BM Özel Raporörleri, ABD'nin Karayip ve Pasifik'teki hava saldırılarını yasa dışı cinayet olarak nitelendirdi
Quick Look
- BM Özel Raporörleri, ABD'nin Karayip Denizi ve Pasifik Okyanusu'ndaki hava saldırılarında son bir yılda en az 223 kişinin denizde hayatını kaybettiğini belirterek, bu saldırıları yasa dışı ve sistematik cinayet olarak nitelendirdi.
- Raporörler, saldırıların uluslararası hukuka aykırı olduğunu, uyuşturucu kaçakçılığıyla savaş ilan edilmesinin meşru olmadığını ve ABD'nin tek taraflı olarak bireyleri öldürdüğünü öne sürdü.
AI-generated summary
Why It Matters
BM Özel Raporörleri, BM İnsan Hakları Konseyi'nin özel mekanizmaları sürecinin parçası olarak, belirli ülkelerin durumları veya tematik sorunlar hakkında bağımsız bilgi toplama ve izleme yaparlar. Bu rapor, ABD'nin denizdeki hava saldırılarını değerlendirmek için hazırlandı.
BM raportörleri, konuya ilişkin yazılı açıklama yaptı.
Açıklamada, "ABD'nin Karayip Denizi ve Pasifik Okyanusu'ndaki hava saldırılarında son bir yılda en az 223 kişi denizde hayatını kaybetti. ABD'nin yasa dışı cinayetlerine son verilmesini talep ediyoruz. Bu sistematik cinayetler, yaşam hakkına saygı gösterme temel yükümlülüğünü ciddi şekilde ihlal ediyor. Uluslararası hukuk, hükümetlerin denizde sözde suçluları öldürmesine izin vermez, tıpkı polisin ABD topraklarında sokakta insanları yargısız infaz edemeyeceği gibi." denildi.
ABD hükümetinin saldırıları haklı çıkaran yasal iddialarını reddettiği hatırlatılan açıklamada, uyuşturucu kartelleri ve çeteleri ABD'ye karşı silahlı saldırılar düzenlemediği ve bu nedenle BM Şartı'nın 51. maddesi uyarınca meşru müdafaa hakkı bulunmadığına işaret edildi.
Açıklamada, "Uyuşturucu kaçakçılığı, güç kullanımıyla ilgili uluslararası insan hakları hukukuna tabi bir kolluk kuvveti meselesidir. Buna savaş demek, onu savaş yapmaz." ifadeleri kullanıldı.
ABD ordusunun 2 Eylül 2025'ten bu yana uluslararası sularda en az 68 gemiye saldırdığı ve çoğu durumda gemideki herkesi öldürdüğü belirtilen açıklamada, bazı saldırılarda ise bazı kişilerin kaybolduğu aktarıldı.
Açıklamada, "Bu saldırılar, gemilerin ABD yasalarına göre terör örgütü olarak tanımlanan gruplar adına uyuşturucu kaçakçılığı yaptığı gerekçesiyle gerçekleştirildi. Uluslararası insancıl hukuk uyarınca ABD ile silahlı bir çatışma mevcut değil çünkü iki taraf arasında askeri bir çatışma yok. ABD, herhangi bir yasal dayanak veya süreç olmaksızın tek taraflı olarak bireyleri öldürüyor. İddia edilen uyuşturucu kaçakçıları savaşçı değildir. Bu öldürmeler yargısız ve hukuka aykırıdır." değerlendirmesine yer verildi.
Uluslararası deniz hukukunun askeri müdahale yerine kolluk kuvvetlerinin müdahalesini gerektirdiğine değinilen açıklamada, uyuşturucuyla mücadele anlaşmaları veya uluslararası terörle mücadele hukuku kapsamında gemilerin ve mürettebatın askeri olarak hedef alınması için hiçbir dayanağın olmadığı kaydedildi.
Açıklamada, "Saldırılar ayrıca deniz güvenliğine karşı suç teşkil edebilir, diğer ülkelerin soruşturma ve kovuşturma yetkisine sahip olmasını sağlayabilir." denildi.
BM özel raportörleri
BM özel raportörleri, "İnsan Hakları Konseyinin özel mekanizmaları" sürecinin parçası olarak biliniyor.
BM İnsan Hakları Sistemi'ndeki bağımsız özel mekanizmalar, Konseyin belirli bir ülkenin durumunu veya dünyanın herhangi bir yerindeki tematik sorunları ele alan bağımsız bilgi toplama ve izleme mekanizmaları olarak öne çıkıyor.
Kurumun bünyesinde bulunmayan özel mekanizmaların uzmanları, gönüllülük esasına göre ve bağımsız şekilde çalışmalarını yürütüyor.
What to Watch
AI outlook — possibilities, not facts
ABD'nin hava saldırıları üzerine uluslararası bir soruşturma başlatılacak
Likely · Within weeks
Saldırılarda kaybolan kişilerin durumu hakkında açıklama talep edilecek
Possible · Within days
Open Questions
- ABD bu saldırıları sürdürecek mi?
- Uluslararası toplum bu durumda hangi tedbirleri alabilir?
- Saldırılarda kaybolan kişilerin sayısı ve durumu nedir?
- ABD'nin bu eylemlerine karşı hangi yasal mücadeleler başlatılabilir?
