Milyon dolarlık imparatorluğun başına geçti: Gizemli vâris! Putin’e karşı yeni hamle mi? Gizli ağın perde arkası...

Rusya’nın gölgesinde büyüyen, savaş bölgelerinde adını duyuran ve kurduğu ilişkiler sayesinde uluslararası bir güç haline gelen Wagner, yıllardır yalnızca bir paralı asker grubu olarak anılmıyor. Afrika’da hükümetlerin güvenliğini üstlenen, altın madenlerinin çevresinde etkinlik kuran ve Rusya’nın kıtadaki nüfuzunu artıran bu yapı, kurucusunun ölümünden sonra da gündemden düşmedi.

Ancak Yevgeniy Prigojin’in Ağustos 2023’te özel jetinin düşmesiyle hayatını kaybetmesi, Wagner’in geleceği hakkında önemli bir soru doğurdu: Böylesine geniş bir ağı kim yönetecekti?

Yanıt, o sırada henüz 25 yaşında olan oğlu Pavel Prigojin’den geldi. Babasının ardından kamuoyunun gözünden uzak kalmayı sürdüren Pavel’in, özellikle Orta Afrika Cumhuriyeti’nde Wagner’in askerî ve ekonomik varlığını koruduğu, hatta bazı faaliyetlerini genişlettiği öne sürülüyor. Araştırmacılara göre genç Prigojin, yalnızca aile mirasını devralmakla kalmadı çok daha fazlasını yaptı. İşte detaylar…

BİR UÇAK KAZASI, DEV BİR MİRAS VE PERDE ARKASINDAKİ YENİ İSİM

Yevgeniy Prigojin, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e yakınlığı ve Kremlin etkinliklerine yemek hizmeti sağlayan şirketleri nedeniyle uzun süre “Putin’in şefi” olarak tanındı. Ancak asıl ününü, farklı ülkelerde faaliyet gösteren Wagner paralı asker grubuyla kazandı.

Richard Wagner’in adını taşıyan grup, Afrika’dan Ukrayna’ya uzanan operasyonlarıyla uluslararası alanda dikkat çekti. Askerî faaliyetlerinin yanı sıra madenler, ticaret ağları ve siyasi ilişkilerle de gündeme gelen Wagner, Rusya’nın bazı bölgelerdeki nüfuzunu artıran önemli araçlardan biri olarak değerlendirildi.

Fakat Prigojin’in Kremlin’le yaşadığı açık çatışma, bu düzeni sarstı. 2023 yılında Rus askerî yönetimini sert biçimde eleştiren Prigojin, Wagner birliklerinin Rostov-na-Donu’ya girmesinin ardından Moskova’ya ilerleme tehdidinde bulundu. Kısa süreli isyanın ardından geri çekilen Prigojin, yaklaşık iki ay sonra meydana gelen uçak kazasında hayatını kaybetti.

Ölümünün ardından Rus yönetimi Wagner’in Rusya’daki faaliyetleri üzerindeki kontrolünü artırdı. Afrika’daki askerî varlığın yeniden düzenlenmesi amacıyla Rus Savunma Bakanlığına bağlı Afrika Kolordusu da öne çıktı. Ancak Wagner’in özellikle Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki ağının tamamen ortadan kalkmadığı, Pavel Prigojin’in bu yapıyı korumaya çalıştığı belirtiliyor.

ŞIMARIK BİR MİRASÇIDAN SAVAŞ EKONOMİSİNİN YÖNETİCİSİNE

Pavel Prigojin’in hikâyesi, babasının ölümünden çok önce başladı. Araştırmacılara göre Yevgeniy Prigojin, oğlunu genç yaşlardan itibaren aile şirketlerinin yönetimine hazırladı. Pavel, henüz 20 yaşındayken aile holdingine ait lüks villalar ve apartman binalarının yönetiminde sorumluluk üstlendi.

Gençlik döneminde özel jetlerde ve ailenin lüks yatında çekilen fotoğraflarıyla gündeme gelen Pavel’in, zamanla daha farklı bir kimlikle öne çıkarıldığı belirtiliyor. Babasının sosyal medya paylaşımlarında Pavel, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırısının ardından askerî faaliyetlere katılan bir vatansever olarak tanıtıldı.

Yevgeniy Prigojin, 2022 yılında oğlunun özel askerî operasyona katıldığını açıklamıştı. Araştırmacıların yayımladığı mahkeme belgelerine göre Pavel, babasının vasiyetinde başlıca mirasçı olarak gösterildi. Babasının ölümünden sonra ise genç Prigojin’in önünde çok daha karmaşık bir görev vardı: Yalnızca şirketleri yönetmek değil, silahlı unsurların, yerel siyasi ortakların ve ekonomik çıkarların birbirine bağlandığı uluslararası bir ağı ayakta tutmak.

Fotoğraflar: AP

ASIL GÜÇ NEREDE? İŞTE WAGNER’İN AFRİKA’DAKİ KALESİ

Pavel Prigojin’in faaliyetlerinin merkezinde Orta Afrika Cumhuriyeti bulunuyor. Ülkedeki Wagner varlığı, silahlı operasyonların yanı sıra altın madenciliği ve ticari faaliyetlerle de ilişkilendiriliyor. Cenevre merkezli Uluslararası Organize Suçlarla Mücadele Girişimi’nin (Global Initiative) değerlendirmelerine göre Prigojin ailesinin yasal ve yasa dışı faaliyetlerle ilişkilendirilen ticari ağının yıllık geliri 400 milyon doları aşıyor. Bu rakam, bağımsız biçimde doğrulanmış bir mali tabloya değil, araştırmacıların tahminlerine dayanıyor.

