ABD-İran Gerilimi ve Küresel Piyasalar: Petrol Yükseldi, Borsalar Düştü

ABD ile İran arasındaki karşılıklı askeri hamleler Orta Doğu'da barış ikliminin kalıcılığının sorgulanmasına yol açarak piyasalarda jeopolitik risk algısının sürmesine neden oluyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile ateşkesin bittiğini belirterek, "Artık onlarla anlaşmak istemiyorum." ifadesini kullanmasıyla piyasalarda artan tedirginlikler, ABD güçlerinin İran'a yönelik yeni bir saldırı düzenlemesiyle üst seviyeye taşındı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), yaklaşık 90 askeri hedefi vurarak "İran'a karşı ek bir saldırı turunu tamamladığını" duyurdu.

Diğer yandan Trump, kısa süre önce yaptığı açıklamada İran'ın ABD ile bir anlaşma yapmayı "çok istediğini" belirtti. Söz konusu gelişme jeopolitik kaygıları bir nebze azalttı.

Ancak jeopolitik risklerin tam anlamıyla ortadan kalkmamasının fiyatlamalar üzerindeki negatif etkileri belirginleşmeye devam ederken gerilimler sonucu petrol fiyatlarında hızlı yükselişler görüldü. Brent petrolün varil fiyatı dün 22 Haziran'dan bu yana ilk kez 80 doları gördü.

Dünya enerji piyasaları açısından petrol tedarikinin en kritik güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker sayısındaki sert düşüş dikkati çekti. Önceki gün 14 tankerin geçiş yaptığı boğazdan dün yalnızca 7 tankerin geçmesi, bölgedeki artan jeopolitik risklerin enerji taşımacılığı üzerindeki etkisini ortaya koydu.

Analistler, piyasalarda birkaç farklı platform üzerinden boğazdaki gemi hareketliliğinin takip edildiğini belirterek, bazı gemilerin sinyalizasyon sistemlerini kapatarak seyretmesi nedeniyle tanker geçiş verilerinin farklılık gösterebileceğini ifade etti.

Öte yandan dün yayımlanan Fed tutanakları, banka yetkililerinin çoğunun, yapay zeka kaynaklı güçlü talep, Orta Doğu'daki savaş veya tarife etkileri nedeniyle enflasyonun yüksek seyretmeye devam etmesi halinde faiz artırılmasının gerekli olabileceğini belirttiğini gösterdi.

Tutanaklarda, tüm yetkililerin son toplantıda politika faizinin mevcut aralığının korunmasını desteklediği bildirildi. Ayrıca tutanaklarda, bazı yetkililerin yapay zeka kaynaklı güçlü talebin enflasyonu yüksek tutabilecek etmenler arasında yer aldığı görüşünü savunduğu bildirildi.

Bu arada Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'nu güncelledi. Fon küresel ekonomik büyüme tahminini bu yıl için yüzde 3,1'den yüzde 3'e düşürdü. IMF Raporu'nda Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 2,9, gelecek yıl yüzde 3,6 büyümesinin beklendiği bildirildi.

Altının onsu düşüşünü 3. işlem gününe taşıdı

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puan yükselişle yüzde 4,58'e çıkarken, yeni işlem gününde yatay seyrediyor.

Yükselen petrol fiyatlarının enflasyon korkularını körüklemesiyle merkez bankalarına yönelik şahin duruş beklentilerinin pekişmesi altının ons fiyatında baskı unsuru olarak öne çıkıyor. Altının onsu dün yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 77 dolara indi ve gerilemesini 3. işlem gününe taşıdı. Altının onsu yeni işlem gününde de yüzde 0,3 değer kaybıyla 4 bin 67 dolardan alıcı buluyor.

Dolar endeksi ise 100,9 seviyesinde yatay seyrederken Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 78,6 dolarda bulunuyor. Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,28 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,09 düştü. Nasdaq endeksi yüzde 0,2 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Avrupa borsaları negatif seyretti

Avrupa borsaları dün Orta Doğu'da gerilimlerin daha fazla tırmanabileceği endişeleriyle satıcılı seyretti.

Trump'ın açıklamaları Avrupa borsalarında risk iştahını bozdu. Petrol fiyatlarındaki yükselişler enflasyon riskleriyle bölge piyasalarındaki düşüşlerde etkili oldu. Artan petrol fiyatları enerji şirketleri hisselerini destekledi.

Öte yandan Trump'ın İspanya'ya yönelik "Artık herhangi bir ticari iş yapmak istemiyoruz." açıklaması sonrası İspanya'da IBEX 35 endeksi düşüşlerde öncü oldu. Bölge tahvil faizlerinde artış görülürken, İngiltere Merkez Bankasını (BoE) yıl sonuna kadar 1 kez faiz artışı yapacağına yönelik beklentiler güçlendi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,66, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 2,18, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 2,23 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,22 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Asya borsaları Japonya hariç negatif seyrediyor

Asya tarafında Japonya hariç satış ağırlıklı bir seyir izlenirken yarı iletken sektöründeki toparlanma eğilimi dikkati çekiyor.

Analistler, yapay zeka şirketi OpenAI'ın yeni modellerini kullanıma sunmaya hazırlanmasının, bu alandaki gelişmelerin hız kesmeden sürdüğünü gösterdiğini ve yatırımcı ilgisinin canlı kalmasına katkı sağladığını belirtti.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre Çin'de enflasyon haziranda yıllık bazda yüzde 1 ile beklentilerin altında gerçekleşti. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yüzde 4,1 ile tahminlere paralel artış kaydetti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,4 yükselirken Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,73, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,15 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,81 geriledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan zirveye ilişkin mesaj

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,12 değer kaybederek 14.189,96 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,33 yükseldi.

Dolar/TL dünü 46,8450'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,8710'dan işlem görüyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin ardından basın toplantısı düzenledi. Erdoğan, "Zirveye tüm müttefikler lider düzeyinde iştirak etti. Bunu Türkiye'ye duyulan güvenin ve diplomasimizin saygınlığının yeni bir ispatı olarak görüyoruz." dedi.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de haftalık işsizlik maaşı başvuruları, 2. el konut satışları, Almanya'da dış ticaret dengesinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puanın destek, 14.250 ve 14.300 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

09.00 Japonya, haziran ayı Makine Siparişleri

09.00 Almanya, mayıs ayı Ticaret Dengesi

14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri

15.30 ABD, haftalık işsizlik maaşı başvuruları

17.00 ABD, haziran ayı ikinci el konut satışları