Nhà thơ Định Hải qua đời ở tuổi 89

Nhà thơ Định Hải - tác giả "Bài ca trái đất", do nhạc sĩ Trương Quang Lục phổ thành ca khúc "Trái đất này là của chúng mình" - qua đời ở tuổi 89.

Theo nhà thơ Trần Đăng Khoa, tác giả qua đời hôm 30/8. Nhà thơ Định Hải tên thật là Nguyễn Biểu, sinh ngày 6/6/1937 tại xã Định Hải, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa (nay thuộc xã Định Tân, tỉnh Thanh Hóa). Ông lấy tên quê hương làm bút danh.

Sau khi tốt nghiệp khoa Ngữ văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội khóa 1956-1959, ông từng công tác tại Bộ Giáo dục, Nhà xuất bản Kim Đồng, giữ chức Tổng biên tập tạp chí Tuổi Xanh và Trưởng ban Văn học thiếu nhi, Hội Nhà văn Việt Nam.

Từ năm 1962, tác giả Định Hải sáng tác nhiều thể loại như truyện ngắn, truyện thơ, thơ, hoạt cảnh và lời cho phim hoạt hình. Trong đó, ông để lại dấu ấn nhiều nhất với thơ. Tác phẩm của ông có ngôn từ gần gũi, phù hợp với trẻ em, nổi bật là Đàn kiến nó đi, Bài ca trái đất, Chồng nụ chồng hoa, Bao nhiêu điều lạ.

Nhiều bài thơ của Định Hải được phổ nhạc, trong đó có Bài ca trái đất, Bàn tay cô giáo, Biết bao điều lạ. Điểm nổi bật trong thơ ông là tính nhạc, thể hiện qua cách lựa chọn từ ngữ, nhịp điệu và cấu trúc câu.

Tác phẩm Bài ca trái đất của Định Hải gắn với ký ức của nhiều thế hệ khán giả khi được nhạc sĩ Trương Quang Lục phổ nhạc vào năm 1979. Ra đời từ cuộc vận động sáng tác nhân dịp Quốc tế Thiếu nhi, ca khúc Trái đất này là của chúng mình lan tỏa nhờ giai điệu vui tươi cùng thông điệp nhân văn về hòa bình, tình hữu nghị không phân biệt màu da và ý thức giữ gìn màu xanh hành tinh. Tác phẩm thường vang lên tại các trường học, chương trình nghệ thuật thiếu nhi và được chuyển ngữ sang tiếng Anh để kết nối bạn bè quốc tế.

Thơ của ông thường sử dụng những câu ngắn, nhịp rõ, phù hợp với khả năng tiếp nhận của trẻ nhỏ. Tác giả vận dụng các thể thơ hai, ba, bốn và năm chữ, tạo tiết tấu linh hoạt, dễ đọc, dễ nhớ. Ở bài Mưa rơi, những câu thơ ngắn được ngắt theo từng dòng tạo cảm giác nhẹ nhàng, mô phỏng nhịp rơi của hạt mưa. Về cuối bài, nhịp thơ nhanh và dồn hơn qua những âm thanh "tí tách", "thích thích", tạo không khí vui tươi như một khúc hát dành cho trẻ nhỏ. Với những đóng góp cho văn học và thế hệ trẻ, Định Hải được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học, Nghệ thuật năm 2007.

Ông từng nói được dành cả đời sáng tác cho thiếu nhi là niềm hạnh phúc lớn. Tác giả cho biết thế giới trẻ thơ luôn mang đến nguồn cảm xúc dồi dào và thôi thúc ông làm thơ. Qua nhiều thập niên, những vần thơ của ông vẫn giữ vẻ hồn nhiên, trong sáng với nhiều thế hệ độc giả.