ODTÜ’nün Ay Aracı CHERI, 2030’da Fırlatılacak

ODTÜ tarafından geliştirilen yapay zekâ destekli CHERI mikro keşif araçlarının 2030 yılında Ay’a gönderilmesi planlanıyor.

ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil, Antalya’da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi’nde (IAC 2026) üniversitenin uzay projelerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Yozgatlıgil, Ay yüzeyinde görev yapacak CHERI projesinde prototipin tamamlandığını, tasarım çalışmalarının son aşamaya ulaştığını ve testlerin devam ettiğini bildirdi.

Çin Uzay Ajansı ile Çin’deki üniversite ve şirketlerin iş birliğiyle geliştirilen projede, birlikte görev yapacak iki otonom mikro keşif aracı bulunuyor. Yozgatlıgil, 120’nin üzerinde öğrenci ile akademisyenin proje üzerinde çalıştığını belirtti. İlk fırlatma için 2030 yılı hedefleniyor ancak takvimde, ODTÜ’nün kontrolü dışındaki nedenlerle gecikmeler yaşanabileceği de ifade ediliyor.

Ay’ın Güney Kutbu’nda görev yapacaklar

CHERI araçlarının Ay’ın Güney Kutbu bölgesinde çalışması planlanıyor. Bu bölge, düşük güneş ışığı alan noktaları ve aşırı düşük sıcaklıkları nedeniyle keşif araçları açısından zorlu koşullar barındırıyor.

İki aracın otonom biçimde birlikte görev yapmasıyla Ay yüzeyindeki keşif faaliyetlerinin yürütülmesi amaçlanıyor. Araçlar, çevrelerini inceleyerek elde ettikleri veriler üzerinden bölgenin yapısını anlamaya yönelik çalışmalar gerçekleştirecek.

Kaya örnekleri uzaktan incelenecek

CHERI’nin temel görevleri arasında Ay yüzeyinin topografik özelliklerini incelemek, kaya örneklerini uzaktan algılama yöntemleriyle değerlendirmek ve keşfedilen alanların haritalanmasına katkı sağlamak bulunuyor.

Araçların birlikte çalışması, görev sırasında farklı noktalardan veri toplanmasına ve keşif faaliyetlerinin koordineli biçimde yürütülmesine imkân sağlayacak. ODTÜ Rektörü Yozgatlıgil, araçların görev sırasında kendi fotoğraflarını da çekeceğini belirterek projeyi esprili biçimde Ay’dan “selfie” gönderecek bir görev olarak anlattı.

Projede yapay zekâ ve otonom hareket kabiliyeti öne çıkıyor

CHERI’nin yapay zekâ destekli ve otonom olarak geliştirilmesi, Ay yüzeyindeki görevlerin Dünya’dan sürekli doğrudan kontrol gerektirmeden yürütülebilmesi açısından önem taşıyor. Ancak aracın karar verme yeteneklerinin kapsamı, hareket hızı, menzili, enerji sistemi ve bilimsel ölçüm donanımları gibi ayrıntılı teknik özellikler henüz kamuoyuyla paylaşılmamış.

ODTÜ’nün projedeki çalışmaları, üniversitenin uzay teknolojileri alanındaki diğer araştırmalarıyla birlikte ilerliyor. Üniversite ayrıca uzay sistemleri ve yörüngedeki platformlar arasında haberleşme protokollerinin geliştirilmesine yönelik Avrupa Bölgesi destekli Go Space projesini de yürütüyor.

2030 fırlatma hedefi

ODTÜ’nün açıklamasına göre CHERI için hedeflenen fırlatma yılı 2030. Bununla birlikte fırlatmanın hangi araçla gerçekleştirileceği, kesin tarih, görev süresi ve iki keşif aracının Ay yüzeyine nasıl ulaştırılacağına ilişkin ayrıntılar açıklanmadı.

Projenin mevcut aşamasında prototipin tamamlanması ve testlerin sürmesi öne çıkıyor. Önümüzdeki süreçte çevresel testlerin sonuçları, uçuşa hazırlık çalışmaları ve uluslararası iş birliğinin ilerleyişi, CHERI’nin planlanan tarihte Ay’a gönderilip gönderilemeyeceğini belirleyecek.