İran destekli Husiler, Babülmendep Boğazı’nı kontrol altına aldı, Hürmüz Boğazı kapalı, bölgesel gerilim artıyor

DIŞ HABERLER SERVİSİ - Ortadoğu, İran’daki savaşın etkilerinin çok daha derinden hissedilebileceği yeni bir dönemece giriyor. İran destekli Husilerin Babülmendep Boğazı’nda kontrolü fiilen ele geçirmesi, Hürmüz Boğazı’nın İran savaşı nedeniyle kapalı olmasının da etkisiyle dünyada büyük endişe yarattı. Hürmüz Boğazı’nın İran saldırıları nedeniyle fiilen kapalı olması sebebiyle Babülmendep’te yaşanacak olası yeni bir kapanmanın çok sert etkileri olabileceği ifade ediliyor.

Savaştan beri ilk

Bu bağlamda şimdi gözler Umman’da Körfez ülkeleri ve Irán arasında yapılacak toplantıya çevrildi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, 14 Eylül’de Umman’da İran ile Basra Körfezi’ne kıyısı bulunan 8 ülkenin katılımıyla bakanlar düzeyinde bölgesel toplantı yapılacağını bildirdi. Toplantıda, diğer bölgesel konuların yanı sıra, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemiler için güvenli rotaların belirlenmesine ilişkin İran-Umman arasındaki görüşmelerin sonuçlarının da ele alınacağını ifade etti. Görüşmeyle, altı üyeli Körfez İşbirliği Konseyi dışişleri bakanları ile üst düzey bir İranlı yetkili, savaşın başından bu yana ilk kez doğrudan bir araya gelmiş olacak. Müzakerelere dair paylaşılan detaylara göre İran ve Umman, Körfez ülkelerinin desteğini arkalarına alarak ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasını kaldırmasını sağlamaya çalışıyor.

Toplantıya işaret eden İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan "Bu hafta pazartesi günü, Arap ülkelerinin dışişleri bakanları, Umman-İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan ortak bir güzergah oluşturma anlaşmasını imzalamak ve bu anlaşmayı Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne duyurmak üzere bir araya geliyorlar. Topraklarından bize saldırı yapılan ülkeler bu toplantıda hazır bulunuyor" dedi. Pezeşkiyan, Hürmüz Boğazı’nın da ABD’nin ablukayı ve saldırılarını durdurması halinde açılacağını belirtti.

İran’ın kozu

Toplantıda Babülmendep Boğazı ve Husilerin durumuyla ilgili de görüşmeler yapılacağı tahmin ediliyor. Önceki gün İran destekli Husilerin Yemen’in batı kıyılarının büyük kısmını ve Kızıldeniz girişindeki Meyyun Adası’nı da kontrol altına almasıyla bölgede yaşanan kriz boyut değiştirdi. Husiler fiili anlamda Babülmendep Boğazı’nda kontrolü sağlarken, bu durumun Irán için önemli bir koz olacağı belirtiliyor.

Mevcut durum nedeniyle hem Hürmüz hem de Babülmendep Boğazı’ndan geçişler tıkanmış durumda. Üstüne üstlük önceki gün Suudi Arabistan petrolünü bu güne dek daha güvenli olan Kızıldeniz rotasına taşıyan Doğu-Batı petrol hattının da saldırıya uğramasıyla dengeler tamamen değişti. Suudi Arabistan’ın saldırı nedeniyle boru hattını kapatmasının dünya ekonomisini ciddi biçimde etkileyeceği ifade ediliyor. Boru hattı küresel petrol arzının %4 ila %5’ini taşıyordu. Hat, dünyanın en büyük ham petrol ihracatçısı olan Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’nı bypass etmesine yardımcı olmuştu. Boru hattı sistemindeki hasarın onarılmasının ne kadar süreceği henüz belirsiz.

Çatışma sürüyor

Yemen’de İran destekli Husiler ve Suudi Arabistan destekli hükümet güçleri arasındaki çatışmalar devam ediyor. Hükümet güçlerinin Marib’in batısında Husilerin geniş çaplı saldırısını engellediği belirtildi. El-Mudarebe ve Ras el-Ara bölgelerinde askeri mevzilere Husiler tarafından düzenlenen saldırının ise püskürtüldüğü bildirildi. Öte yandan Husiler, Hudeyde ilinden güneydeki Aden kentine doğru göç eden 6 kişilik bir aileye ateş açtı, 3 kişi hayatını kaybetti. Ülkenin batısındaki Taiz ve Hudeyde illerinin bazı bölgelerinde, hükümet güçleri ile Husiler arasında son günlerde şiddetlenen çatışmalar nedeniyle binlerce ailenin yerinden edildiği belirtiliyor.

Husiler Irán’da değere bindi

Direniş ekseni olarak adlandırdığı bölgesel vekillerini bir bir kaybeden İran için Yemen’deki Husiler bir anda kritik öneme kavuştu. Husilerin İran için artan önemi son saldırılarla ortaya çıktı. Lübnan Hizbullahı, Gazze’deki Hamas, Irak’ta Haşdi Şabi ve Suriye’deki Esad rejimi ile yaşadığı gerilemeler ve yenilgilerin ardından Yemen’deki Husiler Tahran için kritk hale geldi.

‘Seçim geçince savaş biter’

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile savaşın ‘ara seçimlerden hemen sonra’ sona ereceğini ve savaşın bitmesiyle petrol fiyatlarının sert biçimde düşeceğini öne sürdü. Trump, İran’ın savaşı mümkün olduğunca uzun sürdürerek seçimleri etkilemeye çalıştığını savundu. İran’ın Suudi Arabistan’daki saldırının arkasında olup olmadığı sorusuna Trump, "Bence öyle, muhtemelen öyle" şeklinde yanıt verdi.

Dışişleri: En güçlü şekilde kınıyoruz

Türkiye, Suudi Arabistan’a yönelik Irak topraklarından gerçekleştirilen İHA saldırılarını kınadı. Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, "Suudi Arabistan’ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne olan desteğimizi yineliyor, Suudi Arabistan makamlarının bölgedeki gerilimi tırmandırmama yönündeki itidalli tutumunu takdirle karşılıyoruz. Irak Hükümeti’nin söz konusu saldırıları kınayarak olayın aydınlatılması ve sorumlularının tespiti amacıyla derhal soruşturma başlatmasından memnuniyet duyuyoruz. Bölgesel istikrarı ve güvenliği tehdit eden bu tür saldırıların bir an önce sona erdirilmesi ve gerilimi tırmandırabilecek adımlardan kaçınılması yönündeki çağrımızı yineliyoruz" denildi. ANKARA MİLLİYET