Czy masz to zapisane w genach? Naukowcy odkryli, co naprawdę rządzi naszym charakterem

Milion pacjentów pod lupą. Kulisy historycznego eksperymentu

Międzynarodowy zespół ponad 120 naukowców z różnych krajów przeprowadził największe dotychczas badanie, mające na celu zrozumienie, w jaki sposób nasze DNA wpływa na kształtowanie się osobowości. Wyniki opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Nature” rzucają nowe światło na złożoność ludzkiej psychiki. Eksperci przeanalizowali dane aż z 46 różnych grup badawczych, obejmujących od ponad 600 tysięcy do nawet 1,14 miliona uczestników.

Badacze skupili się na tzw. wielkiej piątce cech osobowości: ekstrawersji, ugodowości, sumienności, neurotyzmie oraz otwartości na nowe doświadczenia. Celem było ustalenie, w jakim stopniu geny, a w jakim środowisko, odpowiadają za różnice w tych kluczowych cechach.

Nie ma „genu ugodowości”. Jak tysiące puzzli tworzą nasz charakter

Wyniki badań wyraźnie pokazują, że nie istnieje jeden, decydujący gen odpowiedzialny za daną cechę osobowości.

Nie istnieje jeden gen, który spowoduje, że ktoś jest otwarty albo sumienny. Zamiast tego widzimy, że tysiące genetycznych różnic, z których każda działa w małym stopniu, ale wspólnie, razem ze środowiskiem kształtują one osobowość – podkreśla prof. Henry R. Kranzler z Perelman School of Medicine na University of Pennsylvania.

W sumie zidentyfikowano co najmniej 1260 powszechnie występujących wariantów genetycznych, które mają wpływ na różnice w osobowości. Jednak badacze szacują, że w kształtowanie każdej z pięciu głównych cech osobowości może być zaangażowanych nawet ponad 16 tysięcy wariantów DNA.

Natura kontra wychowanie. Kto naprawdę trzyma stery?

Analizy pokazały, że genetyka odpowiada za od 5 do 9 procent różnic w osobowości pomiędzy badanymi osobami. Co istotne, wpływ genów był bardzo spójny niezależnie od wieku uczestników, regionu zamieszkania czy opinii bliskich osób.

Porównując osoby z tej samej rodziny, naukowcy zauważyli, że większość związków między wariantami genetycznymi a osobowością nie wynika z czynników środowiskowych wspólnych dla rodziny. To ważna obserwacja, ponieważ czynniki takie jak wychowanie czy otoczenie mogą zaburzać wcześniejsze wyniki badań nad genetyką zachowań.

Twoja osobowość a zdrowie. Co zdradza neurotyzm, a co sumienność?

Odkrycia wykazały także, że genetyczne uwarunkowania osobowości są powiązane z różnymi aspektami zdrowia, w tym ze skłonnością do zaburzeń psychicznych, uzależnień czy kondycją fizyczną. Przykładowo, warianty genetyczne predysponujące do neurotyzmu wiązały się z większym ryzykiem problemów psychicznych, natomiast geny sprzyjające sumienności – z mniejszym zagrożeniem nadużywania substancji i większą skłonnością do aktywności fizycznej.

Jednak, jak podkreślają badacze, są to zależności statystyczne, dotyczące dużych grup ludzi. Wyniki badań nie pozwalają na przewidywanie osobowości czy zachowań konkretnych osób.

DNA to nie wyrok. Co czeka nas w przyszłości?

Wyniki te dają nam nowe narzędzie do badania, dlaczego osobowość jest powiązana z tak wieloma aspektami zdrowia i zachowania. Jednocześnie potwierdzają ważną prawdę – nasze DNA wpływa na naszą osobowość i przyszłość, ale ich nie determinuje – podsumowuje prof. Kranzler.

Eksperci zwracają uwagę, że konieczne są kolejne, jeszcze większe badania, obejmujące osoby o bardziej zróżnicowanym pochodzeniu i z różnych kręgów kulturowych. Pozwoli to ustalić, czy podobne zależności genetyczne występują w innych populacjach na całym świecie.