Đây là giải pháp hợp lý để giảm áp lực thi cử và phù hợp với điều kiện giáo dục giữa các địa phương.
Theo phương án Bộ Giáo Dục đang lấy ý kiến địa phương, kỳ thi vào lớp 10 công lập sẽ giảm từ 3 môn xuống 2, chỉ gồm Toán và Văn.
Nguyên là giáo viên THCS, tôi cũng đã trải qua kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT của những năm 1980. Khi ấy tất cả học sinh lứa chúng tôi sau khi học xong lớp 9 được cấp Giấy chứng nhận hoàn thành chương trình THCS rồi tham gia kỳ thi vào 10 với hai môn Văn và Toán hết sức nhẹ nhàng, không áp lực cạnh tranh, học thêm, luyện thi để vượt "vũ môn" vào lớp 10 như hiện nay.
Vì sao kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập hiện nay rất căng thẳng, nhiều người còn cho rằng áp lực hơn cả kỳ thi tuyển sinh vào đại học? Theo tôi, vì những nguyên nhân sau:
Thứ nhất, về cơ sở vật chất, trường lớp không đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh và của phụ huynh. Thiếu phòng học trang thiết bị để đáp ứng yêu cầu giảng dạy ảnh hưởng đến chất lượng học tập của học sinh.
Thứ hai, về thầy cô giáo với tình trạng "thiếu" biên chế hiện nay, một bài toán khó giải quyết, hiện trạng thừa thiếu cục bộ nên không đủ lực lượng giảng dạy đáp ứng khi tăng chỉ tiêu số lượng tuyển sinh. Trong đó nhiều địa phương không có nguồn tuyển nhất là vùng sâu xa những môn học đặc thù nghệ thuật, giáo dục thể chất, tiếng Anh...
Thứ ba, thẳng thắn mà đánh giá, kế hoạch phân luồng học sinh sau THCS không đạt hiệu quả như kỳ vọng mục tiêu đề ra của ngành giáo dục, bởi nhiều lý do trong đó tâm lý trọng bằng cấp, trọng thầy hơn thợ, chất lượng đào tạo ở trường Trung cấp, Cao đẳng nghề chưa tạo được niềm tin, học sinh ra trường không xin được việc làm.
Vậy, tôi nghĩ khi và chỉ khi giải quyết được những lý do trên thì việc tuyển sinh vào lớp 10 không còn là vấn đề phải bàn mà vấn đề quan tâm là chất lượng dạy học như thế nào khi nhu cầu học ngày càng tăng cao.
Theo tôi, đây cũng chỉ là giải pháp tình thế trong tình hình kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập rất áp lực như đã nói trên. Việc thi hai môn hay ba môn cùng với ba phương thức tuyển sinh hiện nay: thi tuyển, xét tuyển, kết hợp thi tuyển với xét tuyển suy cho cùng cũng chưa giải quyết bản chất của học và thi, nhu cầu học tập của học sinh.
Khi thực hiện tuyển sinh chỉ còn 2 môn Toán và Ngữ văn đồng nghĩa các em giảm được một môn thi, giảm được một phần áp lực thi cử. Việc chọn 2 môn thi toán và Ngữ văn có cơ sở khoa học, đây là hai môn công cụ cốt lõi.
Ngược lại nhiều ý kiến cho rằng nên duy trì số môn thi tuyển sinh lớp 10 như hiện nay Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ (tiếng Anh...), với lập luận môn tiếng Anh là môn công cụ giao tiếp, chìa khóa để mở cửa tri thức của nhân loại trong tình hình hội nhập sâu rộng hiện nay của Việt Nam với thế giới, nhất là đang thực hiện chủ trương chiến lược đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học.
Ý kiến trên là hợp lý nhất là ở các đô thị lớn rất phù hợp, song việc dạy và học ngoại ngữ ở nhiều địa phương hiện nay còn có khó khăn nhất là thiếu thầy cô giảng dạy tiếng Anh.
Cơ sở thiết bị dạy học môn này cũng chưa đáp ứng nên chất lượng dạy học môn tiếng Anh cần phải có chiến lược đầu tư dài hạn thay vì dùng làm môn thi thứ 3 áp lực khó khăn với đông học sinh chưa có điều kiện thuận lợi để học tập thi môn tiếng Anh.
Cũng có phản biện cho rằng nếu bỏ môn thi thứ 3 do các địa phương chọn thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập hàng năm sẽ dẫn đến học sinh học lệch chỉ lo học Toán và Ngữ văn, sẽ lơ là không chú trọng các môn học khác.
Theo tôi, tất cả các phương án thi tuyển xét tuyển, số môn thi đều có những tích cực và hạn chế tùy vào tình hình thực tế giáo dục.
Việc lo ngại học sinh học lệch không đáng quan tâm vì việc đánh giá xếp loại học sinh hiện nay thực hiện theo các quy chế. Nếu nhà trường và thầy cô giáo thực hiện công tâm nghiêm túc thì đây là cơ sở tin cậy để thực hiện thi 2 môn Toán và Ngữ văn là đủ đảm bảo kỳ thi nhẹ nhàng giảm áp lực cho học sinh.
Với tinh thần đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá, bảo đảm thực chất, hiệu quả, giảm áp lực thi cử, cắt giảm các kỳ thi, cuộc thi không cần thiết, giảm áp lực cho học sinh, giáo viên và cha mẹ học sinh rất mong sớm thực hiện.
