Japonya'da Yedek Başkent Seçimi İçin 13 Şehir Yarıştı

Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – Son günlerde Japonya'nın Osaka, Fukuoka, Sapporo başta olmak üzere ülkenin şehirleri arasında önemli bir "yarış" var. Bu yarışın sebebi ise Tokyo'nun ardından ülkenin ikinci ve yedek başkenti olarak bu durumun sağlayacağı prestiji ve yatırımı çekmek. Japon Hükümeti, geçtiğimiz günlerde 158 yıldır Japonya'nın başkenti olarak kullanılan Tokyo'ya alternatif olacak bir yedek başkent seçebilmek için çalışmalara başladı. Parlamento, doğal afet veya diğer acil durumlarda hükümetin faaliyetlerinin sürekliliğini sağlamak amacıyla alternatif bir merkez görevi görecek ikincil bir başkent oluşturulmasına yönelik bir yasa tasarısını kabul etti. Seçilecek olan yedek başkentin, yüz milyonlarca dolarlık yatırımlar ve vergi indirimleri alacak olması, şehirde doğacak olan yeni turizm fırsatları gibi nedenler Japonya genelindeki yerel yönetimlerde büyük bir heyecan yarattı ve adeta bir yarışa dönüştü.

Tokyo

Yedek başkent yarışına 13 Japonya şehri katıldı. Bu şehirler arasında iş merkezi olarak bilinen Osaka, güneydeki Fukuoka, kuzeydeki Hokkaido Adası da dahil olmak üzere on üç yerel yönetim yarışa katıldı. Yaklaşık 1,9 milyon insanın yaşadığı sakin, dağlık Gunma bölgesi bile yarışa dahil oldu. Belediye başkanları ve valiler, görkemli basın toplantılarıyla yedek başkentliğe adaylıklarını duyururken Osaka adaylığını "Hoş geldin kedisi" maskotuyla ilan etti.

JAPON HALKI İKİYE BÖLÜNDÜ

Tokyo Vakfı adlı düşünce kuruluşunda kıdemli politika sorumlusu olan Masashi Kawai, yedek başkent yarışının ülke genelinde bir festival havasında geçtiğini belirterek şehirlerin bu durumu "altın fırsat" olarak gördüğünü söyledi. Ancak bu durumun Kawai'nin söylediğinin tam aksi şekilde olduğunu düşünenler de var. Hükümetin yedek başkent planı, Japon halkını ikiye bölmüş durumda. Planın destekçileri, uzun süredir depremlere, tayfunlara ve sellere maruz kalan Japonya'nın, Tokyo'daki hükümet binalarının hasar görmesi olasılığına hazırlıklı olması gerektiğini söylüyor.

Osaka, yedek başkentlik yarışında maskot olarak bir kediyi kullanıyor

Muhalifler ise bu fikrin, Başbakan Sanae Takaichi'nin siyasi ortaklarını ödüllendirmek için tasarlanmış bir öneri olduğunu savunuyor. Takaichi'nin en yakın siyasi ortaklarından biri olan Japonya İnovasyon Partisi'nin yıllardır "kale" olarak gördüğü Osaka'yı alternatif başkent yapmak istediği biliniyor. Yedek başkentin belirlenmesine yönelik çalışmalar sürüyor. Kabinenin önümüzdeki süreçte bu konuda bir karar alması ve kararın Başbakan Takaichi tarafından açıklanması bekleniyor. Hükümetin, ilerleyen günlerde ikinci başkent için gereken şartların bir listesini hazırlaması ve ilan etmesi bekleniyor.

