
AI-generated summary
Orta Doğu'daki kriz sonrası akaryakıt fiyatları artarak üretici ve tüketicilerin maliyeti artmış, bu durum ABD, Avrupa ve Türkiye'de yakıt desteği ve vergisel önlemler tartışmalarına yol açmıştır.
Mithat Yurdakul - Orta Doğu’daki krizin ardından ABD ve Avrupa ülkeleri, üreticileri artan akaryakıt fiyatlarına karşı desteklerken, Türkiye de kademeli ÖTV ile motorin maliyetine önlem alıyor.
ABD’de dizel akaryakıt fiyatlarının rekor seviyelere çıkmasının ardından üreticiye yönelik vergiden muaf “kırmızı dizel” yeniden gündeme geldi. ABD yönetimi, rafinerilere yönelik dizel ihracatı yasağını da gündeme aldı. Avrupa Komisyonu da Orta Doğu’daki kriz dolayısıyla, 2026 sonuna kadar tarım, balıkçılık, kara taşımacılığı, deniz taşımacılığı ile enerji yoğun sanayide kriz kaynaklı ek yakıt maliyetlerini yüzde 70’ine kadar karşılama kararı aldı.
Türkiye de bir süredir, üreticinin nakliyede yoğun olarak kulandığı motorinde ÖTV önlemi uyguluyor. Geçtiğimiz ağustos ayında yürürlüğe giren karar uyarınca, motorin üzerinden alınan ÖTV tutarı, ağustos için sıfırlanırken, takip eden aylarda ÖTV’de kademeli artış öngörüldü. Motorinin ÖTV’si eylül ayı için 3 lira, ekim için 6 lira olarak düzenlenirken, ÖTV kasımda 9 liraya, aralıkta 12 liraya yükseltilecek. Motorinde ÖTV tutarı, 1 Ocak 2027’den itibaren ise 13.9006 lira olarak uygulanacak ve daha önce uygulanan eşel mobil öncesi seviyeye çıkarılmış olacak. Jeopolitik gelişmelerin etkisiyle motorin fiyatlarında yaşanan yüksek artışın tüketici ve üreticilere yansımasını sınırlamak için alınan kararla, yakıt kaynaklı üretim maliyetini hafifletmenin yanı sıra enflasyon beklentilerinin de dengelenmesi amaçlanmıştı.
Çiftçiye destek
Tarımda da ayrıca motorin desteği veriliyor. Eski mazot ve gübre desteğinin birleştirilmesiyle oluşturulan temel destekle, Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı üreticilerin mazot maliyetinin yüzde 50’si devlet tarafından karşılanıyor. 2026 için ödeme, 310 TL’lik destek katsayı değeri ile ürün katsayısının çarpımıyla hesaplanıyor. Büyükşehir belediyeleri de çiftçilere kendi bütçelerinden ayrıca yakıt desteği veriyor. Ayrıca balıkçılar da uzun süredir ÖTV’siz akaryakıttan yararlanıyor.
Tayfaya 25 bin $ risk primi ödemesi
Hürmüz Boğazı’ndan petrol sevkiyatının yeniden hızlanmasıyla birlikte tanker taşımacılığının maliyeti de sert biçimde yükseldi. Wall Street Journal’ın haberine göre, gemi sahipleri tehlikeli seferlerde çalışacak denizcilere yolculuk başına 25 bin dolara kadar ek ödeme teklif ediyor.
Hindistan, Filipinler ve Çin’den mürettebatın görev aldığı bazı tankerlerde ödenen risk primi, çalışanların yıllık gelirini aşabiliyor.
ABD’de ‘kırmızı dizel’ hamlesi
ABD Başkanı Donald Trump, akaryakıt maliyetlerini düşürmek amacıyla normalde yalnızca tarım, inşaat ve diğer kara yolu dışı araçlarda kullanılan vergisiz ‘kırmızı dizel’in kara yollarında kullanımına geçici olarak izin verdi.
Trump’ın imzaladığı kararla, kırmızı dizelin kara yolunda kullanımına uygulanan federal tüketim vergisinin ödenmesi yıl sonuna kadar faiz ve ceza olmaksızın ertelenecek. Kararın özellikle çiftçiler, kamyon şoförleri ve çalışanların maliyetlerini düşürmesi hedefleniyor. Eyaletlerin de benzer vergi kolaylıkları sağlaması halinde kamyoncuların tek dolumda 100 doların üzerinde tasarruf edebileceği belirtiliyor. Kırmızı dizel, vergiden muaf kara yolu dışı kullanımın denetlenebilmesi amacıyla özel olarak renklendiriliyor.
AI outlook — possibilities, not facts
Türkiye'de motorin ÖTV'ü 2027 Ocak'ta 13,9006 lira'ya ulaşacak ve daha önceki seviyeye dönecek.
Very likely · Within months
ABD'de 'kırmızı dizel'in kara yollarda kullanımına izin verilen uygulama yıl sonuna kadar devam edecek.
Likely · Within months
In the face of rising diesel prices in the USA, President Trump signed the decision allowing the use of tax-free 'red diesel', used in farm and construction vehicles, on highways until the end of the year. Experts are of the opinion that the decision will not solve the supply problem.
A total of 9.9 billion kilowatt hours of electricity was produced from solar and wind energy in Türkiye in August, reaching an all-time high. The share of renewable resources in total production was recorded as 56.4 percent.
Saudi Arabian Energy Minister Abdulaziz bin Salman reported that the East-West Oil Pipeline, which is an alternative to the Strait of Hormuz, has reached a daily oil pumping capacity of 5.8 million barrels.
METU GÜNAM President Selçuk Yerci stated that roof solar power applications can be an indirect tool against the urban heat island, and that the panels reduce building heating by providing shading.

In his evaluation after the meeting with the Minister of Energy and Natural Resources, Alparslan Bayraktar, with the Iraqi Minister of Petroleum, Basim Muhammed Hüdeyir, he said that the scenario of Qatar gas coming to Türkiye through Iraq with the Development Road project, some of it remaining in Türkiye and some of it being exported to Europe will create an annual economic value of 80 billion dollars. He also stated that they aim to turn Ceyhan into a global energy base.

Minister of Energy and Natural Resources Alparslan Bayraktar announced that the Development Road Project is not just a transportation line, but can turn into a strategic energy corridor that can create an annual economic value of 80 billion dollars with its oil and natural gas transportation capacity.