Teknoloji devleri uzun yıllardır rekabet kurallarını ihlal etmekle suçlanıyor. Özellikle Google (Alphabet), Avrupa Birliği’nde 2017’den itibaren uygulanan soruşturmalar sonucunda milyarlarca dolar ceza ödedi. Arama motoru hakimiyetini, Android işletim sistemini ve Google Play mağazasını kendi lehine kullanarak rakipleri dışlamakla eleştirilen şirket, bu yaptırımları “iş yapma maliyeti” olarak değerlendirmeye devam ediyor.
Apple, Amazon ve Meta gibi diğer Big Tech firmaları da AB’nin sıkı regülasyonları karşısında farklı tutumlar sergiliyor. Bazıları uyum sağlamaya çalışırken, bazıları uzun hukuki mücadelelerle zaman kazanmayı tercih ediyor. Bu genel tablo içinde Google’ın Dijital Piyasalar Yasası’na (DMA) göre aldığı ilk 1 milyar dolarlık ceza, rekabet mücadelesinde yeni bir sayfayı açtı ve rakiplerini harekete geçirdi.
Google’a tarihî DMA cezası
Avrupa Birliği, Google’a DMA kapsamında ilk kez 1 milyar dolar para cezası verdi. Şirketin kendi hizmetlerini arama sonuçlarında ve uygulama mağazasında öne çıkarması ile geliştiricilerin kullanıcıları daha ucuz alternatiflere yönlendirmesini engellemesi gerekçe gösterildi. Bu karar, Google’ın “kendi kendini kayırma” uygulamalarının hâlâ devam ettiğini tescilledi.
Rakipler milyarlarca dolar talep ediyor
Cezanın ardından Avrupa’nın çeşitli ülkelerinden Google’a karşı tazminat davaları hız kazandı. Almanya’daki Idealo, Berlin Mahkemesi’nden 465 milyon Euro (yaklaşık 529 milyon dolar) tazminat kazandı. İngiltere’den Kelkoo ve Foundem, İsveç’ten PriceRunner (Klarna destekli), İtalya’dan Moltiply Group gibi şirketler toplamda milyarlarca dolarlık taleplerde bulunuyor. Dava finansmanı şirketlerinin desteklediği bazı davalarda talepler 1 milyar doları aşıyor. Hukukçular, DMA kararının eski AB rekabet kurallarıyla (Madde 102) birleşince yeni bir dava dalgası yaratacağını belirtiyor.
Google’ın yapay zeka yatırımları nedeniyle Alphabet’in serbest nakit akışı, halka açık şirket tarihinde ilk kez negatife döndü. Bu dönemde hem AB cezaları hem de özel tazminat davaları şirketin finansal yükünü artırıyor. Google sözcüsü, davaları “kendi ürünlerine yatırım yapmak yerine kolay para arayan şirketlerin girişimleri” olarak nitelendirerek iddiaları reddetti.
Geçmiş cezalar ve uzun süren hukuki mücadeleler
Google, son 10 yılda AB’den toplam 10,4 milyar Euroyu aşan rekabet cezası aldı. Bunların arasında alışveriş servisi nedeniyle 2,42 milyar Euro ve Android nedeniyle 4,1 milyar Euroluk rekor ceza da bulunuyor. Davalar genellikle yıllarca sürüyor; örneğin PriceRunner davasında Google’ın temyizi nedeniyle ödeme süreci uzayacak. Uzmanlara göre şirket cezaları “iş yapma maliyeti” olarak görüyor ve zamanın lehine işleyeceğine inanıyor. Ancak rakipler, DMA kararının hem mevcut hem de geçmiş ihlaller için güçlü bir hukuki zemin yarattığını vurguluyor.
