ABD'li yetkililer, düzenledikleri bir telekonferansta, Ukrayna’da savaşın sona ermesine ilişkin güncel durumu ve oluşturulması planlanan güvenlik mimarisine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
ABD’li bir yetkili, Washington’ın NATO’nun 4. ve 5. maddelerine benzer "güvenlik garantilerini" Ukrayna’ya verebilmesi ve NATO’nun da benzer güvenceler sağlaması seçeneğini değerlendirmesini Rusya'dan istediklerini belirtti.
Yetkili, "Onlara sunulacak şey, fiilen NATO’ya çok benzer olacak. Elbette bunun için taraflar arasında başka bazı düzenlemelerin de yapılması gerekiyor." ifadesini kullandı.
ABD’nin bu yöndeki olası taahhüdünün önemli bir gelişme olacağını vurgulayan yetkili, ancak Washington’ın nihai kararının Başkan Donald Trump’a bağlı olduğunu kaydetti.
Yetkili, Trump’ın böyle bir güvenlik garantisi vermeyi kabul etmesi halinde bunun Ukrayna açısından "çok önemli bir kazanım" olacağını belirterek, bu konunun Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy arasında ele alınması gerektiğini ifade etti.
Güvenlik garantileri ile toprak meselesi birbirine bağlı
ABD’li yetkili, savaş sonrası güvenlik düzenlemelerinin, Rusya ile Ukrayna arasındaki toprak anlaşmazlıklarının çözümünde belirleyici olacağını vurguladı.
Tarafların, ateşkesi karşı tarafın yeniden silahlanmak ve yeni bir savaşa hazırlanmak için kullanacağı endişesi taşıdığını anlatan yetkili, bu nedenle yalnızca ateşkesin sağlanmasının yeterli olmayacağını, savaş sonrasında kalıcı istikrarı güvence altına alacak mekanizmaların oluşturulması gerektiğini söyledi.
Yetkili, Rusya’nın Donetsk bölgesinin tamamını talep ettiğini, Ukrayna’nın ise mevcut temas hattının esas alınmasını istediğini hatırlatarak, tarafların özel görüşmelerde belirli ölçüde esneklik gösterdiğini belirtti.
Ancak toprak meselesinin, savaş sonrası güvenlik düzenlemeleri netleşmeden çözülemeyeceğini ifade eden yetkili, iki başlığın paralel yürütüleceğini ve nihai anlaşmada birlikte sonuçlandırılmasının öngörüldüğünü dile getirdi.
ABD, Avrupa'nın müzakerelere daha fazla rol almasını istiyor
ABD’li yetkili, Ukrayna ve Avrupalı ortaklarla son iki aydır yoğun koordinasyon yürüttüklerini belirterek, yeni müzakere sürecinde Almanya, Fransa, İngiltere ve İtalya’nın yanı sıra NATO ve Avrupa Birliği temsilcilerinin de yer alacağını bildirdi.
Washington’ın mevcut üçlü müzakere formatından daha geniş kapsamlı çok taraflı bir görüşme mekanizmasına geçilmesini hedeflediğini aktaran yetkili, Avrupa’nın Rusya ile yürütülecek müzakerelerde doğrudan masada bulunmasının artık gerekli olduğunu vurguladı.
Yetkili, Ukrayna’nın ve Avrupalı ortakların bu yaklaşımı desteklediğini, ABD’nin de Rusya’yı daha geniş kapsamlı müzakere formatına dahil etmeye çalışacağını söyledi.
Ukrayna'nın güvenlik harcamalarında Avrupa'yı işaret ettiler
Savaş sonrası Ukrayna’nın askeri kapasitesi ve ekonomik sürdürülebilirliğine değinen diğer bir ABD’li yetkili, Kiev’in savunma ihtiyaçlarının belirlenmesi kadar bu ihtiyaçların nasıl finanse edileceğinin de önemli olduğunu kaydetti.
Yetkili, Ukrayna’nın savaş sonrasında güvenliğini sağlayabilecek bir askeri yapıya sahip olması gerektiğini belirten yetkili, Trump’ın, Ukrayna’nın savaş sonrası güvenliğinin finansmanında Avrupa’nın daha fazla sorumluluk üstlenmesini istediğini ve bunun kendileri için belirleyici olduğunu vurguladı.
Yetkili ayrıca, Ukrayna’da savaş sonrası ekonomik toparlanmanın sağlanabilmesi için yolsuzlukla mücadele ve yapısal reformların da gündemde olduğunu, Dünya Bankasının bu konuda yürütülen çalışmalara öncülük ettiğini söyledi.
ABD, Rusya'ya yönelik yaptırımları da pazarlık unsuru olarak görüyor
Rusya’ya yönelik yaptırımların da müzakerelerde ele alınabilecek başlıklardan biri olduğunu dile getiren ABD’li yetkili, yaptırımların yalnızca cezalandırma amacıyla değil, davranış değişikliğini teşvik etmek için de kullanılabileceğini belirtti.
Yetkili, bu çerçevede, Rusya’nın olası bir anlaşmaya uyması halinde yaptırımların aşamalı olarak hafifletilmesi, anlaşmayı ihlal etmesi durumunda ise yeniden devreye sokulması seçeneğinin değerlendirilebileceğini kaydetti.
ABD’li yetkili, Rusya’nın savaşı sona erdirme konusunda önceki dönemlere kıyasla daha istekli olduğuna ilişkin işaretler gördüklerini ve müzakerelerin geleceği konusunda "ihtiyatlı iyimser" olduklarını dile getirdi.
