Kierowcy muszą uważać. Nowé zasady już od września
Wrzesień przynosi kolejny etap zmian w przepisach dotyczących kierowców. Minister infrastruktury Dariusz Klimczak mówił w Porannej rozmowie w RMF FM, że „chciałby, aby od przyszłego roku weszła w życie ustawa o zmianie w egzaminie na prawo jazdy”. Najbardziej znaną jest wyeliminowanie egzaminu na placu manewrowym i przeniesienie ciężaru egzaminowania na miasto. Zmiana będzie dotyczyła też pytań. Dziś jest baza ponad 3 tys. pytań, które nie są idealne. Chcielibyśmy, by nie wykraczała ona ponad 1,5 tys. - tłumaczył.
Co zmienia się od 3 września? Nowe regulacje wprowadzają dodatkowe ograniczenia przede wszystkim dla osób, które po raz pierwszy uzyskają prawo jazdy kategorii B. Jednocześnie zaostrzono odpowiedzialność kierowców, którzy zdecydują się prowadzić samochód pomimo zatrzymania prawa jazdy.
Zmiany są konsekwencją nowelizacji przepisów przyjętej w 2025 roku. Jej wcześniejsza część zaczęła obowiązywać w marcu 2026 r. Od tego momentu prawo jazdy kategorii B mogą uzyskać osoby, które ukończyły 17 lat. Zaostrzone zostały także zasady zatrzymywania uprawnień za przekroczenie dozwolonej prędkości o więcej niż 50 km/h na jednojezdniowej drodze dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym.
Okres próbny dla nowych kierowców
Najważniejsza zmiana dotycząca osób rozpoczynających samodzielną jazdę to wprowadzenie okresu próbnego. Osoba, która po raz pierwszy uzyska prawo jazdy kategorii B, będzie objęta okresem próbnym przez dwa lata. Dla 17-latków okres ten wyniesie trzy lata, przy czym nie może trwać dłużej, niż do ukończenia przez kierowcę 20 lat.
Istotny jest również sposób liczenia tego czasu. W przypadku zwykłego prawa jazdy okres próbny rozpoczyna się od dnia wydania dokumentu. Jeżeli kierowca korzysta z tymczasowego elektronicznego prawa jazdy, decydujący jest dzień uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego. Nowe przepisy nie obejmują osób, które uzyskały kategorię B przed wejściem regulacji w życie.
Zero alkoholu podczas okresu próbnego
Początkujący kierowcy muszą liczyć się z zasadą pełnej trzeźwości. W okresie próbnym kierowanie pojazdem samochodowym będzie zabronione przy stężeniu alkoholu wyższym niż 0,0 promila we krwi lub 0,0 mg alkoholu w litrze wydychanego powietrza. Regulacja obejmuje również środki działające podobnie do alkoholu.
W praktyce oznacza to znacznie ostrzejsze zasady niż te obowiązujące ogół kierowców. Początkujący kierowca nie może więc traktować granicy 0,2 promila jako dopuszczalnego marginesu.
Dwa wykroczenia mogą wydłużyć okres próbny
Nowe przepisy przewidują również szczególne konsekwencje za powtarzające się wykroczenia. Jeżeli kierowca w okresie próbnym popełni dwa wykroczenia znajdujące się w ustawowym katalogu i zostaną one prawomocnie rozstrzygnięte, okres próbny zostanie wydłużony o kolejne dwa lata.
W katalogu znalazły się m.in. zachowania stwarzające zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu, jazda po użyciu alkoholu, przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 30 km/h czy niestosowanie się do sygnału czerwonego światła.
Jeszcze poważniejsze konsekwencje wiążą się z przestępstwami przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W takich przypadkach już jedno przestępstwo może doprowadzić do utraty uprawnień.
12 punktów karnych. Początkującego kierowcę czeka szkolenie
W okresie próbnym szczególne znaczenie będzie miał także limit punktów karnych. Po przekroczeniu 12 punktów kierowca nie traci automatycznie prawa jazdy. Zostaje natomiast zobowiązany do odbycia praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym. Zajęcia mają trwać godzinę i odbywać się w ośrodku doskonalenia techniki jazdy. Ustalona opłata za szkolenie wynosi 500 zł.
