Phân tích chiến thuật của Ancelotti cho đội tuyển Brazil

Trận hạ Haiti 3-0 mở ra một phiên bản mới của Brazil, khi Ancelotti lắp Matheus Cunha vào trung tâm hàng công thay Thiago, và sử dụng hệ thống 4-4-2 kim cương. Nhóm tứ giác ở giữa sân - với Casemiro (đá trụ), Bruno Guimaraes (lệch phải), Lucas Paqueta (lệch trái) và Cunha giật về như một số 10 - trở thành xương sống trong cách vận hành.

Bộ tứ này chơi gần nhau, sẵn sàng hoán đổi, trám chỗ. Các mô hình phối hợp, đập nhả thuộc trường phái kết nối - tương hỗ (Relational Play) vốn làm nên tên tuổi bóng đá Brazil trong thập niên 1950 thời Flavio Costa, dần được tái hiện.

Khi thắng Scotland 3-0 ở lượt cuối vòng bảng, hệ thống này được hoàn thiện, bằng việc nâng tầm Vinicius, hay nói chính xác là tái hiện lại hình ảnh một cầu thủ từng được Ancelotti chắp cánh trong màu áo Real Madrid. Thay vì để tiền đạo cánh 25 tuổi thuần bám biên và xem anh là điểm lĩnh xướng các đợt tấn công dựa trên khả năng bứt tốc và kỹ thuật rê dắt bóng, HLV người Italy có một kế hoạch khác.

Vinicius được đặt gần khung thành đối thủ nhất có thể, chơi ở hành lang trong trái và gần trung lộ hơn, từ đó di chuyển chéo xẻ nách hàng thủ ở đoạn ngắn để nhận những đường chuyền quyết định. Trọng trách điều tiết, làm bóng được giao cho nhóm tứ giác khu trung tuyến. Nghĩa là Brazil giờ bắt đầu đánh vỗ mặt trung lộ nhiều hơn.

Nếu Vinicius là hạt nhân triển khai tấn công, phong cách đấu một-một ở biên của một tiền đạo cánh sẽ luôn đi kèm hệ quả mất bóng, dẫn tới các pha chuyển đổi trạng thái thường trực. Đấy có lẽ là điều Ancelotti không muốn.

Khi cầu thủ sinh năm 2000 được giao trọng trách là đích đến tấn công ở nách trung lộ, trám phía dưới anh là hậu vệ trái Douglas Santos cùng Paqueta – người thường xuyên lùi về chơi cạnh Casemiro để tổ chức và cầm dẫn bóng tiến công. Trong khi, với việc Cunha lùi về hút theo các trung vệ đối phương, Guimaraes được trao vai trò dâng cao nhiều hơn để tấn công vùng cấm nơi hành lang trong phải, kết nối cùng Rayan – người thế chỗ Raphinha vì chấn thương. Vị trí hậu vệ phải cũng được thay đổi, với việc Danilo đá chính, còn Roger Ibanez dự bị.

Bản thiết kế vừa được hình thành ấy của Ancelotti vẫn hoàn hảo, cho đến khi Brazil đụng Nhật Bản ở vòng 1/16. Thầy trò Hajime Moriyasu là một tập thể mà khi không bóng, họ tổ chức khối phòng ngự tầm trung – thấp khoa học, chặt chẽ qua cấu trúc 5-4-1.

Trong một số phân đoạn ngắn ngủi của trận đấu, Nhật Bản có những tình huống phòng ngự pressing tầm cao, tổ chức bắt người một-một. Nhưng phần lớn thời gian còn lại, đặc biệt sau khi có bàn mở tỷ số phút 29, Nhật Bản duy trì lối phòng ngự khu vực trên phần sân nhà. Tuyến giữa của đại diện châu Á bấy giờ che và be các góc chuyền bóng ở trung lộ, từng không gian được quán xuyến kỹ lưỡng.

