SUÇ VEYA ZARARLI İÇERİKLERİN DAHA FAZLA GÖRÜLMESİNE KATKI SAĞLIYORLAR
Bu durum, suç, şiddet ve dolandırıcılık içeriklerinin yanında yasal ve kurumsal markaların reklamlarının da yayınlanabilmesine neden oluyor. Reklamverenler çoğu zaman reklamlarının hangi içeriğin yanında gösterileceğini doğrudan kontrol edemiyor. Böylece markalar, farkında olmadan suç veya zararlı içerik üreten hesapların daha fazla görünürlük elde etmesine katkı sağlayabiliyor. Bu tablo, reklam bütçelerinin istemeden de olsa suç ve zararlı içeriklerin bulunduğu dijital ekosistemi finanse edip etmediği sorusunu gündeme getiriyor.
REKLAMIN HEDEFİ ALGORİTMAYA EMANET
Dijital reklamcılıkta markalar belirli yaş gruplarına, ilgi alanlarına, davranışlara ve konumlara göre hedef kitle seçebiliyor. Bilişim Uzmanı Dinçer Karaca, sistemin işleyişini algoritmik açık artırmalar üzerinden anlatıyor.
Karaca, bir markanın belirli bir yaş grubuna veya belirli ilgi alanlarına sahip kullanıcılara ulaşmak için bütçe ayırdığını, ardından algoritmik sistemlerin çok kısa süreler içerisinde reklamın kime gösterileceğine karar verdiğini belirtiyor.
"ESKİDEN ÖRGÜTLER MAHALLEDE ÇOCUK ARIYORDU, BUGÜN AYNI ANDA DİJİTALDE ULAŞABİLİYORLAR"
Karaca, suç örgütleri açısından da sosyal medyanın önemli bir erişim alanına dönüştüğünü ifade ederek, "Eskiden suç örgütünün mahallede çocuk araması gerekiyordu. Bugün binlerce çocuğun bulunduğu bir dijital alana aynı anda ulaşabiliyor" dedi.
Karaca'ya göre mesele artık yalnızca içerikten ibaret değil. Dağıtım sistemi, algoritmalar ve ekonomik teşvikler birlikte ele alınmalı.
"ŞEFFAFLIK ORTADAN KALKIYOR"
Siber Güvenlik Uzmanı Özen Öner ise kullanıcıların platformlarda bıraktığı dijital izlerin içerik akışını şekillendirdiğine dikkat çekiyor.
Öner, "Uzun süre izlediğiniz videolar, yaptığınız beğeniler veya yaptığınız aramalara göre şekillendirilmiş kişisel algoritmalara tabiyiz. Burada aslında bir şeffaflığı ortadan kaldırarak insanlara bir dayatma yapılıyor." ifadelerini kullandı.
Platformlarda geçirilen süre arttıkça daha fazla reklam gösterilebilmesi, kullanıcı dikkatini dijital ekonominin merkezine yerleştiriyor. Bu modelde kullanıcıların platformda daha uzun süre tutulması, reklam gösterimlerinin de artması anlamına geliyor.
MARJİNAL İÇERİKLER NEDEN ÖNE ÇIKIYOR?
Sosyal medyada kullanıcıların dikkatini çekmek için en sık başvurulan yöntemlerden biri güçlü duygulara hitap etmek. Öfke, korku, şaşkınlık, endişe ve skandal duygusu oluşturan içerikler kullanıcıları yorum yapmaya, paylaşmaya veya başka kullanıcıları etiketlemeye yöneltebiliyor.
Bir kullanıcı içeriğe tepki göstermek amacıyla yorum yaptığında veya karşı çıkmak için paylaşım gerçekleştirdiğinde dahi platform açısından ortaya bir etkileşim çıkıyor. Etkileşimin yüksek olması ise bazı sıralama sistemlerinde içeriğin daha fazla kişiye ulaşmasına katkı sağlayabiliyor.
Bu durum, "Öfke, korku, şok ve skandal içerikleri neden bu kadar hızlı yayılıyor?" sorusunu gündeme getiriyor.
Prof. Dr. Ali Murat Kırık da uç içeriklerin daha fazla öne çıkmasının reklamlar açısından yeni bir sorun oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "Bu durum uçlarda yaşanan durumların ve videoların daha öne çıkması ve reklamlarında buralarda gösterilmesine sebebiyet veriyor. Cinsel ve şiddet içerikli videoların üzerine reklamlar konulmuş oluyor. Algoritma çocuğun önüne suç içeriklerini çıkarıyor." ifadelerini kullandı.
MİLYARLARCA DOLARLIK REKLAM PASTASI
Dijital reklamcılığın ulaştığı ekonomik büyüklük de tartışmanın önemli başlıklarından biri.
Paylaşılan 2025 verilerine göre dünya genelindeki dijital reklam harcamalarının 1 trilyon dolar seviyesini aştığı, bunun yaklaşık dörtte üçünün dijital mecralara yöneldiği belirtiliyor.
2026 yılı için verilen tahminlerde ise reklam gelirlerinin şirketler arasında büyük ölçüde yoğunlaştığı görülüyor. Meta için 243 milyar dolar, Google için 239 milyar dolar, TikTok için 23 milyar dolar ve YouTube için 36 milyar dolar seviyesinde gelir tahminleri bulunuyor.
Bu büyüklük, reklamverenlerin parasının hangi içerik ekosisteminde dolaştığı sorusunu da beraberinde getiriyor.
