Genialny plan czy gigantyczne ryzyko? Egipt buduje „Nowy Nil” przez pustynię

Zielone imperium na piasku. Jak Egipt chce oszukać pustynię

Na zachód od historycznej Delty Nilu, w samym sercu egipskiej pustyni, powstaje ambitny projekt. „Nowa Delta” zakłada zagospodarowanie aż 924 tysięcy hektarów pustyni – obszaru niemal tak dużego jak cała wyspa Cypr.

Celem jest stworzenie nowoczesnych pól uprawnych, na których będą rosły pszenica, kukurydza, warzywa i owoce. Towarzyszyć ma temu infrastruktura, taka jak drogi, linie energetyczne, sieci rur oraz stacje pomp.

Rekord świata w El Hammam. Gigantyczny recykling, który ma jeden haczyk

Sercem systemu nawadniania jest nowoczesna stacja uzdatniania wody w El Hammam, położona niedaleko wybrzeża Morza Śródziemnego. Ten rekordowy zakład, oddany do użytku w 2023 roku, może każdego dnia przetwarzać do 7,5 miliona metrów sześciennych wody – to największa taka instalacja na świecie zarówno pod względem wydajności, jak i powierzchni.

Woda używana do nawadniania pochodzi głównie z rolniczych drenaży starej Delty Nilu. Dotychczas była ona odprowadzana bezpośrednio do Morza Śródziemnego, jednak teraz poddaje się ją trzystopniowemu uzdatnianiu. Proces ten pozwala oczyścić wodę z zanieczyszczeń i zawiesin, lecz nie usuwa soli mineralnych. Oznacza to, że Egipt nie zyskuje nowego źródła słodkiej wody, lecz prowadzi gigantyczny recykling wody już raz użytej.

Wyścig z fizyką. Potrzeba tyle prądu, co z dwóch reaktorów atomowych

Aby dostarczyć wodę na pustynne tereny, Egipt buduje dwa główne kanały o długości około 150 kilometrów każdy oraz aż 19 głównych stacji pomp. To właśnie tu pojawiają się największe wyzwania techniczne. Pompy muszą tłoczyć wodę wbrew naturalnemu ukształtowaniu terenu, co wymaga ogromnych ilości energii – szacuje się, że łączna moc potrzebna do obsługi systemu to nawet 2000 megawatów, czyli tyle, ile generują dwa duże reaktory jądrowe.

Naukowcy ostrzegają ponadto, że system jest narażony także na szybkie zużycie z powodu osadów, piasku i zasolonej wody, które niszczą elementy mechaniczne.

Trzy źródła, potrójne ryzyko. Skąd naprawdę popłynie woda?

System Nowej Delty opiera się na trzech źródłach wody: uzdatnionej wodzie drenażowej, wodzie z Nilu oraz wodach gruntowych. Dla zwiększenia dostaw bezpośrednio z Nilu budowany jest 41-kilometrowy kanał Tahya-Misr, który ma dostarczać do 10 milionów metrów sześciennych wody dziennie. Jednak dostępność tej wody zależy od poziomu rzeki, który bywa zmienny, zwłaszcza w dobie zmian klimatycznych.

Wody gruntowe, choć stanowią rezerwę, są trudne do odnawiania w suchym klimacie. Nadmierna eksploatacja tych zasobów prowadzi do obniżenia poziomu wód podziemnych i zasolenia, co może uczynić je niezdatnymi do użycia w przyszłości.

Jakość wody nawadniającej ma kluczowe znaczenie dla przyszłości upraw na pustyni. Każdy metr sześcienny wody niesie ze sobą rozpuszczone sole mineralne, które po odparowaniu wody pozostają w glebie. Bez odpowiedniego systemu odsalania i regularnego „wypłukiwania” strefy korzeniowej roślin, w ciągu kilku lat gleby mogą ulec zasoleniu, co drastycznie ograniczy plony i może doprowadzić do całkowitego wyjałowienia ziemi.

Wielki sukces czy kosztowny eksperyment?

„Nowa Delta” ma zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe rosnącej populacji Egiptu i zredukować zależność od importu żywności. Jednak skala wyzwań technicznych, energetycznych i środowiskowych jest ogromna. Wysokie koszty utrzymania, ryzyko zasolenia gleb, hydrauliczne wąskie gardła i niepewność co do stabilności dostaw wody sprawiają, że projekt pozostaje ryzykownym eksperymentem na niespotykaną dotąd skalę.