Program obejmuje praktyczne ćwiczenia związane m.in. z hamowaniem awaryjnym podczas jazdy na wprost z prędkościami 30, 60 i 50 km/h. Kierowca ma zobaczyć, jak wraz ze wzrostem prędkości zwiększa się droga potrzebna do zatrzymania samochodu. Drugie zadanie będzie polegało na jeździe w zakręcie z coraz większą prędkością i jednoczesnym hamowaniem awaryjnym. Kierowca wykona przynajmniej dwa przejazdy, aż do osiągnięcia prędkości, przy której utrzymanie kontroli nad pojazdem stanie się niemożliwe. Następnie przećwiczy awaryjne hamowanie po utracie panowania nad samochodem.
Brak ukończenia szkolenia w wymaganym terminie może skutkować zatrzymaniem prawa jazdy. Szczególnie surowe zasady dotyczą pierwszego roku od uzyskania uprawnień. Przekroczenie 20 punktów w tym czasie może prowadzić do cofnięcia prawa jazdy.
Prawo jazdy od 17 lat. Młodzi kierowcy mają dodatkowe ograniczenia
Od 3 marca 2026 r. kategorię B mogą uzyskać osoby, które ukończyły 17 lat. Nie oznacza to jednak pełnej swobody w prowadzeniu pojazdu. Do ukończenia 18 lat uprawnienie jest ważne wyłącznie na terytorium Polski. Przez pierwsze sześć miesięcy młody kierowca musi prowadzić z osobą towarzyszącą spełniającą określone wymagania.
Taki opiekun musi mieć co najmniej 25 lat, posiadać prawo jazdy kategorii B od minimum pięciu lat oraz nie mieć orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów w ciągu ostatnich pięciu lat. Nie może też znajdować się pod wpływem alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu.
Do osiągnięcia pełnoletności młody kierowca nie może również przewozić osoby poniżej 18. roku życia bez wymaganej osoby towarzyszącej. Nie może też wykonywać transportu drogowego rzeczy ani przewozu osób taksówką czy w ramach przewozu okazjonalnego.
Jazda mimo zatrzymania prawa jazdy. Nawet pięć lat bez uprawnień
Jedna z najbardziej dotkliwych zmian dotyczy wszystkich kierowców, niezależnie od wieku i stażu. Jeżeli kierowca będzie prowadził pojazd mimo decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, może dojść do cofnięcia wszystkich uprawnień na pięć lat. Dotyczy to m.in. sytuacji, w której kierowca mimo zatrzymania prawa jazdy za poważne naruszenie przepisów ponownie siada za kierownicą.
To istotna zmiana względem wcześniejszych zasad. Dotychczas w określonych przypadkach konsekwencją było przedłużenie okresu zatrzymania dokumentu o kolejne trzy miesiące. Po zmianie sankcja jest zdecydowanie poważniejsza.
Po upływie pięciu lat odzyskanie uprawnień nie będzie sprowadzało się wyłącznie do odebrania dokumentu. Kierowca będzie musiał ponownie przejść państwowy egzamin na prawo jazdy.
Egzamin na prawo jazdy bez placu manewrowego? To na razie projekt
Osobną część reformy stanowią zmiany dotyczące szkolenia i egzaminowania kandydatów na kierowców. W tym przypadku trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć: nie wszystkie rozwiązania są jeszcze obowiązującym prawem.
Rządowy projekt przewiduje odejście od obowiązkowego egzaminowania na placu manewrowym w przypadku kategorii B i B1. Egzamin praktyczny miałby koncentrować się na rzeczywistym uczestnictwie w ruchu drogowym, w tym na wykonywaniu wymaganych manewrów. Plac manewrowy nie zniknąłby jednak całkowicie ze szkolenia. Instruktor nadal mógłby korzystać z niego podczas nauki jazdy, jeśli uznałby, że jest to potrzebne do przygotowania kursanta.
Egzamin teoretyczny ma być ważny przez 24 miesiące
Projektowane przepisy przewidują również odejście od bezterminowej ważności pozytywnego wyniku egzaminu teoretycznego. Po zmianach zdana teoria miałaby być ważna przez 24 miesiące od dnia uzyskania pozytywnego wyniku. Osoby, które zaliczą teorię przed wejściem nowych regulacji, mają zachować dotychczasową, bezterminową ważność wyniku.
Podobna zasada ma dotyczyć pozytywnego wyniku części praktycznej egzaminu wykonywanej na placu manewrowym w przypadku innych kategorii. Jeżeli kandydat zda plac, ale nie zaliczy jazdy w ruchu drogowym, wynik tej części miałby zachować ważność przez 24 miesiące.