İkinci başkent fikrinin, geçmişte Japonya'da zaman zaman gündeme geldiği biliniyor. 1603'ten 1868'e kadar süren ve Japonya'nın kendi içine kapanarak günümüzdeki Japon kültürünün şekillendiği Edo Dönemi'nde Japonya'nın iki başkenti olduğu biliniyor. O dönemlerde adı Edo olan Tokyo, ülkenin siyasi başkenti olurken Kyoto ise imparatorun ikametgâhı olan kültürel ve manevi başkent olarak kabul ediliyordu. Son yıllarda doğal afetlerin yarattığı tehdit, bazı uzmanları ve politikacıları bu fikri yeniden gündeme getirmeye yöneltti. Dünyanın en aktif deprem bölgesi olan "Pasifik Ateş Çemberi" üzerinde bulunan Japonya'da uzmanlar, Tokyo ve diğer büyük şehirlerde olası bir mega deprem konusunda uyarılarda bulunuyor ve önlemlerin artırılması çağrısını yapıyordu. 2011 yılında Japonya'nın kuzeydoğusunda meydana gelen 9,1 büyüklüğündeki deprem ve depremin ardından gerçekleşen tsunami, 19 binden fazla insanın ölümüne ve nükleer bir felakete yol açmıştı. Uzmanlara göre bu deprem, merkez üssünden yaklaşık 370 kilometre güneybatıda bulunan Tokyo'nun ne kadar savunmasız olduğunu bir kez daha hatırlatmıştı.

Yedek başkent fikrini savunanlara göre bu plan Japonya'nın nüfusunun merkezden uzaklaşmasına ve ekonomik büyümenin başkent dışına yayılmasına da yardımcı olabilir. Son yıllarda birçok insan iş ve eğitim için kırsal bölgeleri terk ederek Tokyo'ya taşındı. Ülkenin kırsal kesimdeki nüfusu azalırken Tokyo nüfusu geçen yıl 37 milyona ulaştı. Bazı uzmanlar, Japonya'nın bunun yerine Tokyo'nun depremlere ve diğer tehditlere karşı kendi savunmasını güçlendirmeye odaklanması gerektiğini savunuyor. Yedek bir başkent belirlemenin kırsal kesimdeki sorunları daha da kötüleştirebileceğini ve milyonlarca insanın kırsaldan başka bir mega kente kaçmasına neden olabileceğini söylüyor.

"EN GÜÇLÜ ADAY DEPREME KARŞI SAVUNMASIZ"

Uzmanlar, doğal afetlerin Tokyo üzerinde büyük bir tehdit oluşturduğu konusunda hemfikir olsa da kimileri bu duruma karşı önlem olması hedeflenen alternatif başkent fikrinin bu tehdidi ortadan kaldıracak kesin çözüm olmayacağını düşünüyor. Tokyo'daki Chuo Üniversitesi'nde emekli profesör ve daha önce Tokyo yönetiminde görev almış olan Nobuo Sasaki, söz konusu yasa tasarısını aday şehirlerin de doğal afetlere yeteri kadar hazır olmadığı gerekçesiyle eleştirdi. Yedek başkent planına muhalif olan isimler de en güçlü aday olan Osaka'nın depremlere karşı savunmasız olduğunu ve alternatif başkent planına uygun olmadığını savunuyor. Tüm bunlara ek olarak, yedek başkentte inşa edilecek kamu binalarının oluşturacağı maliyet konusunda da tartışmalar sürerken Japonya ana muhalefeti olan Japonya Anayasal Demokrat Parti Milletvekili Makiko Kishi, yedek başkent planının "yarım yamalak" tasarlandığını söyledi ve "siyasi çıkarlara" göre şekillendiğini ifade ederek yedek başkent yasa tasarısını "lekelenmiş" olarak tanımladı.

Osaka

Tartışmalara rağmen, hükümetin açıkladığı planın ardından yerel yönetimler yedek başkent olabilmek için büyük bir rekabete girişti ve idare ettikleri şehirlerin neden yedek başkent olması gerektiğini anlatmak için açıklama yarışına başladı. Nagoya şehrinde Belediye Başkanı Ichiro Hirosawa, geçen ay planlanan bir dans festivalini iptal ederek şehrini tanıtmak için bir basın toplantısı düzenledi. Kuzeydeki Hokkaido eyaleti ve eyalet başkenti Sapporo'nun yetkilileri, şehirlerini Japonya'nın "ikinci başkenti" konumuna getirmek amacıyla özel ekipler kurdu. Yetkililer bu süreçte, bölgelerinin Güney Japonya açıklarında deprem riski yüksek bir fay hattı olan Nankai Çukuru'na olan uzaklığını vurguluyor.