İran'da Hamaney'in Mutabakat Onayı Yeni Tartışma Yarattı

İRAN’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in, ABD ile aylar süren müzakerelerin ardından 19 Haziran’da imzalanan mutabakata “Prensip olarak farklı bir görüşe sahiptim” sözlerini kullanarak verdiği onay, anlaşmanın ‘zafer’ olarak sunulduğu Tahran’da yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Hamaney’in kullandığı ‘prensip olarak’ ifadesi, mutabakata onay verenlerle vermeyenleri karşı karşıya getirdi.

MESAJ MI VERDİ

İngiliz The Telegraph’ın haberine göre Hamaney, mutabakatı onayladığını duyurduğu mesajında, “Prensip olarak farklı bir görüşe sahiptim. Ancak Cumhurbaşkanı’nın (Mesud Pezeşkiyan) verdiği taahhüt nedeniyle bu izni verdim” demişti. Farsça kaleme alınan açıklamada, Arapça “alal-usul” (prensip olarak) ifadesi, imzaların üzerinden iki hafta geçmesine rağmen Tahran’da tartışmaların odağına yerleşti. Bir kesim, Hamaney’in ekonomik kriz ve yaptırımların gölgesinde diplomasiye gönülsüz de olsa yeşil ışık yaktığı görüşünü savunurken; diğer kesim ise bu ifadeyi, ‘İran’ın yeni tavizler vermek yerine direniş hattını koruması gerektiğine yönelik örtülü bir mesaj’ olarak değerlendirdi.

MESELE HALİNE GELDİ

İranlı yetkililer de Hamaney’in kullandığı ifadenin yönetim içinde ciddi bir belirsizlik yarattığını savundu. Bir yetkili, “Özellikle sahadaki komutanlar, sürece şüpheyle bakmaya başladı. Hameney’in iradesi dışında kendisine bir şeylerin dayatıldığını düşünüyorlar” dedi.

KALİBAF’IN RÖPORTAJI KESİLDİ

Hamaney’in sözlerinin yol açtığı tartışmaların son adresi ise devlet televizyonu oldu. İran devlet televizyonu IRIB, baş müzakereci Muhammed Kalibaf’ın önceki gün anlaşmaya ilişkin değerlendirmelerde bulunduğu röportajını aniden kesti. Kalibaf’ın konuşması sırasında ekranın karardıktan sonra kanalın başka bir programa geçtiği görüldü.

KRİZ DERİNLEŞİYOR

Kesintinin Kalibaf’ın sertlik yanlısı çevrelerin eleştirilerine yanıt verdiği bölümde yaşandığı belirtilirken, IRIB daha sonra röportajın ikinci bölümünün ertesi gün yayımlanacağını savundu.

Öte yandan kesinti, İran basınında da “görüş ayrılığının yeni bir göstergesi” olarak yorumlandı. Fararu haber sitesi, yaşananların eski başmüzakereci Said Celili’ye yakın isimler ile aşırı muhafazakâr Paydari Cephesi’nin artan nüfuzunu yansıttığını öne sürdü. Tahran’da sertlik yanlısı isimler, başta Kalibaf olmak üzere Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ı defalarca kez “aşırı taviz vermekle” suçlamıştı.

MÜZAKERELER DOHA’DA BAŞLADI… TRUMP: İRAN’LA ÇOK İYİ ANLAŞIYORUZ

İran ile ABD arasında Katar’ın başkenti Doha’da nükleer, Hürmüz Boğazı’nun statüsü ve dondurulmuş varlıkların iadesine dair teknik görüşmeler arabulucular aracılığıyla dün başlarken ABD Başkanı Donald Trump da İran’la yürütülen temaslara ilişkin, “Çok iyi görüşmeler yapıyoruz. İran’la çok iyi anlaşıyoruz” açıklamasında bulundu. Trump, İran ile topyekûn savaşa girme ihtimali üzerine Pentagon yetkilileriyle görüşme yaptığına yönelik soruya doğrudan cevap vermezken, “Şöyle ki, bence İranlılar epey mesafe katetti. Geçen hafta onlara çok ağır darbeler indirdik. Sanırım şu an durumları iyi” ifadelerini kullandı. Görüşmelerin Katarlı ve Pakistanlı arabulucular eşliğinde yürütüldüğü ve taraflar arasında üzerinde uzlaşılan mutabakat zaptı temelinde sürdürüldüğü belirtildi.

Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Doha’daki İran heyetine Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi’nin başkanlık ettiğini belirtirken, Garibabadi de dünkü toplantılarda ABD’yle varılan mutabakat zaptında yer alan maddelerin uygulanmasının takibine odaklanıldığını söyledi. Görüşmelerde ABD tarafını, Washington’ın Ortadoğu Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner temsil etti.

Taraflar doğrudan görüşmezken, Katar Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, görüşmelerde ‘olumlu ilerleme’ sağlandığı kaydedildi.

UMMAN’DAN HÜRMÜZ ÇIKIŞI

Umman, Hürmüz’den geçen gemilerden geçiş ücreti alınmasına destek vermediklerini ancak denizcilik, çevre hizmetlerine bağlı ayrı ücretlendirmeleri tartışmaya açık olduğunun sinyalini verdi. Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, Maskat ve Tahran yönetimlerinin, boğazı kullanan ticari gemiler için olası hizmet bağlantılı ücretleri araştırdığını söyledi.