17h30, Mai Trâm rời tòa cao ốc trên phố ở TP HCM, bước vào ca làm tối trong bộ đồng phục nhân viên giúp việc theo giờ.
Cô gái 24 tuổi, nhân viên marketing doanh nghiệp ở TP HCM, chọn đi làm qua ứng dụng công nghệ để có thêm tiền học ngoại ngữ và khóa nâng cao chuyên ngành. Trâm dành hai buổi mỗi tuần đi học và ba buổi tối đi làm.
Cô kiếm được hơn 200.000 đồng cho mỗi ca dọn dẹp ba tiếng và tăng tần suất làm thêm cuối tuần nếu không đi chơi với bạn bè. Khoản làm thêm gần 4 triệu đồng mỗi tháng, cộng với lương văn phòng giúp cô trả tiền nhà, điện nước, đủ xoay sở ở TP HCM - nơi có chi phí sinh hoạt đắt đỏ thứ tư cả nước.
"Đi vào hay đi về", nửa năm trước trong ca làm đầu tiên, Trâm từng đứng trước cửa nhà khách hàng đấu tranh nội tâm. Ngần ngừ hơn 5 phút, cô xách giỏ đồ, bấm chuông căn nhà hai tầng để bắt đầu công việc. Chủ nhà ngạc nhiên khi thấy người đến là một cô gái gen Z thay vì những người phụ nữ trung niên như các ca trước đó. Mọi việc bây giờ dễ dàng hơn khi cô đã quen với đôi tay cao su, thành thạo cách dùng các loại hóa chất, loại nào lau sàn và chai nào chỉ dùng lau kính.
Điều quan trọng nhất với Mai Trâm là công việc làm thêm "nhẹ đầu óc", nhà sạch là đi về và nhận được khoản chi phí ngay. Để tăng thu nhập, Trâm vẫn có thể làm thêm công việc liên quan chuyên ngành. Nhưng với lựa chọn đó, cô gần như không thể rời chiếc máy tính đến tận đêm khuya.
"Hơn 8 tiếng trên văn phòng với các đầu việc, email, tin nhắn, trao đổi cùng khách hàng là quá đủ", cô nói.
Lựa chọn công việc chân tay sau giờ làm như Trâm không phải hiếm, khi ngày càng có nhiều người tìm một công việc khác để tăng thu nhập sau khi rời văn phòng. Nữ nhân viên phát triển đối tác của Jupviec - ứng dụng chuyên cung ứng người dọn dẹp theo giờ, chia sẻ độ tuổi ứng viên đến đăng ký nhận ca đang ngày càng trẻ hóa, nhiều người dưới 45 tuổi. Không ít trong số này có công việc chính thức từ nhân viên văn phòng đến giáo viên, môi giới bất động sản, tiểu thương, sinh viên...
Họ thường chọn buổi tối hoặc ngày nghỉ, dao động 3-5 ca mỗi tuần, thời gian làm thêm không quá dài khoảng 2-3 tiếng với đầu việc dọn nhà cửa, không nấu ăn. Khung giờ phù hợp với thời gian biểu của cá nhân sau khi tan làm, tan học, giúp thêm thu nhập mà vẫn có thể đi chơi với bạn bè hoặc chăm sóc gia đình, con cái.
Bà Lại Thị Duy Hồng, tổ trưởng quản lý hơn 100 ứng viên chuyên giúp việc theo giờ, cho biết những người có công việc chính thức chọn đi dọn dẹp theo giờ vì một phần tăng thu nhập, một phần muốn trải nghiệm công việc không ràng buộc. Cũng có lao động độ tuổi 35-40 tìm "đường lui", chuẩn bị cho sự chuyển hướng công việc khi ngoài độ tuổi tuyển dụng và khó gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Mục đích quyết định thời gian gắn bó với công việc, có ứng viên 3-6 tháng, nhiều người duy trì được 2-3 năm.
"Phần lớn họ sẽ cần vượt qua cái tôi cá nhân cũng như rào cản tâm lý về công việc phổ thông so với việc chính thức đang làm để hòa nhập tốt hơn. Bởi đây là ngành dịch vụ và thước đo là sự đánh giá của khách hàng", bà nói.
"Dọn dẹp theo giờ cũng như mình đang làm việc nhà mỗi ngày thôi, nhưng thay vì dành hết thời gian cho công việc không tên thì chọn cách kiếm ra tiền vẫn tốt hơn", chị Khánh Huyền, kế toán một doanh nghiệp, chia sẻ.
Không chịu áp lực kinh tế quá lớn, người phụ nữ 38 tuổi chọn đi dọn nhà theo ca gần bốn tháng trước khi đang trong giai đoạn gặp nhiều chuyện căng thẳng. Chị muốn bận rộn chân tay để đầu óc không phải nghĩ nhiều. Gắn bó với văn phòng hơn mười năm, chị Huyền chán ngồi trước máy tính với những con số, chứng từ. Chọn việc chân tay bởi chị coi dọn dẹp mà một thú vui.
Những ca làm đầu tiên, chị Huyền hơi áp lực như "chạy deadline" khi phải dọn sạch phòng ốc, nhà vệ sinh trong vòng hai tiếng. Ở nhà có thể bỏ qua vài chỗ, nhưng dịch vụ đòi hỏi người làm chỉn chu để tránh đánh giá không tốt của khách hàng. Sau vài ca, chị bắt nhịp công việc mới. Mỗi tháng chị Huyền có thêm 3-5 triệu đồng thu nhập khi nhận 4-5 ca hàng tuần, mỗi ca thu nhập 170.000 đồng - 250.000 đồng tùy khối lượng công việc.
"Đi làm thêm giúp mình giải tỏa stress rất nhiều, đôi lúc thấy vui khi gặp chủ nhà ứng xử tốt", chị kể. Công việc cũng mang đến cho chị Huyền góc nhìn khác về một ngách trong ngành dịch vụ, thêm hiểu biết ngoài chuyên môn kế toán.
Với Mai Trâm, công việc chân tay mang lại nhiều kinh nghiệm hơn cô nghĩ, đỡ ngại giao tiếp với người lạ khi thường trò chuyện với chủ nhà. Dọn dẹp đôi lúc trở thành niềm vui khi vừa giúp chủ nhà sơ chế đồ nấu ăn vừa trò chuyện. Những ca đi tổng vệ sinh với các chị lớn tuổi hơn giúp cô phân biệt được cách dùng hóa chất sao cho không hỏng đồ, thêm kinh nghiệm xử lý việc nhà. Trâm xác định đây là việc tạm thời để tăng thu nhập và vẫn cần tập trung vào công việc chính.