Aynı kuruluşun araştırmalarında, Wagner bağlantılı faaliyetlerin Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki altın üretimi üzerinde önemli bir etkisi olduğu belirtiliyor. Ülkedeki en büyük altın madenlerinden birinin üretiminin yılda 250 milyon dolara ulaşabildiği tahmin ediliyor.

Başkent Bangui’deki bir üs üzerinden faaliyet gösterdiği belirtilen yüzlerce paralı askerin, altın madenlerinin kontrolünde rol oynadığı ve Cumhurbaşkanı Faustin-Archange Touadera’nın güvenliğini sağladığı aktarılıyor. Wagner’in isyancı gruplara karşı yürütülen operasyonlara da katıldığı ifade ediliyor.

KREMLİN’İN PLANI BAŞKA, BANGUİ’NİN HESABI BAŞKA MI?

Yevgeniy Prigojin’in ölümünden sonra Rusya’nın Wagner üzerindeki kontrolünü artırması, Afrika’daki yapılanmanın geleceği konusunda yeni bir mücadele alanı yarattı. Moskova, kıtadaki askerî varlığını daha doğrudan yönetebilmek için Afrika Kolordusu üzerinden yeni bir düzen kurmaya çalışırken Orta Afrika Cumhuriyeti yönetiminin mevcut ortaklığı korumak istediği ileri sürülüyor.

Araştırmacılar ve güvenlik yetkililerine göre Pavel Prigojin, babasının eski çalışma arkadaşlarıyla görüşmek üzere Bangui’ye gitti. Wagner’in yerel temsilcisi Dmitry Sytii ve askerî komutan Denis Suprunov ile yapılan görüşmelerin, örgütün ülkedeki konumunu koruma çabasının bir parçası olduğu belirtiliyor.

Diplomatik kaynaklara göre Cumhurbaşkanı Touadera da Wagner savaşçılarının ülkeden çekilerek Rus ordusuna bağlı birliklerle değiştirilmesine karşı çıktı. Wagner unsurlarının yerel polis, ordu ve istihbarat kurumlarıyla ilişkilerinin sürdürülmesinin, Pavel’in konumunu güçlendirdiği değerlendiriliyor.

SEVKİYATLARIN ARKASINDAKİ İDDİALAR: ALTIN HANGİ ÜLKEYE GİDİYOR?

Pavel’in faaliyetlerine ilişkin en dikkat çekici iddialardan biri, Orta Afrika Cumhuriyeti’nde çıkarılan altının uluslararası pazarlara ulaştırılma biçimiyle ilgili. Hükümet yetkilileri ve eski Wagner çalışanlarının aktardığı bilgilere göre Pavel, Bangui’de düzenlenen toplantılarda altın sevkiyatlarının devamlılığını sağlamak amacıyla hükümet temsilcileriyle bir araya geldi. Bu toplantılara Maden Bakanı Rufin Benam Beltoungou’nun da katıldığı öne sürüldü.

İddialara göre görüşmelerde, altının Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki geleneksel ticaret kanallarını kullanmadan uluslararası pazarlara ulaştırılması ve denetim mekanizmalarının aşılması gibi konular ele alındı. Bazı yetkililer, altının devlet mülkiyetinde olduğunu belirten belgelerin sevkiyatları kolaylaştırmak amacıyla düzenlendiğini ileri sürdü.

Bölgesel kaynaklar ve araştırmacılar, son aylarda bazı altın sevkiyatlarının Rusya’nın yakın müttefiki Belarus’a yöneldiğini iddia ediyor. Ancak bu işlemlerin kapsamı ve sevkiyatların hukuki niteliği konusunda bağımsız doğrulama henüz yok.

ALTIN YETMEDİ, GÖZLER UYUŞTURUCU PAZARINA MI ÇEVRİLDİ?

Wagner bağlantılı ağın yalnızca maden gelirleriyle sınırlı olmadığı da öne sürülüyor. Uyuşturucu ticaretine ilişkin iddialar ise çok daha ciddi suçlamaları beraberinde getiriyor. Bangui sakinleri ve yerel kaynaklar, Wagner bağlantılı olduğu ileri sürülen silahlı kişilerin, kendi kontrol alanları dışındaki uyuşturucu satıcılarına yönelik operasyonlar düzenlediğini aktarıyor.

Görgü tanıklarının anlatımlarına göre düzenlenen operasyon sırasında Mahamat Abderman adlı bir kişinin iş yerine baskın yapıldı. Abderman’ın kaçmaya çalışırken yakalandığı ve dövüldüğü, ardından kendisinden haber alınamadığı ileri sürüldü. Yakınları, kişinin akıbetinin bilinmediğini söylüyor.

Yerel aktivistler ayrıca Wagner bağlantılı hükümet yanlısı milisleri yargısız infazlar, adam kaçırmalar ve kaçak madenciliğe karşı düzenlenen saldırılarla suçluyor. Bu iddialar, ülkede silahlı grupların ekonomik çıkarları ile güvenlik operasyonları arasındaki ilişkinin sorgulanmasına yol açıyor.

The Wall Street Journal'ın "The Playboy Who Inherited the World’s Most Notorious Mercenary Force" başlıklı haberinden derlenmiştir.