‘Fındık fiyatında yönlendirme var’

Fındık piyasasında sular durulmuyor. Türkiye'nin yüzde 65'in üzerindeki üretim oranıyla dünyada önemli söz sahibi olduğu fındık fiyatı, devletin tüm müdahale alımlarına karşılık düşük değerde bulunuyor. Serbest piyasada kilosu 160 liraya kadar düşen fındıktaki fiyat baskısının incelemesine yönelik Rekabet Kurumu da harekete geçti. Bu kapsamda piyasanın büyük kısmını elinde tutan Ferrero ile birlikte Atalay, Balsu, Karaçuha, Ofi, Özyılmaz ve Şenocak şirketlerinin faaliyetleri mercek altına alındı. Kurumun, fındık piyasasında fiyatların birlikte belirlenip belirlenmediğine yönelik soruşturması genişletildi.

Müfettiş sahadaydı

Üreticiler ve birliklerden gelen iddialar ise, fiyatlara yönelik bir 'yönlendirme' olduğunu gösteriyor. Ordu Altınordu Ziraat Odası Başkanı Atakan Akça, "Piyasanın önemli bir kısmının kontrolünü elinde bulunduran Ferrero, ticaret yaptığı aracı firmalar ile fiyatı belli bir yerde tutuyor. Bunu dolaylı olarak aracı firmalarla yaptırdığını sahadan biliyoruz. Üreticiler ve bizlerin yoğun gayretleri ile bu sorun uzun zamandır devam etmesine rağmen şu anda karşılık buldu ve incelemeler sonucunda iddiaların kanıtlandığı da görülecektir" dedi.

Soruşturmanın temeli, yaklaşık 2 aya dayanıyor. Üreticilerden edinilen bilgilere göre, Rekabet Kurumu'ndan önce sahaya müfettiş gönderilerek, durumun yerinde tespiti de yapıldı. Farklı üretici illerde alım fiyatları, serbest piyasa ve büyük alıcıların işlemleri incelendi. Buna yönelik yapılan bildirimler ardından Rekabet Kurumu da harekete geçti. Fındıkta bu sezon Türkiye, iyi bir üretim artışı ile 700 bin tona yakın rekolte elde etti. Bazı bölgelerde zararlıların etkisiyle düşük üretim devam etse de genel koşullar iyi bir üretim olduğunu gösterdi.

TMO müdahalesine rağmen

Fındık hasadı öncesi Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), en iyi kalite fındık için 255 lira alım fiyatı açıkladı. Burada TMO, üreticinin tüm fazla ürününe de talip olarak, 250 bin ton civarında ürünü depolarına çekti. Atakan Akça, bu durumda bile fiyatların serbest piyasada yerini bulamadığını söyledi. Akça, "TMO tarihinde belki de en fazla ürünü alarak üreticiye destek oldu. Devlet bu müdahale ile fiyatı üretici lehine tutmak isterken, bu piyasayı kontrol eden firma fiyatların yükselmesini engelledi. Fiyat 190 lira iken dahi, soruşturma haberlerinin duyulmasıyla 170 liraya düştü. Kamu gücüne karşılık bunun olması bile ortada bir yönlendirme, baskılama olduğunu gösteriyor. Ordu'da fındık maliyeti 227 lira olarak hesaplanırken, üretimin tüm cefasını çeken üreticiye bu fiyatlar olamaz" diye konuştu.

Taahhütleri de inceleniyor

Rekabet Kurumu 2024 yılında da Nutella markasının üreticisi Ferrero'ye yönelik soruşturma açmıştı; burada firmanın kuruma sunduğu taahhütler sonucu süreç sonlandırılmıştı. Şirket, söz konusu taahhütler kapsamında fındık alımlarında TMO'nun referans fiyatının altına düşmemeyi kabul etmişti. Ferrero ayrıca üreticilerin nakit ihtiyacının yoğunlaştığı eylül-aralık döneminde en az 45 bin ton fındık satın alma yükümlülüğü üstlenmişti. Yeni soruşturmanın bir diğer ayağında da Rekabet Kurumu, şirketin bu yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini değerlendirecek.