DEHB'nin Köklerinde Çığır Açan Keşif: Plasenta Sağlığı ve Beyin Gelişimi Arasındaki Bağ Kanıtlandı

Çocuk nörolojisi, psikiyatri ve kadın hastalıkları dünyasında, günümüzde her 10 çocuktan birini etkileyen Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu'nun (DEHB) kökenlerine ilişkin çığır açan bir bilimsel keşfe imza atıldı. Iowa Tıp Sağlık Hizmetleri Üniversitesi (UI Health Care) araştırmacıları, plasenta sağlığı ile beyin gelişimi arasındaki doğrudan bağı ilk kez klinik verilerle ortaya koydu. JAMA Psychiatry dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, gebeliğin son dönemlerinde anne ile bebek arasındaki besin, oksijen ve kan akışını sağlayan plasenta dokusundaki bozulmalar, çocuğun ilerleyen yaşlardaki nörolojik gelişimini doğrudan etkiliyor.

TÜRK BİLİM İNSANI DR. BANU GÜMÜŞOĞLU LİDERLİĞİNDEKİ EKİPTEN DEV ADIM

UI Kadın Hastalıkları ve Doğum ile Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Serena (Banu) Gümüşoğlu liderliğinde yürütülen çalışmada, Perinatal Aile Doku Bankası'nda saklanan 176 gebeliğin tüm trimesterlerine ait kan örnekleri ve doğan çocukların yıllar içindeki sağlık kayıtları incelendi.

Analizler, hamileliğin üçüncü trimesterinde (son üç ay) "Plasental Büyüme Faktörü" (PlGF) adı verilen kilit proteinde yaşanan her standart sapmalık düşüşün, doğacak çocukta yıllar sonra DEHB teşhisi konma olasılığını 2,6 kat tırmandırdığını gösterdi.

KLİNİK BELİRTİ VERMEYEN "GİZLİ" PLASENTA HASARI BEYNİ ETKİLİYOR

PlGF proteininin düşük seviyeleri tıp dünyasında halihazırda preklampsi (gebelik zehirlenmesi) ve erken doğum gibi komplikasyonların uyarısı olarak biliniyor.

Ancak Dr. Banu Gümüşoğlu ve ekibi, gebelik zehirlenmesi veya erken doğum gibi klinik vakaları araştırmadıktan sonra dahi PlGF düşüklüğü ile DEHB arasındaki ilişkinin güçlü şekilde devam ettiğini saptadı. Bu bulgu, gebelikte hiçbir klinik hastalık teşhisi konmasa dahi plasentadaki hücresel boyuttaki ince değişimlerin bebeğin beyin gelişimini değiştirebildiğini doğruladı.

GEBELİKTE YAPILACAK KAN TESTİYLE ERKEN MÜDAHALE DÖNEMİ

Araştırmacılar, elde edilen verilerin henüz doğrudan bir "neden-sonuç" ilişkisini kanıtlamadığını ancak plasenta-beyin ekseni üzerinde yeni tedavi ve denetim kapıları açtığını bildiriyor.

Gebelikte kan örneklerinden ölçülecek PlGF seviyeleri sayesinde, doğacak bebeğin nörogelişimsel açıdan risk altında olup olmadığı yıllar öncesinden saptanabilecek. Bu sayede DEHB riski taşıyan çocuklar erken gelişimsel takibe alınarak akademik ve sosyal yaşamlarını olumsuz etkileyecek semptomlar ortaya çıkmadan koruyucu önlemler geliştirilebilecek.