ABD ara seçimleri kim kazandı? Trump'ın partisi Temsilciler Meclisi ve Senato'yu kaybetti mi?

ABD'de Kongre'nin iki kanadını oluşturan Senato'nun bir kısmının ve Temsilciler Meclisi'nin tamamının yenileneceği ara seçimler için oy kullanma işlemleri 41 eyalette sona erdi. Peki, ABD ara seçimleri kim kazandı? Trump'ın partisi Temsilciler Meclisi ve Senato'yu kaybetti mi?

ABD'DE ARA SEÇİMLERİ KİM KAZANDI?

Cumhuriyetçilerin elindeki yedi sandalyeyi kazanan Demokratlar, 100 üyeli Senato'da çoğunluk eşiğini geçti. Associated Press'in (AP) 4 Kasım saat 08.15 (TSİ) itibarıyla yayımladığı sonuçlara göre Demokratlar, kendileriyle birlikte hareket eden iki bağımsız senatör dahil 52 sandalyeye ulaşırken Cumhuriyetçiler 40 sandalye kaldı.

Henüz sonuçlanmayan yarışlar bulunsa da bu tablo, Donald Trump yönetiminin yasama faaliyetleri, üst düzey atamaları ve Kongre ile ilişkileri açısından önemli sonuçlar doğurabilecek bir değişime işaret ediyor.

Temsilciler Meclisi'nde de Demokratların üstünlüğü dikkat çekiyor. Associated Press'in (AP) Türkiye saatiyle 09.11 itibarıyla yayımlanan verilerine göre Demokratlar 210, Cumhuriyetçiler ise 126 sandalye kazandı. Demokratların Cumhuriyetçilerden aldığı sandalye sayısı 24'e ulaşırken, 435 üyeli Temsilciler Meclisi'nde çoğunluk için gereken 218 sandalye eşiğine yalnızca sekiz koltuk kaldı.

Henüz 99 seçim bölgesinin sonucu kesinleşmedi. Dolayısıyla Demokratların Temsilciler Meclisi'ndeki çoğunluğu resmen elde ettiği söylenemiyor. Ancak mevcut tablo, Cumhuriyetçilerin Kongre'nin her iki kanadındaki kontrolünü kaybetme ihtimalini gündeme taşıyor.

ARA SEÇİMLERİ TRUMP KAYBEDERSE NE OLACAK?

ABD'de Senato'nun bir kısmının ve Temsilciler Meclisi'nin tamamının yenileneceği ara seçimleri Trump kaybederse neler olacağı merak ediliyor.

İşte, beklenen 10 kritik sonuç:

1 - TRUMP'IN YASAMA GÜCÜ SINIRLANACAK

ABD'de federal yasaların yürürlüğe girebilmesi için hem Temsilciler Meclisi'nin hem de Senato'nun onayından geçmesi gerekiyor.

Demokratların iki kanadı da kontrol etmesi durumunda Trump'ın vergi, sağlık, göç ve ekonomi politikalarına ilişkin yeni düzenlemeleri Kongre'den geçirmesi zorlaşacak. Demokratlar, Cumhuriyetçi yönetimin yasa tekliflerini gündeme almayabilecek veya kapsamlı değişiklikler talep edebilecek.

Böylece Trump, kendi partisinin Kongre çoğunluğuna dayanarak yürüttüğü yasama faaliyetlerinde önemli bir avantajını kaybedecek.

2 - FEDERAL BÜTÇE PAZARLIKLARI SERTLEŞECEK

ABD Başkanı'nın Kongre karşısındaki en önemli zayıflıklarından biri, federal harcamalar üzerindeki yetkilerinin sınırlı olması.

Savunma harcamaları, federal kurumların bütçeleri, sınır güvenliği ve dış yardımlar için gereken ödeneklerde Kongre belirleyici rol oynuyor.

Demokratlar her iki kanadı kazanırsa Trump'ın harcama önceliklerine karşı çıkabilecek, bazı projelerin finansmanını sınırlandırabilecek veya bütçe karşılığında siyasi taviz isteyebilecek.

Uzlaşma sağlanamaması durumunda, ABD'de daha önce defalarca yaşandığı gibi, federal hükümetin bazı faaliyetlerinin geçici olarak durması da gündeme gelebilecek.

3 - İRAN SAVAŞI MERCEK ALTINA ALINACAK

En önemli değişimlerden biri, ABD'nin İran'a yönelik askerî operasyonlarının Kongre tarafından daha yoğun denetlenmesi olabilir.

Demokratlar, savaşın hukuki dayanağını, hedeflerini, sivil kayıpları, askerî harcamaları ve yönetimin uzun vadeli stratejisini sorgulayabilecek.

Burada özellikle iki yetki önem taşıyor: Kongre'nin savaş ilan etme ve askerî operasyonlara kaynak ayırma yetkileri.

Başkan, başkomutan sıfatıyla belirli askerî kararları Kongre'den önceden izin almadan verebilse de bu yetki sınırsız değil. Demokratlar, Savaş Yetkileri Yasası kapsamında girişimlerde bulunabilecek ve yeni askerî harcamaları sınırlandırmaya çalışabilecek.

Ancak bu tür kısıtlamaların uygulanması, mevcut yasalar, başkanın veto yetkisi ve olası hukuki uyuşmazlıklar nedeniyle karmaşıklaşabilir.

4 - UKRAYNA VE İSRAİL POLİTİKALARI DEĞİŞEBİLİR

Ukrayna'ya askerî yardımlar, İsrail'e silah sevkiyatları ve Orta Doğu'daki Amerikan askerî varlığı, Kongre'deki yeni güç dengesinden etkilenebilecek.

