ABD'de 29 eyaletten Meta'ya çocukların ruh sağlığı davası

ABD'de 29 eyalet, çocukların ruh sağlığını olumsuz etkilediği ve bağımlılık yaratacak şekilde tasarlandığı iddiasıyla Meta'ya dava açtı. Eyaletler, şirketten 1,4 trilyon dolara kadar tazminat ve Facebook ile Instagram'da kapsamlı değişiklikler talep ediyor.

ABD'de Meta'ya karşı çocukların ve gençlerin ruh sağlığına zarar verdiği iddiasıyla açılan davaların en büyüğü olarak nitelendirilen duruşmanın yarın California'da görülmesi bekleniyor. 29 eyaletin taraf olduğu davada, Meta'nın sosyal medya platformlarının çocukları bağımlı hale getirecek şekilde tasarlandığı ve gençlerin ruh sağlığının olumsuz etkilendiği öne sürülüyor.

29 EYALET META'YA KARŞI DAVACI

ABD basınındaki haberlere göre California, Colorado, Kentucky ve New Jersey, yarın California'nın Oakland kentinde görülecek duruşmada davacı olarak yer alacak. Diğer 25 eyaletin ise davalarının ileri bir tarihte görülmesi bekleniyor.

Davada, Facebook ve Instagram gibi platformların çatı şirketi Meta, gençlerin ruh sağlığını olumsuz etkilemek ve sosyal medya uygulamalarını çocukları bağımlı hale getirecek şekilde tasarlamakla suçlanıyor.

Dava dosyasında ayrıca 13 yaşından küçük çocukların verilerinin velilerinin bilgisi dışında toplandığı ve bunun federal yasaları ihlal ettiği iddia ediliyor. Meta'nın gelişmiş teknolojilerle gençlerin dikkatini çektiği ve onları şirketin gelirlerini artırmak amacıyla kullandığı da öne sürülüyor.

META'DAN 1.4 TRİLYON DOLARLIK TAZMİNAT TALEBİ

Eyalet başsavcıları, Meta'dan 1.4 trilyon dolara ulaşabilecek kapsamlı maddi tazminat talebinde bulunuyor. Davacılar ayrıca şirketin Facebook ve Instagram'ı işletme biçiminde değişiklik yapmasını istiyor.

Talepler arasında genç kullanıcılar için ebeveyn onayı zorunluluğu getirilmesi, "dopamin manipülasyonu içeren algoritmalarını değiştirmesi", kullanıcıların fotoğraflardaki görünümünü değiştiren filtrelerin kaldırılması ve videoların otomatik oynatılmasının engellenmesi bulunuyor.

Ayrıca kullanıcıların birden fazla hesap oluşturmasının önlenmesi ve Instagram'daki hikayeler gibi belirli süre sonra kaybolan içeriklerin paylaşılmasına son verilmesi de isteniyor.

META DAVAYI KAYBEDERSE NE OLACAK?

ABD basınında yer alan değerlendirmelerde, bu yıl çocuklara ve gençlere zarar verdiği gerekçesiyle iki davayı kaybeden Meta'nın bu davada da olumsuz bir sonuçla karşılaşması halinde ciddi yaptırımlarla karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.

Meta, önceki yasal süreçlerde 2,4 milyar dolarlık masraf nedeniyle geçen ay kâr kaybı yaşadığını açıklamıştı. Şirketin 29 eyaletin açtığı davaları kaybetmesi ve 1.4 trilyon dolara kadar tazminat ödemek zorunda kalması halinde şirketin mali açıdan ağır bir tabloyla karşılaşabileceği öne sürülüyor.

ABC News'e konuşan Hukuk Profesörü James Grimmelmann ise mahkemenin para cezası konusunda "geniş takdir yetkisi" bulunduğunu ancak 1.4 trilyon dolara yakın bir cezanın uygulanma ihtimalinin düşük olduğunu söyledi.

Grimmelmann, böyle bir cezanın "Meta'yı iflasa sürükleyeceğini, firmanın eyalet mülkiyeti haline gelmesine yol açabileceğini ve bu durumun gerçekleşme ihtimalinin pek mümkün olmadığını" ifade etti.

Meta'nın CEO'su Mark Zuckerberg, 18 Şubat 2026'da sosyal medya platformlarının çocukları kasıtlı olarak bağımlı hale getirip zarar verip vermediği konusunda ifade vermişti

META İDDİALARI REDDEDİYOR

Meta'dan yapılan açıklamada, davadaki iddialar reddedildi. Şirket, delillerin gençleri desteklediğini ortaya koyacağını savundu.

Meta'nın California Kuzey Bölge Mahkemesine 6 Temmuz'da sunduğu başvuruda ise "Tüketici haklarının korunmasına yönelik yaptırımların tarihinde bu büyüklükte bir yaptırımın eşi benzeri görülmemiştir." ifadesi kullanıldı.

META'YA ÇOCUKLARIN GÜVENLİĞİ BASKISI ARTIYOR

Meta, çocukların ve gençlerin sosyal medya kullanımına ilişkin açılan davalar nedeniyle son dönemde yoğun hukuki baskıyla karşı karşıya.

New Mexico'da 7 Ağustos'ta görülen davada bir yargıç, Meta'nın çocukların ruh sağlığı krizindeki sorumluluğu bulunduğuna hükmederek şirketin 567 milyon dolar tazminat ödemesine karar verdi.

Öte yandan Meta çatısı altındaki Instagram, Eylül 2024'te çocuk ve gençlerin platform kullanımını kısıtlayan ve güvenlik önlemlerini artıran "Teen Accounts (Genç Hesapları)" uygulamasını kullanıma sundu.

Instagram, 8 Nisan 2025'te ise 16 yaşından küçük kullanıcıların ebeveyn izni olmadan "canlı yayın" özelliğini kullanamayacağını ve özel mesajlardaki "otomatik bulanıklaştırma" özelliğini kapatamayacağını duyurdu.