Hạ cánh khẩn cấp: Nguyên nhân, quy trình và các điểm hạ cánh quan trọng trên toàn thế giới

Đại Tây Dương là khu vực có nhiều điểm hạ cánh khẩn cấp nhất trong khi Thái Bình Dương khiến các phi công ngại nhất nếu gặp sự cố trên không.

Hạ cánh khẩn không phải tình huống thường xuyên nhưng chuẩn bị cho các sự cố trên không là một phần quan trọng của chuyến bay. Dưới đây là các thông tin cần biết khi máy bay phải hạ cánh khẩn cấp.

Vì sao máy bay phải chuyển hướng/hạ cánh khẩn?

Máy bay có thể phải chuyển hướng vì thời tiết xấu, hành khách gặp vấn đề y tế hoặc lo ngại an ninh, nhưng sự cố kỹ thuật - đặc biệt liên quan đến động cơ - là nguyên nhân phổ biến nhất. Phần lớn máy bay hiện đại có hai động cơ nên việc một động cơ ngừng hoạt động chưa đồng nghĩa với thảm họa. Máy bay vẫn có thể tiếp tục bay trong một khoảng thời gian nhất định.

Khả năng này được thể hiện qua chỉ số ETOPS, quy định thời gian tối đa máy bay có thể hoạt động an toàn khi chỉ còn một động cơ. Với Boeing 737 MAX, thời gian ETOPS thường khoảng 180 phút. Boeing 787 Dreamliner và Airbus A350 có thể đạt tới 370 phút, tương đương hơn 6 tiếng.

Máy bay sẽ hạ cánh ở đâu?

Phi công sẽ phối hợp với kiểm soát không lưu để xác định sân bay phù hợp, dựa trên vị trí, tình trạng máy bay và mức độ khẩn cấp. Nếu sự cố xảy ra ngay sau khi cất cánh, máy bay có thể quay lại sân bay khởi hành. Khi đã ở xa, phi công sẽ lựa chọn sân bay dự phòng gần nhất trên đường bay. Các hãng hàng không phải tính toán trước những điểm có thể chuyển hướng khi lập kế hoạch đường bay.

Nơi nào có ít sân bay dự phòng nhất?

Thái Bình Dương được xem là một trong những khu vực khó xử lý nhất khi máy bay gặp sự cố trên không. Khu vực này có ít sân bay dự phòng, nhiều nơi nằm ở vị trí gần như biệt lập và khoảng cách giữa các sân bay có thể tiếp nhận máy bay hạ cánh đều xa. Một số sân bay dự phòng nằm trên các đảo nhỏ hoặc căn cứ quân sự.

Một trong những tuyến bay biệt lập nhất, do hãng Qantas khai thác, là chặng Sydney, Australia - Santiago, Chile. Đảo Phục Sinh nằm gần tuyến bay nhưng sân bay tại đây chỉ tiếp nhận một máy bay tại một thời điểm, khiến kiểm soát không lưu Chile phải áp dụng các hạn chế nghiêm ngặt số máy bay cùng lúc nằm trong phạm vi có thể chuyển hướng đến đảo.

Một máy bay của hãng hàng không SWISS đã phải chuyển hướng hạ cánh khẩn xuống quần đảo Azores, Bồ Đào Nha, cuối tháng 8.

Nơi nào có nhiều sân bay để hạ cánh khẩn?

Đại Tây Dương là khu vực có nhiều lựa có nhiều lựa chọn. Một trong những địa điểm nổi tiếng nhất là Sân bay Quốc tế Gander ở Newfoundland, Canada. Vị trí của sân bay giúp nơi đây trở thành điểm chuyển hướng quan trọng trên nhiều tuyến bay qua Đại Tây Dương.

Sân bay này có vai trò quan trọng trong Chiến dịch Yellow Ribbon sau vụ khủng bố 11/9/2001, khi hàng chục chuyến bay được chuyển hướng đến đây. Người dân địa phương đã hỗ trợ hàng nghìn hành khách mắc kẹt, câu chuyện sau này được dựng thành vở nhạc kịch nổi tiếng "Come From Away". Ngoài Gander, sân bay Shannon ở Ireland, Keflavik ở Iceland và một số sân bay trên quần đảo Azores cũng thường được sử dụng làm điểm chuyển hướng.

Điều gì xảy ra khi phải hạ cánh khẩn ở các quốc gia bất ổn chính trị?

Theo các quy định an toàn hàng không quốc tế, máy bay thương mại có thể hạ cánh khẩn cấp ở bất cứ nơi nào đủ điều kiện an toàn. Tuy nhiên, vùng cấm bay và các hạn chế không phận khiến máy bay phương Tây thường tránh bay qua một số khu vực nhạy cảm chính trị như Iran.

Dù vậy, việc hạ cánh khẩn ở những nơi bất ngờ không phải chưa từng xảy ra. Năm 2018, một máy bay Boeing 737 MAX của Norwegian bay từ Dubai đến Oslo phải chuyển hướng khẩn cấp đến một sân bay ở Iran. Bốn năm trước đó, một chuyến bay Turkish Airlines chở nhiều hành khách Israel (thường bị cấm nhập cảnh Iran) cũng phải dừng khẩn cấp hai tiếng tại Tehran vì vấn đề y tế.