Mars'ın yüzeyinden gaz sızıyor: Kızıl Gezegen'in altında ne var?

Mars'ın yüzeyinde keşfedilen çatlaklar ve atmosferinde tespit edilen hidrojen klorür gazı, Kızıl Gezegen'in jeolojik geçmişine ilişkin yeni soruları gündeme getirdi.

Bilim insanları, gazın gezegenin derinliklerindeki magmatik faaliyetlerden kaynaklanabileceğini ve Mars'ın iç kesimlerinde volkanik hareketliliğin yakın geçmişe kadar sürdüğünü, hatta günümüzde de devam ediyor olabileceğini ortaya koydu.

Science Advances dergisinde yayımlanan araştırma, Mars'ın uzun süredir düşünüldüğü kadar jeolojik açıdan hareketsiz olmayabileceğine işaret etti.

Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) ExoMars Trace Gas Orbiter adlı yörünge aracı, 2021 yılında Mars atmosferinde hidrojen klorür gazı tespit etmişti.

Dünya'da bu gaz, magmatik sistemlerden çıkan gazlarla ilişkili olabildiği için bilim insanları Mars'taki varlığının da volkanik süreçlerden kaynaklanabileceğini değerlendirdi.

Yeni araştırmada, Mars'ın iç kesimlerinde yakın jeolojik geçmişe kadar yüzey altı volkanik faaliyetleri destekleyebilecek miktarda ısı bulunduğuna ilişkin kanıtlar elde edildi.

Araştırmacılara göre, gezegenin derinliklerindeki magma haznelerinden çıkan gazlar, yer kabuğundaki çatlakları kullanarak yüzeye ulaşıyor olabilir.

Bu olasılık, Mars'ta günümüzde de sönmüş gibi görünen ancak derinlerde etkinliğini koruyan volkanik sistemlerin bulunabileceği düşüncesini güçlendirdi.

GÜNEŞ SİSTEMİ'NİN EN BÜYÜK VOLKANLARI MARS'TA

Mars, Güneş Sistemi'nin bilinen en büyük volkanlarına ev sahipliği yapıyor. Ancak bu dev volkanların günümüzde ne ölçüde aktif olduğu henüz kesin olarak bilinmiyor.

Gezegenin yüzeyine yerleştirilen bilimsel cihazlar, Dünya'daki depremlere benzeyen ve "Mars depremleri" olarak adlandırılan sarsıntılar tespit etti.

Bu sarsıntılar, Mars'ın iç yapısında hareketliliğin sürdüğüne ilişkin önemli ipuçları sağladı.

Buna karşın bilim insanları, gezegende günümüzde meydana gelen herhangi bir volkanik patlamayı ya da lav akışını doğrudan gözlemleyemedi.

Yeni araştırma ise volkanik faaliyetlerin yüzeyde belirgin izler bırakmadan, yer altında devam ediyor olabileceği ihtimaline odaklandı.

Bilim insanları, magma hazneleri ve yer kabuğundaki çatlaklardan oluşan sistemlerin, gezegenin iç kesimlerindeki gazların atmosfere taşınmasını sağlayabileceğini belirtti.

MARS'TA YAŞAM İHTİMALİ YENİDEN GÜNDEMDE

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, Mars'taki olası volkanik faaliyetlerin yaşam için elverişli ortamlar oluşturmuş olabileceği ihtimali oldu.

Bilim insanlarına göre, gezegenin geçmişinde yer kabuğundan yükselen sıcak magma, yer altı sularıyla etkileşime girmiş olabilir.

Bu etkileşim sonucunda oluşan hidrotermal sistemler, Dünya'da bazı mikroorganizmaların yaşamını sürdürebildiği ortamlara benzer koşullar yaratmış olabilir.

Bu tür bölgelerde su, ısı ve kimyasal enerji kaynaklarının bir arada bulunması, mikrobiyal yaşamın ortaya çıkması ve sürdürülmesi açısından önem taşıyor.

BİLİM İNSANLARI ALBA MONS BÖLGESİNE İŞARET ETTİ

Polonya Bilimler Akademisi Uzay Araştırmaları Merkezi'nden Profesör Daniel Mège, Mars'ta yaşam izlerinin araştırılması için Alba Mons bölgesinin önemli bir hedef olabileceğini söyledi.

Araştırmanın ortak başyazarı olan Mège, bölgedeki gaz sızıntılarının görüldüğü çatlakların incelenmesinin bilimsel açıdan anlamlı olduğunu belirtti.

Mège, "Mars'ta yaşam aramak için Alba Mons bölgesindeki gaz sızdıran çatlaklara yönelmek oldukça mantıklı olur" dedi.

Bölgede hidrotermal sistemlerin hâlâ aktif olması durumunda, bunların mikroorganizmaların gelişmesi için gerekli maddeleri ve enerjiyi sağlayabileceğini belirten Mège, yer altındaki bu ortamların mikroorganizmaları yüzeydeki sert ve değişken koşullardan da koruyabileceğini ifade etti.

MARS'IN VOLKANİK FAALİYETLERİ HÂLÂ SÜRÜYOR MU?

Bilim insanları, elde edilen bulguların Mars'ta günümüzde aktif volkanların bulunduğunu kesin olarak kanıtlamadığını vurguluyor.

Hidrojen klorür gazının magmatik kökenli olabileceğine ilişkin değerlendirmeler, gezegenin derinliklerinde devam eden jeolojik süreçlerin araştırılması açısından yeni bir ipucu sunuyor.

Araştırmacılar, Mars'taki gazların kaynağının ve yer altındaki olası volkanik sistemlerin daha ayrıntılı biçimde incelenmesi gerektiğini belirtiyor.