Để xuyên phá kết cấu vững chãi này của đối thủ, Ancelotti trong hiệp một đẩy hậu vệ trái Douglas Santos lên cao giãn biên, Vinicius tiếp tục bó vào nách trái trung lộ. Ở cánh đối diện, Rayan đóng vai trò như Santos. Hậu vệ phải Danilo thì chơi bó gần cặp trung vệ để tạo lớp phòng ngự dưới bóng. Đây vốn là cấu trúc tuyến nghiêng chuyển dịch từ 4-4-2 kim cương ngay từ vòng bảng của Brazil. Ở trung lộ, những Paqueta, Cunha và Guimaraes vẫn liên tục tìm cách hoán đổi vị trí cho nhau nhằm kiếm tìm khoảng trống trước bức tường thành Nhật Bản.

Song thầy trò Moriyasu giữ vững cự ly đội hình, không bị cuốn theo các pha chạy chỗ của những cầu thủ áo vàng. Đồng thời, Vinicius bị cô lập giữa các hậu vệ Nhật Bản. Bị đói bóng, ngôi sao của Real Madrid đánh thức bản năng theo lẽ tự nhiên, bắt đầu dạt trở lại biên trái để tìm kiếm không gian.

Trước những khối đội hình phòng ngự như Nhật Bản, về lý thuyết có ba phương án để tấn công: xuyên thủng, vòng qua hoặc vượt qua. Với ý định tổ chức tấn công đánh xuyên qua trung lộ của Brazil – thứ đã định hình trong hai trận cuối vòng bảng, Nhật Bản bảo vệ khoảng trống giữa tuyến thủ và tuyến tiền vệ quá xuất sắc, thông qua giữ cự ly và các hành động dâng lên đánh dập của các trung vệ.

Còn ở ý định tấn công vòng qua, Nhật Bản cũng bảo vệ thành công các góc của khối phòng ngự, nhờ sự hỗ trợ của tiền vệ cánh đối với hậu vệ đồng đội cũng ở cánh đó. Những cầu thủ bám biên của Brazil trong hiệp một là Santos và Rayan hầu như khi nhận bóng đều quay đầu chuyền ngược về. Chất lượng đi bóng qua người của họ cũng không có, khi cả hai có tổng cộng 1 pha rê dắt thành công ở biên.

"Chiến thuật trong hiệp một của chúng tôi là tìm cách chơi với 4 tiền vệ để áp đảo quân số ở khu vực đó. Chúng tôi tìm cách tấn công vào giữa các tuyến, xâm nhập thông qua trung lộ, nhưng không thành công", Ancelotti nói sau trận. "Một phần vì Nhật Bản đã chơi rất chất lượng, họ bắt người và bịt kín mọi khoảng trống. Sau đó, chúng tôi gia tăng nhân sự trong vùng cấm và tạt bóng nhiều hơn".

Và đó đúng là những gì HLV 67 tuổi đã làm, để mang đến sự điều chỉnh làm nên chiến thắng sau giờ lao. Paqueta phải rời sân sau hiệp một vì chấn thương, nhưng thay vì thực hiện sự thay thế tương đương, Ancelotti lại tung vào Endrick. Casemiro, người đã nhận thẻ vàng trong hiệp một và để Kaishu Sano đi bóng vượt qua trong bàn thua, vẫn được ông kiên định giữ lại.

Nhưng còn đó một thay đổi khác tuân theo lẽ tự nhiên khác. Nếu hiệp một, việc Vinicius (số 7) dần tự động dạt lại biên trái là điều tất yếu theo bản năng chơi bóng của anh, thì sang hiệp hai, Ancelotti hợp thức hóa để bật đèn xanh cho hành động đó. Santos (số 16) giờ lùi lại, giữ vai trò hậu vệ biên đơn thuần, còn Vinicius rời khỏi nách trung lộ, làm nhiệm vụ bám biên.

