Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Chỉ di chuyển đình làng khi không thể bảo tồn tại chỗ

Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết hai đình làng ở Bắc Ninh chỉ được di chuyển khi không thể bảo tồn tại chỗ, đồng thời phải giữ được kiến trúc và đời sống văn hóa gắn với người dân.

Ngày 22/8, Quốc hội thảo luận về cơ chế di chuyển di tích để thực hiện tuyến đường nối sân bay Gia Bình với Hà Nội và dự án doanh trại Trung đoàn Không quân Công an nhân dân. Nội dung này mới được bổ sung vào chương trình kỳ họp.

Chính phủ thống nhất đề nghị áp dụng cơ chế đặc thù để di chuyển đình Đông Côi, phường Thuận Thành và đình Tam Sơn, xã Lương Tài. Đền Tân Trăn, xã Lâm Thao, chưa được đưa vào dự thảo Nghị quyết để tiếp tục rà soát các vấn đề liên quan Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo.

Các dự án được xác định có vai trò quan trọng với phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và phục vụ hoạt động đối ngoại, trong đó có Hội nghị cấp cao APEC 2027.

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết việc di chuyển di tích chỉ được thực hiện khi thực sự cần thiết và không còn giải pháp bảo tồn tại chỗ. Phương án phải được xây dựng công khai, minh bạch, khách quan và có ý kiến của người dân.

Theo bà, đình, đền không đơn thuần là công trình kiến trúc mà gắn với lịch sử, tín ngưỡng và đời sống của từng làng quê. Vì vậy, địa điểm mới phải phù hợp với đặc điểm truyền thống, bảo đảm mối liên hệ giữa di tích với cộng đồng dân cư.

Quá trình tháo dỡ, vận chuyển và dựng lại phải tuân thủ quy trình tu bổ di tích, giữ tối đa các yếu tố gốc cấu thành công trình. Sau khi di chuyển, di tích phải tiếp tục được bảo tồn và phát huy giá trị, thay vì chỉ dựng lại phần kiến trúc.

Bộ trưởng cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện phương án và giám sát quá trình thực hiện nhằm hài hòa giữa yêu cầu phát triển hạ tầng với bảo tồn di sản.

Trước đó, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó đoàn đại biểu Quốc hội TP Huế, đồng tình ban hành nghị quyết để triển khai các dự án quan trọng, song đề nghị cân nhắc đầy đủ giá trị lịch sử, tín ngưỡng và ký ức cộng đồng gắn với từng di tích.

Theo bà, đình làng ở vùng Kinh Bắc không chỉ có giá trị kiến trúc mà còn lưu giữ thần tích, sắc phong, đồ thờ và các nghi lễ truyền thống. Đây cũng là nơi người dân sinh hoạt tín ngưỡng, tổ chức lễ hội và gìn giữ đạo lý uống nước nhớ nguồn qua nhiều thế hệ.

Vì vậy, di chuyển di tích không thể được hiểu đơn giản là tháo dỡ công trình rồi dựng lại ở nơi khác. "Vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát triển, không làm mất đi những giá trị cốt lõi của di sản", bà Sửu nói.

Đại biểu đề nghị nghị quyết quy định chặt chẽ phương án bảo tồn, địa điểm di chuyển và cách phát huy giá trị di tích sau khi dựng lại. Người dân không chỉ được thông báo mà cần trực tiếp tham gia xây dựng phương án, bảo đảm đời sống văn hóa và tín ngưỡng tiếp tục được duy trì.

UBND tỉnh Bắc Ninh cần chịu trách nhiệm về hồ sơ khoa học, ranh giới, phương án di chuyển và kết quả bảo tồn từng di tích. Chính phủ có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và xử lý những vấn đề vượt thẩm quyền địa phương.

Dự thảo Nghị quyết dự kiến được Quốc hội biểu quyết ngày 24/8.