Demokratlar, yardım paketlerinin kapsamına, kullanım koşullarına ve denetimine müdahale edebilecek. Silah transferleri hakkında daha ayrıntılı bilgi isteyebilecek veya belirli satışların engellenmesi için girişimlerde bulunabilecek.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Kongre'nin iki kanadını kazanmak, mevcut bütün askerî yardım anlaşmalarını kendiliğinden iptal etmiyor.

Asıl mücadele, yeni kaynakların tahsisi, mevcut yetkilerin değiştirilmesi ve yönetimin uygulamalarının denetlenmesinde yaşanacak.

5 - RUSYA VE ÇİN POLİTİKALARINDA PAZARLIK ARTACAK

Rusya'ya yaptırımlar, Çin'le ticaret ilişkileri ve gümrük tarifeleri de Kongre ile Beyaz Saray arasındaki mücadele alanlarından biri olacak.

Demokratlar yeni yaptırım düzenlemeleri hazırlayabilecek, mevcut uygulamaların denetimini artırabilecek ve Trump'ın ticaret politikalarını sınırlamaya çalışabilecek.

Ancak ABD başkanlarının dış ticaret ve yaptırımlar konusunda mevcut yasalarla kendilerine devredilmiş önemli yetkileri bulunuyor.

Dolayısıyla Trump'ın Kongre'deki çoğunluğu kaybetmesi, yaptırımların veya gümrük tarifelerinin otomatik olarak değişeceği anlamına gelmiyor.

6 - BAKAN VE YARGIÇ ATAMALARI ZORLAŞACAK

Trump'ın yeni bakanları, büyükelçileri ve çok sayıda üst düzey federal yetkilisi Senato onayından geçmek zorunda.

Demokratların Senato çoğunluğu, Trump'ın adaylarını reddedebilecek, onay süreçlerini uzatabilecek veya farklı isimler üzerinde uzlaşma talep edebilecek.

Aynı durum federal mahkemeler ve olası Yüksek Mahkeme üyelikleri için de geçerli.

Üstelik federal yargıçların büyük bölümü ömür boyu görev yapabildiği için burada yaşanacak mücadele, Trump'ın başkanlık dönemini aşan uzun vadeli sonuçlar doğurabilir.

7 - BEYAZ SARAY HAKKINDA SORUŞTURMALAR ARTABİLİR

Demokratların her iki kanadı kontrol etmesi, Kongre komisyonlarının yönetiminin de büyük ölçüde el değiştirmesi anlamına gelecek.

Komisyonlar; kamu ihalelerini, federal harcamaları, dış politika kararlarını, yönetici atamalarını ve olası çıkar çatışmalarını inceleyebilecek.

Bakanlar ve üst düzey yetkililer Kongre'de ifade vermeye çağrılabilecek. Komisyonlar, hukuki yetkileri kapsamında belge talebinde bulunabilecek ve gerektiğinde zorunlu çağrı mekanizmalarını kullanabilecek.

8 - GÖÇ POLİTİKALARINDA YENİ ENGELLER ÇIKABİLECEK

Trump'ın sınır güvenliği, göçmenlerin gözaltına alınması ve sınır dışı işlemlerine yönelik politikaları daha yoğun denetime tabi tutulabilecek.

Demokratlar, İç Güvenlik Bakanlığı'nın harcamalarını inceleyebilecek, uygulamalara ilişkin soruşturmalar açabilecek ve yeni bütçe kaynaklarının kullanımına koşullar getirmeye çalışabilecek.

Bununla birlikte Trump'ın mevcut yasalar çerçevesindeki yürütme yetkileri devam edecek.

Başkanlık kararnameleriyle alınan kararların hukuka uygunluğu konusunda ise federal mahkemeler belirleyici rol oynamayı sürdürecek.

9 - TRUMP'IN GÖREVDEN ALINMASI GÜNDEME GELEBİLİR Mİ?

Demokratların Temsilciler Meclisi'ni kazanması, Trump hakkında yeni bir azil sürecinin başlatılmasını mümkün kılabilir.

ABD Anayasası'na göre Temsilciler Meclisi, basit çoğunlukla başkan hakkında azil suçlaması yöneltebiliyor. Ardından yargılama Senato'da gerçekleştiriliyor.

Ancak bir başkanın görevden alınabilmesi için Senato'da hazır bulunan üyelerin üçte ikisinin mahkûmiyet yönünde oy kullanması gerekiyor.

Dolayısıyla Demokratların her iki kanatta çoğunluğu elde etmesi, Trump'ın görevden alınması için yeterli değil. Böyle bir süreçte Cumhuriyetçi senatörlerin de desteği gerekecek.

10 - TRUMP 'TOPAL ÖRDEK' BAŞKANA DÖNÜŞEBİLİR

ABD siyasetinde görevini sürdürmesine rağmen Kongre'deki desteğini ve siyasi hareket alanını kaybeden başkanlar için kullanılan ifadelerden biri "topal ördek".

Demokratların her iki kanadı kazanması, Trump'ı ikinci döneminin son iki yılında böyle bir konuma yaklaştırabilir.

Ancak Demokratların çoğunluğu da sınırsız değil. Senato'da filibuster olarak bilinen usul engeli nedeniyle birçok yasa teklifinde oylamaya geçilebilmesi için 60 senatörün desteği gerekiyor.

Ayrıca Trump'ın veto yetkisi devam edecek. Kongre'nin başkanlık vetosunu aşabilmesi için hem Senato'da hem Temsilciler Meclisi'nde üçte iki çoğunluk sağlaması gerekiyor.

Bu koşullarda iki tarafın da karşı tarafın gündemini engelleyebildiği, ancak kendi politikalarını uygulamakta zorlandığı bir siyasi tablo ortaya çıkabilir.