Giá lắp điện mặt trời có thể chênh hàng chục triệu đồng, nhưng phương án rẻ nhất chưa chắc tiết kiệm nếu phát sinh chi phí sửa chữa, thay thiết bị, theo chuyên gia.
Mỗi tháng, gia đình tôi trả khoảng 2-3 triệu đồng tiền điện. Khi tìm hiểu lắp điện mặt trời để giảm chi phí lâu dài, tôi được nhiều đơn vị tư vấn mức đầu tư 160-200 triệu đồng nhưng muốn tìm phương án rẻ hơn để sớm thu hồi vốn. Mong chuyên gia cho lời khuyên.
Hằng, Tân Thới Hiệp, TP HCM
Chuyên gia tư vấn:
Với hóa đơn điện khoảng 2-3 triệu đồng mỗi tháng, hộ gia đình bạn có thể tham khảo hệ thống công suất 5-7 kWp kết hợp pin lưu trữ 16 kWh, tổng chi phí khoảng 150 triệu đồng. Thời gian hoàn vốn khoảng 3,5 năm nếu hệ thống được thiết kế phù hợp với cách sử dụng điện.
Đây chỉ là cấu hình tham khảo, bởi công suất và dung lượng pin còn phụ thuộc vào lịch sử tiêu thụ, thời điểm sử dụng điện nhiều vào ban ngày hay ban đêm và nhu cầu của từng gia đình.
Trên thị trường, có đơn vị báo giá chỉ 100-120 triệu đồng. Mức chênh lệch này đòi hỏi người mua xem kỹ cấu hình và các hạng mục đi kèm, thay vì chỉ so sánh số tiền cuối cùng.
Sự khác nhau giữa hệ thống giá rẻ và đắt
Cùng một mức công suất, giá hệ thống có thể khác nhau do loại tấm pin, biến tần, pin lưu trữ và các vật tư đi kèm. Dây dẫn, đầu nối, thiết bị bảo vệ và phương án thi công cũng ảnh hưởng đến chi phí.
Trong đó, một số hạng mục liên quan trực tiếp đến an toàn. Điện mặt trời sử dụng dòng điện một chiều với điện áp cao. Dây dẫn không đạt chuẩn, đầu nối không tương thích hoặc các điểm tiếp xúc bị lỏng có thể phát sinh nhiệt, hồ quang điện, làm tăng nguy cơ cháy.
Cách thi công cũng tạo ra chênh lệch giữa các báo giá. Một số đơn vị có thể giảm chi phí bằng vật tư giá thấp, nhân công ít kinh nghiệm hoặc rút gọn hạng mục thi công. Với mái nhà dân dụng, việc lắp đặt cần tính đến kết cấu mái, vị trí thiết bị, khoảng thông gió và đường đi của dây dẫn.
Khảo sát ban đầu cũng ảnh hưởng đến giá cuối cùng. Nếu chưa tính đầy đủ điều kiện mái nhà và khối lượng thi công, báo giá có thể thấp nhưng phát sinh thêm khi triển khai.
Vì vậy, khi nhận nhiều báo giá, hộ gia đình nên yêu cầu ghi rõ công suất, loại thiết bị, dung lượng pin, biến tần, dây dẫn, đầu nối, thiết bị bảo vệ, phương án tiếp địa và các hạng mục thi công. Điều này giúp xác định những hệ thống có cùng công suất có thực sự tương đương hay không.
Những khoản có thể phát sinh sau khi lắp
Chi phí không kết thúc khi hệ thống được đưa vào vận hành. Hộ gia đình cần tính đến bảo trì như vệ sinh tấm pin, kiểm tra dây dẫn, đầu nối, biến tần và thiết bị đóng cắt.
Bụi bẩn, lá cây hoặc phân chim bám trên tấm pin có thể làm giảm hiệu suất phát điện. Trong khi đó, các điểm đấu nối dây dẫn có thể thay đổi theo thời gian do giãn nở nhiệt. Nếu không được kiểm tra định kỳ, những bất thường này có thể tạo điểm nóng, làm giảm hiệu suất và tăng nguy cơ sự cố.
Tùy hệ thống, việc kiểm tra có thể bao gồm tình trạng cách điện và các thiết bị bảo vệ. Với những hệ thống cần đánh giá sâu hơn, camera nhiệt có thể được sử dụng để phát hiện các điểm bất thường.
Một khoản khác là chi phí sửa chữa, thay thiết bị khi hệ thống xuống cấp hoặc xảy ra sự cố. Nếu thiết bị phải thay sớm, phần tiền tiết kiệm từ giá lắp đặt ban đầu có thể bị bù lại trong quá trình sử dụng. Vì vậy, hộ gia đình cũng nên làm rõ thời hạn, phạm vi bảo hành và chi phí xử lý sự cố ngoài bảo hành trước khi ký hợp đồng.
Hiệu quả phát điện cũng ảnh hưởng đến thời gian hoàn vốn. Nếu hệ thống được thiết kế không phù hợp với nhu cầu hoặc sản lượng thực tế thấp hơn kỳ vọng, gia đình vẫn phải mua thêm điện từ lưới, khiến thời gian thu hồi vốn kéo dài.
Với hệ thống được đầu tư để sử dụng nhiều năm, giá lắp đặt ban đầu chỉ là một phần của bài toán. Phương án rẻ hơn nhưng cắt giảm các hạng mục quan trọng, phát sinh chi phí thi công, sửa chữa hoặc thay thiết bị có thể khiến tổng chi phí cao hơn dự tính.
Do đó, với trường hợp như chị Hằng, thay vì chỉ tìm báo giá thấp nhất, hộ gia đình nên chọn cấu hình phù hợp với mức tiêu thụ và so sánh tổng chi phí gồm thiết bị, thi công, bảo trì, bảo hành và xử lý sự cố trong quá trình sử dụng.
