Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre ağır diş eti hastalığı dünya yetişkin nüfusunun yaklaşık yüzde 19'unu, yani bir milyardan fazla kişiyi etkiliyor. Türkiye'de de durum benzer. Verilere göre; yaş gruplarına bağlı olarak diş eti kanaması görülme oranı genç grupta yaklaşık yüzde 57, yetişkin gruplarında ise yüzde 63 ile yüzde 71 arasında değişiyor. Yani, Türkiye'nin yetişkin nüfusunun büyük bölümü diş eti kanaması sorunuyla yaşıyor.
Uzmanlara göre, sorunun asıl sebebi diş temizliğimize yeteri kadar dikkat edilmemesi. Ancak bunun yanında başka alışkanlık ve hastalıklar da diş ve diş eti sağlığını olumsuz etkiliyor. Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Ağız ve Diş Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Gönen Özcan, Türklerin dişlerinin genetik olarak zayıf olduğuna ilişkin bir kanıt bulunmadığını söyleyerek, "Fark, alışkanlık ve hizmet farkı. Genler, mine yapısına ve diş eti kalınlığına küçük ölçüde etki eder. Ama çürüğü ve diş eti hastalığını belirleyen asıl etkenler şeker tüketimi, fırçalama, florür kullanımı, sigara ve düzenli kontroldür" diye konuştu.
"EN YAYGIN KRONİK SORUNLAR ARASINDA"
Diş eti çekilmesinde ise başlıca suçluların, sert fırçalama, diş taşı, sigara ve diş sıkma olduğunu söyleyen Prof. Özcan bir grup gazeteciye yaptığı değerlendirmesinde, “WHO'ya göre ağız hastalıkları dünya nüfusunun yüzde 45'ini, yani 3,5 milyar kişiyi etkiliyor ve vakalar son 30 yılda 1 milyar arttı. Küresel Hastalık Yükü verilerine dayalı bir değerlendirmede şiddetli diş eti hastalığı için tahmin yaklaşık 1,09 milyar kişi, olası üst sınır ise 1,38 milyar olarak veriliyor. Bu, ağız hastalıklarının en yaygın kronik sorunlar arasında olduğunu gösteriyor” dedi.
“Diş fırçalarken kanıyorsa, diş eti uyarı veriyor demektir” uyarısında bulunan Özcan, kanamanın her zaman diş eti iltihabının ilk ve en görünür işareti olduğuna dikkat çekti. Kanamanın en sık nedeninin ise dişlerin üzerinde biriken dental bakteriyel plak ve diş taşı olduğunu belirten Özcan, “WHO, hastalığın başlıca risk faktörlerini kötü ağız hijyeni ve tütün kullanımı olarak belirtiyor. Hamilelik gibi hormonal değişiklikler, kan sulandırıcı ilaçlar, kan hastalıkları ve diyabet de kanamaya yol açabilir. Hastaların sık yaptığı hata, "kanıyor" diye fırçalamayı bırakmaktır. Bu, iltihabı ilerletir. Yumuşak fırçayla nazik ama düzenli fırçalamaya devam edin. Kanama bir hafta içinde geçmezse diş hekimine gidin” diye konuştu.
"AĞIZ, VÜCUDUN GİRİŞ KAPISI"
Diş eti iltihabının vücudun tamamını ilgilendirdiğini ifade eden Özcan “Diyabetten kalp hastalığına, erken doğumdan akciğer enfeksiyonuna kadar uzanan bir ilişki ağı var. Ağız, vücudun giriş kapısıdır. Kronik diş eti iltihabı, bakterilerin ve iltihap maddelerinin kana karışmasına zemin hazırlar. Dolayısıyla vücut için ciddi fokal enfeksiyon odağına zemin hazırlar. Araştırmalar diş eti hastalıklarıyla diyabet, kalp-damar hastalıkları, erken doğum, düşük doğum ağırlığı ve özellikle yaşlılarda akciğer enfeksiyonları arasında ilişki olduğunu gösteriyor” dedi.
Dişin düşmanının yalnızca şeker değil, gün boyu atıştırma olduğunu söyleyen Özcan, “Önemli olan ne yediğinizden çok, günde kaç kez yediğiniz. Ağzınıza her şeker ya da asit girişinde dişleriniz ve diş eti sorunları için risk altında olur. WHO da yüksek şeker tüketimini, tütün ve alkolle birlikte, ağız sağlığı krizini besleyen ortak risk faktörleri arasında sayıyor. Başlıca düşmanlar şekerli ve yapışkan besinler, asitli içecekler, cips ve unlu atıştırmalıklar, biberonda şekerli içecekler, aşırı çay ve kahve tüketimi” ifadelerini kullandı.
"SABAH VE AKŞAM MUHAKKAK FIRÇALANMALI"
Önlemlere ilişkin konuşan Özcan, "Dişleri korumak için alınabilecek pratik önlemler var. Günde iki kez sabah ve akşam muhakkak dişler fırçalanmalı. Önerilen fırçalama metodlarıyla fırçalanmalı. Günde iki kez, iki dakika florürlü macunla fırçalayın ve diş ipi kullanın. Sigarayı bırakmak ise, diş eti ve genel sağlığınıza yapabileceğiniz en büyük iyiliklerden biri. Periyodik diş hekimi kontrolü de son derece önemli" değerlendirmesini yaptı.
"GELİR VE EĞİTİM DÜZEYİYLE YAKINDAN İLİŞKİLİ"
Özcan şöyle devam etti: "Gelir ve eğitim düzeyi yüksek, diş hekimine ulaşımın kolay olduğu, koruyucu hizmetlerin yaygın olduğu yerlerde ağız sağlığı daha iyi. Avrupa'da yapılan bir inceleme, yüksek gelirli ülkelerdeki çocukların kötü ağız sağlığı olasılığının orta gelirli ülkelere göre yüzde 90 daha düşük olduğunu ortaya koymuştur. Aynı mantık bir ülkenin kendi bölgeleri için de geçerli. Türkiye'deki çalışmalar da periodontal hastalıkların gelir ve eğitim düzeyiyle yakından ilişkili olduğunu bildiriyor."
VERİLER NE SÖYLÜYOR?
- Türk Diş Hekimleri Birliği, ulusal araştırmaya dayanarak 5-65 yaş arası toplumun tüm kesimlerinde çürük ve diş eti hastalığı değerlerinin çok yüksek olduğunu, AB ülkelerinde ise çocuk ve gençlerde bu değerin 1'e yaklaştığını belirtmiştir.
- Avrupa genelinde 12 yaş çocuklarında ortalama çürük, kayıp, dolgulu diş sayısı Batı Avrupa'da 0,8, Doğu Avrupa'da 2,87 olarak bulunmuş.
- Türkiye'de ise TADSAP-2018'e göre 5 yaşındaki çocukların yüzde 64,4'ünde en az bir çürük var, 65-74 yaş grubunda dişsizlik oranı ise yüzde 27,4.
- Küresel ortalama olarak WHO, 20 yaş ve üzerinde tam diş kaybının yaklaşık yüzde 7, 60 yaş ve üzerinde ise yüzde 23 olduğunu tahmin ediyor.
BU BELİRTİLER VARSA DİKKAT!
Diş eti hastalıklarının belirtileri ise şunlar;
-Fırçalarken kanama,
-Kırmızı ve şiş diş eti,
-Sürekli ağız kokusu
-Diş etinin çekilmesi
-Dişlerde uzama hissi veya sallanma,
-Diş eti kenarından iltihap gelmesi.
