Bir Alman havacılık firması, Avrupa'dan yörüngeye roket fırlatan ilk ticari kuruluş oldu. Bu gelişme, Avrupa ülkelerinin ABD uzay pazarına yetişme çabaları için ileriye doğru atılmış bir adım anlamına geliyor.
Isar Aerospace'in Spectrum fırlatma aracı, Norveç'in Andøya Uzay Merkezi'ndeki bir fırlatma rampasından kalkış yaptıktan sonra beş küçük uyduyu başarıyla yörüngeye taşıdı.
Bu, 2018'de kurulan Münih merkezli Isar şirketinin ikinci fırlatma girişimiydi. 18 ay önce yapılan ilk girişim, yere çakılmadan önce sadece 30 saniye sürmüştü. İkinci fırlatma, kötü hava koşulları, teknik sorunlar ve fırlatma alanının yakınında bulunan başıboş bir tekne de dahil olmak üzere birçok aksilik nedeniyle defalarca ertelenmişti.
Isar'ın CEO'su Daniel Metzler, Cumartesi gecesi gerçekleşen başarılı fırlatmanın tarih yazarak Avrupa'nın stratejik, ekonomik ve teknolojik geleceğini şekillendirecek bir atılım olduğunu ifade etti.
Pazar günü düzenlediği basın toplantısında konuşan Metzler, Isar'ın küresel uzay fırlatma kapasitesindeki büyük açığı kapatmak için çalışmalarına hız kesmeden devam edeceğini söyledi.
“Dünyanın dört bir yanında, kelimenin tam anlamıyla şu anda Dünya'da sıkışıp kalmış donanımlar var,” diyen Metzler, “Hükümetler, uydu şirketleri ve geri kalan herkes sadece birkaç kuruluşun bekleme listesinde. Bence bu durum şimdi değişecek. Teslim edilecek on milyarlarca euroluk devasa bir portföyümüz var. ” diye ekledi.
2018'de kurulan Isar, Avrupa'nın Elon Musk'ın SpaceX firmasına rakip olma arayışında olduğu bir dönemde, Avrupa'nın en umut vadeden girişimlerinden biri olarak kabul ediliyor. SpaceX, küresel uydu fırlatma pazarını alt üst etmiş ve fiyatları önemli ölçüde düşürmüştü.
Şirket, Haziran ayındaki son finansman turunda yaklaşık 2 milyar euroluk bir değerlemeye ulaşarak 270 milyon euroluk fon topladı.
Bu, Avrupa'nın ABD'ye olan bağımlılığını azaltmaya yönelik daha geniş bir çabanın parçasıdır. Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve Washington'a karşı artan güvensizlik, Avrupalı liderleri keşif ve iletişim amaçlı uydu takımyıldızları da dahil olmak üzere kendi uzay yeteneklerini acilen geliştirmeye yöneltiyor.
Ancak Avrupa, uzaya uydu fırlatma yeteneği açısından ABD'nin çok gerisinde kalıyor. Avrupa kuruluşları 2025 yılında yörüngeye sadece yedi başarılı fırlatma gerçekleştirdi ve bunların tamamı kıta anakarasından ziyade Güney Amerika'daki Fransız Guyanası'ndan yapıldı. Buna karşılık ABD yaklaşık 180, Çin ise yaklaşık 90 fırlatma gerçekleştirdi ve bu fırlatmaların büyük çoğunluğu SpaceX tarafından yapıldı.
AVRUPA'NIN UZAY TARİHİNDE BÜYÜK BİR ADIM
Cumartesi günkü lansmandan önce konuşan Metzler, Financial Times'a verdiği demeçte, amacının ilk denemeye kıyasla "olabildiğince çok ilerleme kaydetmek" olduğunu belirtmişti. Musk'ın SpaceX şirketinin yörüngeye başarılı bir şekilde ulaşması dört deneme gerektirmişti, diye de ekledi.
Son 12 ayda talepte dramatik bir değişim yaşandığını ve savunma ile ilgili müşterilerden gelen taleplerin toplamın yaklaşık yüzde 15'inden yaklaşık yüzde 60'ına yükseldiğini söyleyen Metzler, “Donald Trump’ın ikinci dönemiyle birlikte Avrupa, kendi egemen yeteneklerimize sahip olmamız gerektiğini acı bir şekilde öğreniyor,” diyerek sözlerine eklemede bulundu.
Şirket daha yörüngeye başarılı bir uydu fırlatmadan önce bile, gelecekteki üretim kapasitesi 2028 yılının sonuna kadar tamamen dolmuştu. Isar'ın Münih'teki yeni fabrikası, nihayetinde yılda 40 roket üretmeyi hedefliyor.
Geçmişte Avrupa'nın roket fırlatma endüstrisine, Airbus ve Safran'ın ortak sahibi olduğu Arianespace hakim olmuştu; ancak bu şirket, SpaceX'in elini güçlendirdiği bu dönemde önemini korumakta zorlanıyor.
2024 yılında Arianespace, Fransız Guyanası'ndan Avrupa'nın yaklaşık otuz yıldır kullandığı ilk yeni ağır yük roketi olan Ariane 6'yı fırlattı ve bu roket daha sonra birçok başarılı uydu görevini tamamladı.
Kıtada ayrıca, daha küçük fırlatma araçlarıyla sektörü devrimleştirmeyi amaçlayan bir dizi yeni uzay girişimi de ortaya çıktı. Bunlar arasında Almanya'nın Augsburg Roket Fabrikası, İspanya'nın PLD Space ve Fransa'nın Maiaspace şirketleri yer alıyor.
Isar'ın 28 metre yüksekliğindeki iki aşamalı Spectrum roketi, bin kilograma kadar yük taşıma kapasitesiyle küçük ve orta ölçekli uyduların fırlatılması için tasarlandı.
Şirket, zaman içinde daha ağır yükleri taşıyabilecek ve aynı zamanda maliyetleri düşürebilecek biraz daha büyük bir araç geliştirmeyi hedefleyeceğini belirtti.
