Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen ve iklim değişikliğiyle mücadelede dünyanın en önemli organizasyonu olan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, "Uygulama için Küresel Çağrı: İklim Eylemi İçin Ticaretten Yararlanmak" başlıklı oturumda konuştu.
İklim taahhütlerinin hayata geçirilmesi için gerekli ekonomik koşulların oluşturulmasında ticaret politikalarının rolüne işaret eden Bolat, iklim politikaları ile ticaret arasındaki etkileşimin giderek önem kazandığını, özellikle 2021'den bu yana iklim değişikliği politikaları ile ticaretle bağlantılı çözüm yollarının uluslararası ticareti etkilemeye başladığını bildirdi.
Bolat, temel hedefin dünya genelinde düşük karbonlu ekonomi ve ticaret düzenine ulaşmak olduğunu, bunun da uluslararası üretim, yatırım ve ticarette büyük bir dönüşümü beraberinde getirdiğini anlattı. Karbonsuzlaşma ve karbon emisyonlarının azaltılması meselesinin çevresel bir konu olmaktan çıktığına dikkati çeken Bolat, konunun ticaret, yatırım ve üretim alanlarında bir dönüşüm meselesi haline geldiğini vurguladı.
"Ticaret savaşları küresel ekonomik büyümeyi yavaşlatıyor"
Küresel ticarette korumacılık eğilimlerinin güçlendiğinin altını çizen Bolat, ticaret savaşları ve artan gümrük vergilerinin küresel ekonomik büyümvenin yavaşlamasına neden olduğunu söyledi.
Bolat, düşük karbonlu üretim, yatırım ve ticaretin, ekonomik büyümeyi desteklemesi ve karbon emisyonlarını azaltması gerektiğini anlatarak, iklim hedefleri doğrultusunda atılacak adımların küresel ekonomik bütünlüğü zedelememesi gerektiğini bildirdi. Ticaret politikalarını ve uluslararası işbirliğini kullanarak, açık ve dayanıklı küresel piyasaları korumanın öneminin altını çizen Bolat, bu doğrultuda iklim hedeflerinin ilerletilmesi gerektiğini dile getirdi.
Ticaret bakanlarının, iklimle bağlantılı ekonomik tedbirlerin tasarlanması sürecine en başından itibaren dahil olması gerektiğine dikkati çeken Bolat, Paris İklim Anlaşması ve Yeşil Mutabakat ekonomisine geçişin artık çevre, ekonomi ve ticaret bakanlıklarının ortak çalışma alanı haline geldiğini kaydetti.
"Yeşil Mutabakat Eylem Planı 11 öncelikli alan içeriyor"
Bolat, Türkiye'nin bu alanda doğrudan tecrübesi bulunduğunu belirterek, 2021'de kabul edilen Yeşil Mutabakat Eylem Planı kapsamında, Ticaret Bakanlığının, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıyla eş güdüm içerisinde koordinatörlük görevini üstlendiğini hatırlattı. 2021-2025 dönemini kapsayan eylem planının süresinin sona erdiğini anımsatan Bolat, "Henüz 2 gün önce Cumhurbaşkanımız, Ticaret Bakanlığımız tarafından hazırlanan yeni beş yıllık eylem planını imzaladı. Yeni plan, 11 öncelikli alan, 41 hedef ve 142 eylemden oluşuyor." diye konuştu.
Türkiye'nin Avrupa Birliği'nin (AB) Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) programına uyum sağladığını aktaran Bolat, Türkiye'nin kendi SKDM programının da AB'nin programıyla tam uyumlu şekilde yürütüldüğünü vurguladı.
Bolat, emisyon ticaret sisteminin de kurulduğuna değinerek "Ayrıca Gümrük Birliği nedeniyle Avrupa Birliği'ne yapılan ihracatta karbon vergisi uygulamasına başladık, sistem artık işlemeye başladı. Avrupa Birliği ile koordinasyon içerisindeyiz." ifadesini kullandı.
"Düzenlemeler uluslararası ticarette engel oluşturmamalı"
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının (SKDM), ticaret ve iklim politikaları arasındaki diyaloğun geliştirilmesi açısından önemli bir forum sunduğunu dile getiren Bolat, bu platformun iklimle bağlantılı tedbirlerin ticari etkilerinin ele alınmasına, şeffaflığın teşvik edilmesine ve üyeler arasındaki diyaloğun güçlendirilmesine katkı sağladığını anlattı.
Bolat, ticaretle bağlantılı karbonsuzlaşma programının önemli başlıklarından birinin, çevresel hassasiyetleri gözeten yatırımların teşvik edilmesi olduğunu belirterek, yatırımların finansmanının da önemli bir mesele olduğunu söyledi. Çevreyi korumaya yönelik tedbirlerin, küresel ticareti parçalamaması ve yerli sanayileri korumak amacıyla ticari engellere dönüşmemesi gerektiğini vurgulayan Bolat, çevre ve ticaretle bağlantılı düzenlemelerin uluslararası ticaretin önünde engel oluşturmamasının önemine dikkati çekti.
Gelişmiş ve az gelişmiş ülkeler arasında uyumun sağlanmasının da kritik konular arasında yer aldığını, bu konularda uygulanabilir çözümler bulunması gerektiğini bildiren Bolat, "Türkiye, bu diyaloğu ileriye taşımak ve COP31'i tam anlamıyla başarılı kılmak için Dünya Ticaret Örgütü UNCTAD ve tüm ticaret ortaklarıyla birlikte çalışmaya hazır." değerlendirmesinde bulundu.
Oturuma ayrıca Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, Barbados Başbakanı Mia Amor Mottley, COP30 Başkanı Brezilyalı diplomat ve büyükelçi Andre Aranha Correa do Lago ile Finlandiya Dış Ticaret ve Kalkınma Bakanı Ville Tavio katıldı.
