Alzheimer Önemi: Bilişsel Kapasiteyi Zorlayarak Risk Azaltılabilir

NÖROLOJİ Uzmanı Prof. Dr. Ali Akyol, Dünya Alzheimer Ayı’nda, Alzheimer’a yakalanmamak için alınabilecek en önemli önlemlerden birinin bilişsel kapasiteyi zorlamak olduğunu belirterek, “İleri yaş grubunda bile olsa enstrüman çalmayı öğrenmek, sudoku oynamak, dil öğrenmek, bilmece ezberlemek gibi bilişsel kapasiteyi zorlayacak etkinliklerde bulunmak büyük fayda sağlar” dedi. Yaşa bağlı olarak Alzheimer’a yakalanma oranlarına ilişkin bilgiler de paylaşan Prof. Dr. Akyol şunları söyledi:

SORU TEKRARINA DİKKAT

“Temel yakınma olan unutkanlık, hastaların ileri yaş gurubunda olmaları nedeniyle erken dönemde sıklıkla yaşla ilişkilendirildiği ve hastalık sinsi-yavaş seyrettiği için dikkati çekmeyebilir. Özellikle bilişsel kapasitesi iyi hastalar, rezerv kapasitelerini iyi kullanarak durumlarını etrafa erken evrede hissettirmeyebilirler. Ancak bir süre sonra hastaların konuşma esnasında bazı kelimeleri hatırlayamamaları, eşyalarını koydukları yeri unutmaları, kullandıkları sözcük sayılarında azalma, tekrarlayıcı sorular sormaları ile yakınlarının dikkatini çeker. Hatta sorulan soruya cevap verirken soru tekrarı da hastalığın bir diğer özelliği. Tüm ülkelerde yıllık görülme sıklığı 100 bin kişide ortalama 3 civarında seyrederken bu oran 60-69 yaş aralığında her yüz bin kişide 300, 70-79 yaş aralığında 3 bin 200, 80 yaş sonrasında ise 10 binlerin üzerine çıkar.”

HASTA İLE İNATLAŞMAYIN

Prof. Dr. Akyol, hastalığa yakalanma öncesinde ve hastalık sırasında tedaviye yönelik alınabilecek genel önlemleri şöyle sıraladı:

- Hastanın yaşam alanını sık değiştirmeyin, ev koşullarında düşme riskini arttıran durumları düzenleyin.

- Özel durumlarda hasta ile inatlaşmayın, ikna edici çözümler üretin.

- Beslenme ve uyku düzenini sağlayın.

- Hipertansiyon ve diyabeti kontrol edin, yalnız yaşamdan kaçının.

- İleri yaş grubunda bile olsa bilişsel kapasiteyi zorlayın.

BU BELİRTİLERİ HAFİFE ALMAYIN

- Kişisel hijyen bakımları, beslenmeleri, aritmetik becerileri, alışveriş ve fatura takip işlevleri bozulmaya başlar.

- Konuşmadaki kelime fakirliği yazıya da yansır.

- Beceri eksikliği alet-edevat kullanımına yansır. Kendiliğinden yaptığı işlerdeki beceriksizliğe komutla yapılan hareketlerde algı, beceri eksikliği eklenir.

- Hastalık ilerledikçe sosyal zarafet, mizaç ve iletişim değişiklikleri, terk edilme korkusu, fobiler eklenir.

- Bu dönemde hastalar premorbid kişilik özellikleri ile bağlantılı huzursuz, agresif, ajite olabilecekleri gibi hareketi sevmeyen, sükûnet haline de dönebilirler.

- Şüpheci olabilirler. Korkular, panik hali görülebilir.