Donald Trump od początku drugiej kadencji nie ukrywał, że marzy o spektakularnej umowie na miarę konferencji w Jałcie z 1945 roku. Wówczas to przywódcy USA, ZSRR i Wielkiej Brytanii podzielili Europę na strefy wpływów, decydując o losach milionów ludzi bez ich udziału. Dziś Trump, wzorem Franklina Delano Roosevelta, jest gotów do kompromisów w imieniu innych państw – nawet jeśli oznacza to ograniczenie autonomii Ukrainy, czy pominięcie interesów Europy Środkowo-Wschodniej - uważa „NYT”.
Amerykański prezydent jasno sygnalizuje, że nie zamierza bronić integralności terytorialnej Ukrainy za wszelką cenę – zaznacza amerykański dziennik. W ostatnich tygodniach pojawiły się doniesienia o naciskach na zmianę prezydenta w Kijowie, ograniczeniu dostępu do kluczowych technologii wojskowych oraz opóźnieniach w dostawach uzbrojenia. Choć oficjalne źródła amerykańskie zaprzeczają tym informacjom, fakty pozostają niepokojące.
Zacieśnianie relacji z Rosją i Chinami
Wbrew wcześniejszym deklaracjom o twardej polityce wobec Kremla, Trump zacieśnia współpracę z Rosją. Biały Dom zdecydował się na zakup rosyjskiego oleju napędowego i zrezygnował z nakładania nowych sankcji. Jednocześnie w kuluarach dyplomatycznych trwają przygotowania do historycznego spotkania przywódców Stanów Zjednoczonych, Rosji i Chin na marginesie szczytu Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC), który odbędzie się już w przyszłym miesiącu.
W tej nowej konfiguracji Chiny zastępują Wielką Brytanię jako jeden z głównych graczy globalnej polityki. Propozycja zorganizowania trójstronnej konferencji, podczas której miałby zostać ustalony nowy porządek świata, budzi niepokój wśród europejskich sojuszników USA.
Europa budzi się z letargu
Ostatnie lata przyniosły wyraźne osłabienie pozycji Stanów Zjednoczonych na Starym Kontynencie. Trump nałożył agresywne cła na europejskie produkty, groził aneksją Grenlandii, a także zapowiedział znaczące ograniczenie amerykańskiej obecności wojskowej w Europie. Te działania nie tylko podważyły zaufanie do USA, ale również zmusiły europejskie państwa do samodzielnego budowania własnego potencjału obronnego.
Wojna w Ukrainie stała się katalizatorem zmian. Trump niemal natychmiast po powrocie do Białego Domu wstrzymał amerykańską pomoc wojskową dla Kijowa, ograniczył wsparcie finansowe i wynegocjował z europejskimi partnerami nowe zasady zakupu sprzętu wojskowego. Osłabienie zobowiązań NATO, wynikających z Artykułu 5, oraz planowana redukcja wojsk w Europie sprawiły, że Stary Kontynent musi liczyć przede wszystkim na siebie.
Zmiany w podejściu Waszyngtonu do wojny rosyjsko-ukraińskiej wymusiły na Europie przyspieszenie działań na rzecz własnego bezpieczeństwa. Niemcy przejęły rolę lidera w zwiększaniu wydatków na obronność, a cała Unia Europejska inwestuje w rozwój przemysłu zbrojeniowego i nowe technologie wojskowe. Dzięki temu Europa staje się coraz mniej zależna od amerykańskiego wsparcia i coraz bardziej asertywna wobec Waszyngtonu.
Jednocześnie Ukraina, mimo ograniczonej pomocy z USA, nie zamierza być pionkiem w grze wielkich mocarstw. Prezydent Wołodymyr Zełenski prowadzi intensywne rozmowy z europejskimi partnerami oraz przedstawicielami administracji amerykańskiej, zabiegając o gwarancje bezpieczeństwa i wsparcie w powojennej odbudowie kraju.
Osiem dekad temu Stany Zjednoczone były jedyną potęgą nuklearną na świecie, a ich udział w wyzwoleniu Europy od faszyzmu spowodował, że cieszyły się również powszechnym zaufaniem i prestiżem moralnym - zaznaczył autor komentarza. Jak dodał, we współczesnych czasach Trump zrujnował reputację Ameryki w Europie.
Putin szuka dyplomatycznego zwycięstwa
Rosja jednak nie może świętować zdecydowanego zwycięstwa, które dało Związkowi Radzieckiemu przewagę w 1945 r.; przeciwnie - doświadczyła czegoś znacznie bliższego porażce w Ukrainie.
Władimir Putin próbuje przekuć impas na froncie w sukces dyplomatyczny. Kreml sygnalizuje gotowość do rozmów z Trumpem i Xi Jinpingiem podczas szczytu APEC, licząc na wynegocjowanie korzystnych dla siebie ustępstw. Jednak nawet jeśli dojdzie do takiego spotkania, Stany Zjednoczone nie mają formalnego prawa do decydowania o losach Ukrainy i Europy bez ich udziału - zaznacza dziennik.