Koniec z kilkoma egzaminami praktycznymi tego samego dnia
Projekt zakłada także ograniczenie liczby podejść do egzaminu praktycznego w ciągu jednego dnia. Ponowne podejście tego samego dnia byłoby możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy wcześniejszy egzamin nie odbył się z przyczyn niezależnych od osoby egzaminowanej, np. z powodu awarii pojazdu.
Planowana jest również zmiana dotycząca kursantów, którzy zbyt długo zwlekają z pierwszym egzaminem praktycznym. Jeżeli od zakończenia kursu miną dwa lata, przed ponownym podejściem do egzaminu konieczne ma być odbycie dodatkowego szkolenia praktycznego.
Cyfrowa karta kursanta ma rejestrować przebieg nauki
Kolejnym elementem planowanej reformy jest cyfryzacja procesu szkolenia. Cyfrowa karta kursanta ma umożliwiać rejestrowanie informacji o przebiegu każdej jazdy. System ma gromadzić m.in. trasę przejazdu na podstawie GPS, czas trwania zajęć, dane kursanta i instruktora oraz elektroniczne potwierdzenie odbycia jazdy przez obie strony.
Projekt przewiduje również indywidualne numery identyfikacyjne kursanta i instruktora. Rozwiązanie ma zwiększyć przejrzystość szkolenia i ograniczyć możliwość fikcyjnego dokumentowania zajęć.
Egzaminy mają być nagrywane
Projekt przewiduje rozszerzenie obowiązku rejestrowania obrazu i dźwięku podczas egzaminów. Nagrywane mają być również praktyczne egzaminy wewnętrzne przeprowadzane przez ośrodki szkolenia kierowców. Materiał będzie mógł być wykorzystywany podczas kontroli i postępowań wyjaśniających.
Zmiana ma objąć także państwowe egzaminy praktyczne. Obowiązek rejestracji obrazu i dźwięku ma zostać rozszerzony na wszystkie kategorie prawa jazdy, a nie – jak obecnie – ograniczać się do kategorii B.
Projekt przewiduje przechowywanie nagrań przez 90 dni. Jeżeli materiał będzie związany z postępowaniem, ma być przechowywany do czasu jego prawomocnego zakończenia.
Wyższe wymagania dla instruktorów
Zmiany mają dotyczyć także osób szkolących przyszłych kierowców. Projekt przewiduje, że kandydat na instruktora będzie musiał mieć co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe. Wydłużony ma zostać również minimalny okres posiadania prawa jazdy – z dwóch do trzech lat.
Mniej pytań na egzaminie teoretycznym
Reforma ma zmienić również sposób tworzenia i weryfikowania pytań egzaminacyjnych. Planowana jest likwidacja Komisji do spraw weryfikacji i rekomendacji pytań. Jej zadania ma przejąć centralna instytucja działająca w strukturze Instytutu Transportu Samochodowego.
Projekt zakłada także powołanie Rady Konsultacyjnej, w której mają znaleźć się eksperci m.in. z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego, szkolenia kierowców i psychologii transportu.
Zmniejszona ma zostać również baza pytań egzaminacyjnych – z ponad 3,5 tys. do około 1,5 tys. Jest to jednak rozwiązanie projektowane, a nie przepis, który należy obecnie traktować jako obowiązujący.
Hulajnogi na minuty tylko w wyznaczonych miejscach
Planowane regulacje dotyczą także parkowania współdzielonych hulajnóg elektrycznych. Pojazdy udostępniane w systemach współdzielenia mają być pozostawiane w specjalnie wyznaczonych miejscach. Zmiana nie ma dotyczyć prywatnych hulajnóg elektrycznych.
Reforma prawa jazdy została rozłożona na kilka etapów. Trzeba przy tym odróżnić przepisy już uchwalone od propozycji znajdujących się na etapie legislacyjnym.
3 września 2026 r. to kluczowa data dla nowych kierowców - od tego momentu obowiązywać mają przepisy dotyczące okresu próbnego i związanych z nim dodatkowych obowiązków. Ustawa została uchwalona w 2025 r., a odpowiednie przepisy dotyczące tego etapu zostały przewidziane w jej przepisach przejściowych.
1 stycznia 2027 r. – ta data pojawia się przy części rozwiązań związanych z reformą systemu egzaminowania, jednak należy ją traktować zgodnie z aktualnym statusem prac legislacyjnych. Sam projekt nie jest jeszcze równoznaczny z obowiązującym prawem.
