Ömür Kurt
[email protected]
Üst üste yaşanan okul saldırıları, toplumumuzu olağan dışı bir durumla karşı karşıya bıraktı. Çocuklar şiddete bulaşıyor, diğer çocukların yaşamını tehdit ediyor. Peki, bu neden kaynaklanıyor, çözümü nedir? Çocuk ve Ergen Psikiyatrı Prof. Dr. Eyüp Sabri Ercan’a sordum.
‘SALDIRGANLIK ÖDÜLLENDİRİLİYOR’
- Çocuklar neden şiddete başvurur?
Bunun bir tek nedeni yok. Davranışlarımızın biyolojik temelleri vardır ve maruz kaldığımız iyi ve kötü psikolojik etkenler davranışlarımıza yön verir. Örneğin sevgi ve ilgi görmeden büyüyen çocuklarda saldırganlığa veya diğer ruhsal bozukluklara yatkınlık çok daha yüksektir. İçinde yaşadığımız çevre de davranışlarımızı etkiler. Şiddetin, kabalığın yadırganmaması, o toplumda saldırganlığın cezalandırılmaması, aksine ödüllendirilmesi gibi etkenler davranışlarımızda belirleyicidir. Çocukların erişkinleri model alması sonucu adalete inanmamaları ve kendi adaletlerini sağlamak için okul çetelerine, grup, örgüt veya abilere sığınmaları, şiddetin gençler arasında yayılımının en sık görünümleridir. Toplumda adalete güven sağlanmadığı zaman çocukların ve ergenlerin bu tür silahlı saldırılarının ardı arkası çok zor kesilir.
- Çocukların umutsuzluğunun nedeni ne olabilir?
Eğer bir çocuk, eğitimini başarıyla sürdürerek, çok çalışarak geleceğine umutla bakabileceğini hissetmezse kendine başka çıkar yollar aramaya başlar. “Çalışıp okusam bile nasılsa iyi bir iş bulamayacağım” veya “iş bulsam bile düzgün bir yaşam standardım olmayacak” düşüncesi çocukları olumsuzluğa teşvik eder. Bazı çocuklarda bu durum bilgisayar oyunlarına aşırı bağımlılık veya içe kapanma gibi belirtilere neden olurken bazıalrında bu durum bahis gibi kolay yoldan para kazanmayı umut ettikleri tehlikeli yollara girmelerine yol açar. Daha da kötüsü kolay yoldan lüks bir yaşam elde edeceklerini düşündükleri çetelere yönelebilirler. Temelde fırsat eşitliğinin olmaması ve gelir adaletsizliği toplumsal bağları koparırken, bağları kopan toplumda ilk tuzağa düşenler ise çocuklardır. Yapılan sosyo-ekonomik araştırmalar, gelir eşitsizliğinin arttığı toplumlarda suç oranlarının ve şiddet eğilimlerinin de yükseldiğini ortaya koymaktadır.
‘MEDYA ŞİDDETE ÖZENDİRİYOR’
- Çocukların şiddete bulaşmasında medyanın etkisi nedir?
Medyanın şiddeti ve şiddet örgütlerini güç, karizma ve sosyal statü sembolü olarak gösteren ve “şiddeti özendiren” bir yayın akışı var. Güya iyi yürekli mafya üyelerinin gizemli aşkları, yardımseverlikleri, bindikleri lüks arabalar ve toplumda gördükleri saygı her gün insanların, özellikle de genç beyinlerin ruhlarına işlenmektedir. Diğer yandan şiddet içerikli bilgisayar oyunları ve sınırsız ve kontrolsüz sosyal medya kullanımı da çocukları şiddete yönlendirmektedir.
- Anne babalar peki?
Elbette ki olumsuz çocuk yetiştirme stratejileri ve aile içi şiddete maruz kalan çocukların da okulda şiddete yöneldiği gerçek. Okulda zorbalık yapan çocukların da çok büyük kısmı kendisi de zorbalık mağduru olan çocuklardır. Saygısızlığın özgüven, kabalığın ve insanları önemsememenin güç simgesi olduğu ailelerden veya toplumlardan gelen çocuklar bu davranışları tekrar ederler. İyi ebeveyn olmanın sırrı, iyi insan olmaktır.
- Anne babalar, çocuklarına şiddeti konduramıyor. Bu nelere yol açar?
Uzun süre ihmal edilen, ruhsal bozuklukları örtbas edilen çocuklar, önce ailesine sonra da çevresine zarar vermeye başlar. Çocukların saldırgan davranışlarına bahaneler aramak, “O daha küçük, psikiyatrik bozukluğu yoktur” gibi öz savunmalar, “Güzelim çocuğu bu yaşta psikiyatriste götürmeyin” gibi yanlış öneriler doğru değildir.
- Peki, çözüm nedir?
Anne babalar çocuklarında ani içe kapanma, kolay öfkelenme, okula gitmek istememe, ateşli silah, bıçak gibi aletlere yoğun ilgi, intikam dili, zorbalık, umutsuzluk, uyku ve iştahta değişim, günlük rutinlerin bozulması, internete ve oyunlara aşırı düşkünlük gibi belirtileri fark ettiklerinde zaman kaybetmeden uzmanlara başvurmaları, destek aramaları gerekmektedir. Zorbalık konusunda okul yönetiminin, rehberlik servisinin, öğretmenlerin ve ailelerin birlikte yer aldığı çalışmalar yapılmalı, çocuklara sosyal medya kullanımı ve siber zorbalık konusunda bilgilenmeleri sağlanmalıdır. Anne baba, çocuğun arkadaşının çocuğu için uygun olmadığını düşünüyorsa hemen bu arkadaşlığı bitirmelidir. Şiddeti özendiren dizi, film, bilgisayar oyunu acilen kaldırılmalıdır. Suç örgütleri takip edilmeli, sosyal medya ve ana akım medyadaki hareketli kısıtlanmalıdır. Silahlara erişim ve çocukların dijital ekran kullanımı kontrol altına alınmalıdır. Gelir dağılımının düzenlenmesi, fırsat eşitliğinin sağlanması ve adalete olan inancın artması gerekir. Çocuk ve gençler spor, sanat, müzik gibi alanlara yönlendirilmelidir.
EVDE DENEYİN
Kitap etiketi
Bu hafta çocuklarla birlikte kitaplarınızın üzerine yapıştırmak için özel etiketler hazırlayın. Böylece kitaplarla arasındaki bağ güçlenecek.
HAFTANIN KİTABI
“Benim Büyük Problemlerim” matematik konusunda sorun yaşayan çocukların imdadına yetişecek bir kitap.
Yayınevi: Doğan Çocuk Yazar: Burcu Haboğlu Baba Resimleyen: Doğan Gençsoy Yaş: 8+ Sayfa: 80
HAFTANIN ETKİNLİĞİ
Kedi Müzesi
Kedi Müzesi’nde kedilere ve kedilerin tarihine ilişkin birbirinden güzel eserler var. Çocuklar bayılacak.
Yer: İstanbul-Beşiktaş
Tarih: Pazartesi hariç her gün açık
Saat: 10.00-20.00
