Nữ Thư: Hệ chữ bí mật của phụ nữ Trung Quốc được trẻ hiện đại đón nhận

Tại một studio ở làng Câu Lam Dao thuộc huyện Giang Vĩnh, tỉnh Hồ Nam, miền trung Trung Quốc, cô giáo Hà Dược Quyên cầm bút lông, nhẹ nhàng viết những ký tự của một hệ chữ bí mật được sáng tạo từ nhiều thế kỷ trước và đang được thế hệ trẻ đón nhận.

Nữ Thư (chữ viết của phụ nữ) ra đời khoảng 400 năm trước, trong thời kỳ phần lớn phụ nữ Trung Quốc bị cấm đi học. Các cô gái thời đó đã lén học chữ Hán rồi biến tấu thành Nữ Thư, sử dụng hệ chữ này để giao tiếp với nhau qua thơ ca và thêu thùa mà đàn ông không thể đọc và hiểu được.

Orie Endo, giáo sư về ngôn ngữ xã hội tại Đại học Bunkyo, Nhật Bản, từng nêu giả thuyết rằng Nữ Thư phát sinh từ tập quán Kết bái Tỉ muội ở khu vực sinh sống của người Dao tại Giang Vĩnh.

Sau khi kết bái, những người phụ nữ phải thề tận tâm suốt đời với tỉ muội của mình, dù giữa họ không có quan hệ máu mủ.

"Những 'chị em chí cốt' cùng nhau đến hội thờ thành hoàng làng, cùng nhau thêu mùa may vá và đan lát, và nói chung họ gắn bó với nhau hơn nhiều so với chị em ruột thực sự", Endo giải thích.

Nữ Thư được bảo mật bởi người nói và người viết đến mức phụ nữ thường đốt bản thảo để tránh rơi vào tay đàn ông, và họ sẽ chôn các đồ vật có chứa các ký tự bí mật theo các bạn khi họ qua đời.

Nhưng sự bí mật đó cũng khiến Nữ Thư không được truyền bá rộng rãi và ngày càng mai một. Ngày nay, Nữ Thư thường chỉ còn được sử dụng bởi các cụ bà hiếm hoi ở vùng nông thôn xa xôi.

Gần đây, với sự phổ biến của mạng xã hội, Nữ Thư được biết đến nhiều hơn và thu hút sự chú ý của giới trẻ Trung Quốc. Cô Hà Dược Quyên cho biết Nữ Thư đặc biệt hấp dẫn ở vẻ thanh tao và quý hiếm.

"Nó có vẻ được đánh giá rất cao, đặc biệt là đối với nhiều sinh viên ngành nghệ thuật", cô chia sẻ tại studio, nơi bán các mặt hàng thủ công nhiều màu sắc như bông tai và khăn thêu họa tiết Nữ Thư.

Cô Hà đi bộ trong làng Câu Lam Dao. Sinh ra và lớn lên ở Giang Vĩnh, Nữ Thư là "một phần của cuộc sống hàng ngày" của cô từ thời thơ ấu. Trước khi nghỉ hưu, cô là hiệu trưởng một trường tiểu học và đã có hơn 30 năm nghiên cứu về Nữ Thư.

Sau khi vượt qua nhiều kỳ thi, cô trở thành một trong 12 "người kế thừa" Nữ Thư được chính quyền công nhận và đủ điều kiện để giảng dạy.

Cô giáo Tưởng Diễm Anh dạy phát âm các ký tự Nữ Thư trong một khóa học tại phòng hội nghị khách sạn ở huyện Giang Vĩnh ngày 22/7/2025.

Các từ ngữ được đọc theo Vĩnh Minh, ngôn ngữ địa phương của vùng Giang Vĩnh, khiến cho người nói tiếng Hán phổ thông nhưng không phải người vùng này cũng rất khó học.

Cô Tưởng thường tận dụng các nền tảng mạng xã hội như Tiểu Hồng Thư để ghi lại quá trình dạy học và chế tác các sản phẩm thủ công Nữ Thư.

Thẻ hashtag "Nữ Thư" đã thu hút hơn 73,5 triệu lượt xem trên Tiểu Hồng Thư, chủ yếu là các cô gái trẻ chia sẻ hình xăm và các tác phẩm hiện đại có lồng ghép hệ chữ cổ này.

Phàn Thịnh Văn, một học viên tham gia khóa đào tạo Nữ Thư tại Giang Vĩnh, cho rằng hệ thống chữ viết này mang lại phương thức giao tiếp an toàn cho phụ nữ.

"Về bản chất, nó tạo ra một chốn bình yên cho chúng tôi", cô gái 21 tuổi chia sẻ. "Chúng tôi có thể bày tỏ suy nghĩ, tâm sự với chị em và nói về bất kỳ điều gì".

So với chữ Hán, các ký tự Nữ Thư ít góc cạnh hơn, thảnh thơi hơn và có hình dáng như lá liễu.

"Khi viết, bạn phải thở thật đều, thật bình tĩnh, có như vậy nét bút mới vững vàng", Phàn nói.

Phong cảnh làng Câu Lam Dao nhìn từ trên cao. Khả Hân, 22 tuổi, một học viên khóa đào tạo Nữ Thư ở Giang Vĩnh, cho hay biết về hệ thống chữ viết này qua mạng và muốn "tự mình trải nghiệm".

"Đó là một hệ chữ viết duy nhất thuộc về phụ nữ, điều đó khiến nó trở nên vô cùng đặc biệt", Khả Hân nói.

Đào Vũ Hy, 23 tuổi, sinh viên ngành hoạt hình, là một trong số ít nam giới đến tham gia hội thảo về Nữ Thư. Hệ chữ viết này không gắn liền với nam giới, nhưng Đào cho rằng nó cần được gìn giữ và quảng bá vì đại diện cho một phần di sản văn hóa Trung Quốc.

"Đây là điều mà tất cả mọi người nên chung tay bảo tồn, bất kể là nam hay nữ", Đào nói.