Zeynep Dilara Akyürek / Milliyet.com.tr – Bugün saatler 10.40’ı gösterdiğinde Şanlıurfa’da hissedilen 5.5 büyüklüğündeki deprem il ve ilçe merkezlerinde hissedildi. 6 Şubat Depremleri’nden sonra yaşanan sarsıntılardan daha fazla etkilenen bölge halkı bu depremin de ne ifade ettiğini merak ediyor. Peki 5.5’lik deprem daha büyük bir depremi peşinden getirir mi? Şanlıurfa’da sarsıntı üreten fayın potansiyelini ve yapısını Prof. Dr. Şener Üşümezsoy Milliyet.com.tr’ye anlattı.
EMSC
‘PARÇA PARÇA GİDEN BİR FAY, TEK PARÇA DEĞİL’
Şanlıurfa daha önce pek çok büyük depremin etkisi altında kalmış ve tarih boyu kent depremler sonucu oluşan can ve mal kaybıyla yüzleşmişti. Ancak bu depremler tıpkı 6 Şubat Depremleri gibi üst merkezi Şanlıurfa olan sarsıntılar değildi. Kenti etkileyen pek çok deprem sınırları ötesinde olmuş ve büyüklükleriyle tarihe geçmişti. Bugün yaşanan deprem ise Şanlıurfa’nın içinde olmuştu. Peki geçmişte yaşanan büyük depremleri oluşturan faylarla ilgili olabilir miydi? Bu deprem tam olarak nerede oldu? Prof. Dr. Şener Üşümezsoy bu soruları şöyle cevapladı:
"Şanlıurfa'daki 5.8 depremin analizini yaptığımız zaman bu fayın yanal atımlı bir fay olduğunu görüyoruz. Yani aynı Doğu Anadolu fayının etkisinde kuvvetlerinde gelişmiş faydır. Doğu Anadolu fayı 6 Şubat'ta Pazarcık, Gölbaşı ve Erkenek boyunca yırtıldı. Ancak ona verev yani çapraz gelen bir kol var. Doğu Anadolu fayına verev gelen Adıyaman fayı, çok belirgin bir fay değil. Parça parça ara ara tam tek parça devam etmiyor. Arap plakasına doğuya doğru ilerliyor. Doğu Anadolu fayı boyunca doğuya doğru giderken ana stresi Doğu Anadolu'da olsa da Arap plakası içindeki makaslama zonunda yer alan bir deprem. Adıyaman Fayı denilen fay, sağ yönlü olarak bu sistemin içindedir ve bunda 5.8'lik deprem olmuştur. Bunun güneyinde Lice Fayı vardır. Lice fayı ters faydır. Bu fay ise Doğu Anadolu Fayı gibi yanal atımlıdır. Arap plakasının Toroslarla çarpışması sonrası gelişen bindirme fayları Sincik'ten Lice ve Doğu Anadolu fayını Güneydoğu Anadolu fayına gitmiştir. Daha sonra daha genç olarak Doğu Anadolu fayı Pazarcık, Gölbaşı eee Erkelek hattı boyunca giden fay hattı 6 Şubat'ta kırılmıştır. Ona verev gelen bir kol yani Gaziantep'in doğusunda Adıyaman'dan kuzey doğuya doğru ilerleyen bir yan atımlı fay sistemi söz konusudur. Bu Arap plakası doğuya doğru hareket ederken ana kırılma zonu 6 Şubat'ta kırılan fay hattıdır. Doğu Anadolu Fayı'dır. Buna verev gelen kollarda da stres söz konusudur."
Harita: Prof. Dr. Şener Üşümezsoy
‘STRES BURADAN BOŞALDI ARAP PLAKASINI TETİKLEMESİYLE OLUŞUYOR’
6 Şubat Depremleri’nden bu yana en çok sarsıntı Malatya’da kaydedilmiş ve Malatya, büyük depremlerden sonra yaşanan 5’e yakın ve 5’ten büyük sarsıntılarla sık sık gündeme gelmişti. Prof. Dr. Üşümezsoy daha önce Malatya’ya dikkat çekmiş ve “6 Şubat depremleri olduğunda Doğu Anadolu Fayı normal olarak çalıştırdı. Pötürge'den geçip Erkenek ve oradan Gölbaşı ve Pazarcık'a kadar uzanan bir hat olduğu halde Pötürge’ye hiç geçemedi. Ama buna karşılık Pazarcık ile Erkenek arasında fay kırıldı. Bu aslında Pötürge'ye kırılmanın iki ucundan da stres yüklemişti. Biri doğudan 2020 Sivrice depremi ve diğeri 2023’te 6 Şubat Depremleri’ydi ve o stresli bölgede depremler olmaya devam etti” diye açıklamıştı. Peki bu deprem ne ifade ediyor? Prof. Dr. Şener Üşümezsoy bunu da açıklayarak sözlerini noktaladı.
“Bu depremin olduğu nokta yapılan TPAO tarafından yapılan çalışmalarda haritalanmış bir fay hattı. Ancak Doğu Anadolu Fayı gibi net devam eden, tek parça bir fay değil. Birçok yerde çizgisel olarak işaretlenmiş parçalar var. Bunun da anlamı şu: Ana stres Doğu Anadolu fayında bu bölgede boşalmıştır. Onun stres boşaltması da Arap plakası üzerindeki fayları tetiklemesiyle sonuçlanır. burada Arap Plakası doğuya gidiyor. Aynı Adana kuzeyinden Malatya'ya uzanan depremlere benzeyen bir yapı. Buradaki de Arap plakası üzerine doğru oluyor."