Hiệp một, cầu thủ mang áo số 7 có đúng một pha rê dắt bóng và cũng không thành công. Sang hiệp hai, với vị trí "mới mà cũ", anh ép sâu hàng thủ Nhật Bản với 4/5 pha đi bóng thành công. Một trong số đó ở phút 57 được khép lại với cú dứt điểm tìm đến cột dọc. Ở phía trong, Endrick không chạm bóng được nhiều, nhưng sự xông xáo cũng cách chơi khác với Cunha của tài năng này giúp ghim giữ các trung vệ Nhật Bản. Những yếu tố này giúp Brazil đè đội hình Nhật Bản xuống càng thấp, giải phóng không gian ở rìa 1/3 cuối sân.

Để đơn giản hóa mọi thứ là thay vì tìm cách đánh xuyên thủng trung lộ - nhưng bất thành – như trong hiệp một, Ancelotti quay trở lại những miếng đánh ở biên. Đấy là tìm cách đánh vòng lẫn vượt qua khối thủ Nhật Bản. Tấn công vượt qua khối phòng ngự là tung ra những đường chuyền ra sau hàng thủ. Brazil làm điều đó bằng những quả tạt sớm ở hành lang trong.

Sau trận, tiền vệ Guimaraes nói với kênh Fox Sports: "HLV yêu cầu chúng tôi chất đông người vào vùng cấm và tích cực tạt bóng hơn". Hiệp một, Brazil tạt chỉ 12 quả. Con số này tăng vọt lên 27 trong hiệp hai. Kể từ năm 1966, Brazil mới chỉ có đúng hai trận đấu tại World Cup tạt bóng nhiều hơn thế.

Không chỉ tạt từ hai biên qua những tình huống đánh vòng ở góc khối thủ đối phương, Brazil còn tạt sớm ở các nách trung lộ, nơi giờ đây có nhiều không gian hơn do khối đội hình Nhật Bản đã lùi về sâu. Điểm nhấn là 3 quả tạt sớm của trung vệ Gabriel Magalhaes – người lúc này chơi không khác gì trám chỗ Paqueta – khi dâng cao ở hành lang trong trái.

Một trong số đó trở thành pha kiến tạo để Casemiro ghi bàn gỡ hòa phút 56. Đó cũng là giá trị mà Ancelotti tin tưởng ở cựu tiền vệ Man Utd: những pha làm bàn bằng đầu in sâu trong tâm trí người hâm mộ sân Old Trafford mùa giải vừa qua.

Sau bàn gỡ 10 phút, Ancelotti hoàn tất nốt một điều chỉnh bước ngoặt khác là tung Gabriel Martinelli vào sân thay Cunha. Cầu thủ thuộc biên chế Arsenal không được xếp đá cánh, mà chơi như một tiền đạo hoặc một số 10 lệch trái. "Ở Arsenal, tôi không chơi ở vị trí đó, nhưng vẫn có thể đảm nhiệm được", Martinelli nói sau trận. Khi còn khoác áo Ituano của Brazil từ 2014 đến 2018, anh đã có lúc sắm vai trò ấy rồi.

Bấy giờ, Ancelotti chuyển hệ thống Brazil về 4-2-4, tức trở lại với phiên bản đầu chiến dịch World Cup 2026, với hàng công gồm Vinicius, Martinelli, Endrick cùng Rayan. Guimaraes vẫn tiếp tục vẫn dâng cao xâm nhập vùng cấm. Brazil tiếp tục đè nén vùng cấm Nhật Bản.

Trong thông số "Filed Tilt" (tức "độ nghiêng sân", đo đạc quyền kiểm soát bóng ở 1/3 cuối sân đối phương), đại diện Nam Mỹ áp đảo khi chiếm tới 80% lượng đường chuyền ở phạm vi không gian này trong cả trận. Và chắc chắn, con số đó còn cao hơn trong hiệp hai.