Nhiều giáo sư hàng đầu từ Harvard, MIT... di chuyển sang các đại học Canada vì lo ngại về tự do học thuật tại Mỹ

Nhiều giáo sư hàng đầu từ Harvard, MIT... dịch chuyển sang các đại học Canada, bởi lo ngại bị kiểm soát tự do học thuật.

Bộ trưởng Công nghiệp Canada Mélanie Joly cho biết nước này vừa tiếp nhận 64 nhà nghiên cứu. Họ sẽ nhận khoản hỗ trợ hơn 500 triệu CAD (khoảng 360 triệu USD) trong vòng 8 năm để làm việc tại 21 đại học ở nước này.

Trong đó, 48 người đến từ những ngôi trường hàng đầu của Mỹ như Harvard, Cornell hay Viện Công nghệ Massachusetts (MIT). Các công trình của họ trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ y khoa, kỹ thuật cho đến khoa học khí hậu. Những người còn lại chủ yếu từ châu Âu và châu Á, gồm các công dân Canada hồi hương hoặc mang hai quốc tịch, theo Financial Times.

Khoản kinh phí dành cho nhóm này được trích từ "Sáng kiến Tài năng Nghiên cứu Tác động Toàn cầu+" trị giá 1,7 tỷ CAD (hơn 1,2 tỷ USD) của Canada, nhằm thu hút các nhà nghiên cứu hàng đầu thế giới.

Các đại học tiếp nhận dàn nhân sự mới đồng loạt lên tiếng hoan nghênh, theo CNN. Hiệu trưởng Đại học British Columbia, nơi đón 9 nhà nghiên cứu, cho biết trường "rất vui mừng chào đón các học giả kiệt xuất, có công trình hứa hẹn tạo ra tác động sâu rộng".

Trong khi đó, Hiệu trưởng Đại học Toronto, đánh giá sự hỗ trợ từ chính phủ sẽ giúp xây dựng nền tảng nghiên cứu vững chắc, trong bối cảnh quốc tế đầy biến động.

Nhiều nhà khoa học thừa nhận lo ngại về sự suy giảm tự do học thuật tại Mỹ là động lực chính khiến họ ra đi. Hơn một năm qua, chính quyền Mỹ cắt giảm ngân sách tài trợ ở nhiều đại học danh tiếng đi kèm các động thái tăng cường kiểm soát.

Giới nghiên cứu cũng bất an trước việc chính quyền can thiệp sâu vào quá trình phân bổ tài trợ khoa học, gây xáo trộn trong công việc.

Ông Phillip Zamore, nhà nghiên cứu sinh học RNA ở Đại học Massachusetts, chia sẻ với WBUR rằng lý do rời trường là gặp quá nhiều trở ngại với việc chiêu mộ nhân sự.

"Tôi không thể cống hiến hết sức mình tại Mỹ. Tôi không thể mời gọi những người giỏi nhất để hợp tác, cũng không thể bảo đảm một môi trường an toàn cho họ", Zamore nói. Ông đã gia nhập Đại học McGill.

Hiện tượng chảy máu chất xám từ các đại học Mỹ sang Canada bắt đầu từ năm ngoái, theo The New York Times.

"Trong khi một số quốc gia cắt giảm ngân sách nghiên cứu và quay lưng với tự do học thuật, chúng tôi lại nhân đôi đầu tư vào khoa học và nghiên cứu. Chúng tôi rất vui mừng khi đón nhận những giáo sư xuất sắc này", Bộ trưởng Joly phát biểu tại cuộc họp báo ở Đại học British Columbia.