ABD 850 adet F-35 Savaş Uçağı Alacak

ABD Savunma Bakanlığı ile savunma ve havacılık şirketi Lockheed Martin, 10 yıllık dönemde en az 850 F-35 Lightning II savaş uçağının üretimini kapsayan çerçeve anlaşmaya vardı. 22 Ekim 2026’da duyurulan mutabakat, uçak üretiminin yanı sıra yedek parça tedariki, modernizasyon kitleri ve küresel F-35 filosunun bakım ve destek faaliyetlerini de içeriyor.

Anlaşma kapsamında Lockheed Martin, F-35 programını destekleyecek girişimlere en az 7 milyar dolar öz kaynak yatırımı yapacak. Ancak bu tutar 850 uçağın toplam sözleşme bedelini ifade etmiyor. Nihai fiyatlandırma ve teslimat takvimi, çok yıllı sözleşme yetkisinin verilmesi ve gerekli finansmanın sağlanmasının ardından kesinleştirilecek.

Lockheed Martin, anlaşma kapsamında F-35 üretim hızının yılda 156 uçak seviyesinde sürdürülmesini hedefliyor. Uzun vadeli üretim planlamasıyla şirketin tedarikçilerinin ham madde ve kritik parçalar için daha öngörülebilir siparişler alması, üretim kapasitesinin güçlendirilmesi ve tedarik zincirindeki darboğazların azaltılması amaçlanıyor.

Çerçeve anlaşma, ABD için planlanan uçakların yanı sıra uluslararası müşterilerin siparişlerini de kapsıyor. Böylece üretim planlamasının yalnızca ABD’nin ihtiyaçlarına değil, küresel F-35 kullanıcılarının taleplerine de göre şekillendirilmesi öngörülüyor.

Bununla birlikte, açıklanan mutabakat henüz nihai üretim sözleşmesi niteliğinde değil. Çok yıllı tedarik yetkisi, Kongre onayı ve gerekli ödeneklerin sağlanması, anlaşmanın resmî sözleşmeye dönüşmesi açısından belirleyici olacak.

Mutabakatın kapsamı yalnızca yeni savaş uçaklarının üretimiyle sınırlı değil. İlk yedek parça tedariki, 10 yıllık modernizasyon kitleri ve küresel F-35 filosunun bakım ve destek faaliyetleri de anlaşmanın bileşenleri arasında yer alıyor.

Bu yaklaşım, üretim ile uçakların operasyonel kullanılabilirliğini destekleyen bakım ve lojistik süreçlerini birlikte ele alıyor. Savunma tedarikinde uzun vadeli planlamanın hedeflerinden biri de parça teminindeki gecikmeleri azaltmak ve bakım süreçlerini daha öngörülebilir hâle getirmek.

Lockheed Martin, programın önümüzdeki 10 yılda ABD’de yaklaşık 317 bin kişilik istihdamı desteklemesini ve yıllık yaklaşık 79 milyar dolarlık ekonomik faaliyet oluşturmasını bekliyor. Bu rakamlar şirketin öngörüleri olup gerçekleşmiş ekonomik sonuçları ifade etmiyor.

Şirket, daha istikrarlı sipariş akışının üretim maliyetlerini düşürmeye ve tedarik zincirindeki aksaklıkları azaltmaya yardımcı olacağını değerlendiriyor. Uzun vadeli alımların birim maliyetleri aşağı çekmesi ve kamu bütçesinde tasarruf sağlaması da modelin açıklanan hedefleri arasında bulunuyor.

Lockheed Martin’in açıklamasına göre dünya genelinde 1.375’ten fazla F-35 hizmette bulunuyor ve uçak filosunun toplam uçuş süresi 1 milyon saati aşmış durumda. F-35 ailesi, ABD’nin yanı sıra çeşitli müttefik ülkelerin hava kuvvetleri ve deniz havacılığı unsurlarında kullanılıyor.

Yeni çerçeve anlaşma, ABD’nin savaş uçağı üretim kapasitesini uzun vadeli siparişlerle destekleme yaklaşımının bir parçası. Ancak anlaşmanın kesin maliyeti, uçak başına fiyatı ve teslimat takvimi henüz açıklanmış değil. Bu unsurların, gerekli yetki ve finansman koşullarının karşılanmasının ardından yapılacak resmî sözleşme sürecinde netleşmesi bekleniyor.