Seçimlerin iktidar değişikliğine kapı araladığı İsrail'de Filistin'i işgal politikası değişmiyor

İsrail'de 27 Ekim'deki seçimler, Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki aşırı sağcı koalisyona son verecek kayda değer bir değişime işaret etmesine rağmen, yeni hükümeti kurması beklenen Siyonist muhalefet bloğu bileşenlerinin işgal altındaki Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ne ilişkin tutum ve açıklamaları, Filistin topraklarına yönelik işgal ve yıkım politikasında dramatik bir kırılmaya işaret etmiyor.

İsrail tarihinin en aşırı sağcı koalisyonu olarak tanımlanan Netanyahu liderliğindeki hükümet, Gazze Şeridi'nde şiddetli saldırılar düzenlemesinin yanı sıra işgal altındaki Batı Şeria'da on yıllardır yürürlükte olan statükoyu ortadan kaldırmaya yönelik işgal ve ilhak adımları attı.

Siyonist muhalefet ise iki devletli çözüme ve 1967 sınırlarını esas alan Filistin Devleti'nin kurulmasına karşı çıkarak Netanyahu liderliğindeki koalisyonla Batı Şeria ve Gazze konusunda büyük ölçüde aynı mesajları veriyor ve değişime işaret etmiyor.

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden iki listenin tarihi bir başarı elde ederek 19 sandalyeye ulaşmasına ve Meclis aritmetiğinde kilit bir konuma yerleşmesine rağmen, bazı muhalefet liderlerinin Arap partilerinin bulunduğu bir koalisyonda yer almayı kategorik olarak reddetmesi, Filistin ve Filistinlilere yönelik politikalarda büyük değişimler beklenmediğinin göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Netanyahu döneminde işgal hız kazandı

İsrail'de Filistin topraklarının büyük ölçüde ilhak edilmesini savunan Bezalel Smotrich ve Itamar Ben-Gvir gibi aşırı sağcı figürleri bünyesinde barındıran Başbakan Netanyahu liderliğindeki koalisyon hükümeti, Aralık 2022'de göreve geldiğinden bu yana Gazze Şeridi'nde benzeri görülmemiş bir insani kriz ve yıkıma sebep oldu. Batı Şeria'da ise yasa dışı yerleşimlerin genişletilmesi ve yeni yol projeleriyle bölgenin fiili ilhakını hızlandırdı.

Tel Aviv'de birbirini izleyen hükümetler, işgalin başladığı 1967 yılından 2022'ye kadar Batı Şeria'da 320'nin üzerinde yasa dışı yerleşim ve İsrail nezdinde de kaçak yerleşim birimi kurulmasının önünü açarken, aşırı sağcı Netanyahu hükümeti 4 yıllık görev süresi boyunca 267 yasa dışı yerleşim ve kaçak yerleşim birimi daha kurdu. Daha önce kurulan 104 kaçak yerleşim birimi ise bu dönemde İsrail nezdinde tanındı. Batı Şeria'yı ilhak etmeyi amaçlayan yasa dışı ve kaçak yerleşim birimlerinin genişleme hızı Netanyahu hükümeti döneminde on kat arttı.

Mevcut Tel Aviv yönetiminin Batı Şeria'daki işgali genişletme politikası sık sık ilhak çağrıları yapan aşırı sağcı Maliye Bakanı Smotrich öncülüğünde yürütüldü.

Gazze Şeridi'ne Ekim 2023'ten bu yana düzenlediği saldırılarla 74 binin üzerinde Filistinlinin yaşamını yitirmesine sebep olan İsrail, bölgedeki su kaynakları, tarım arazileri ve altyapıda büyük çevresel yıkıma yol açtı. Varılan son ateşkesi de saldırılarla sık sık ihlal eden İsrail ordusu, Gazze'nin yüzde 70'ini işgal altında tutuyor, mevcut aşırı sağcı hükümet işgal edilen bölgelerden çekilmeyeceği yönünde beyanlarda bulunuyor.

Siyonist muhalefetin Batı Şeria politikası

İsrail Meclisi'nde 48 milletvekiline sahip Siyonist muhalefet bloku, iki devletli çözüme ve 1967 sınırlarını esas alan Filistin Devleti'nin kurulmasına karşı çıkarak Netanyahu liderliğindeki koalisyonla büyük ölçüde aynı çizgide hareket ediyor.

Hükümet kurmakla görevlendirilen muhalefetin en güçlü ismi Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, iki devletli çözüme ve Filistin Devleti'nin varlığına açıkça karşı olduğunu defalarca vurguladı.

Seçimlerden önce The Times of Israel gazetesine verdiği mülakatta Eisenkot, Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin A ve B bölgelerindeki saldırılarını eleştirirken İsrail yasalarına uyduğu takdirde uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen yerleşimlerin kurulması ve genişletilmesini desteklediğini söyledi.

Eisenkot, mevcut aşırı sağcı hükümeti ise "Mevcut hükümet insanların istedikleri yere, yani (Filistin Yönetimi'nin kontrolündeki) A ve B bölgelerine bile yerleşmesine izin veriyor ve tam bir karmaşa yaratıyor." sözleriyle eleştirdi.

Batı Şeria'nın ilhak edilmesi halinde Yahudi devleti olarak tanımladığı İsrail'de demografik çoğunluğun kaybedileceğini ve yeni güvenlik risklerinin ortaya çıkabileceğini savunan Eisenkot, "Filistin Yönetimi'nin 2,8 milyon Filistinliyi yönetmesine izin verilmelidir. Ben onları yönetmek istemiyorum." dedi.

Siyasete Netanyahu'nun özel kalem müdürü olarak 2006'da adım atan, bir dönem işgal altındaki Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlerin çatı örgütü Yeşa Konseyi Başkanlığı'nı da yapan Beyahad Partisi lideri Naftali Bennett ise II. Oslo Anlaşması'yla idare ve güvenliği İsrail’e bırakılan Batı Şeria'daki C bölgesinin ilhak edilmesini istiyor.

Oslo Anlaşmaları kapsamında nihayetinde Filistin'e bırakılması öngörülen ve Batı Şeria topraklarının yüzde 61'ini kapsayan C bölgesinin olası ilhakı, Filistin Devleti fikrini fiilen ortadan kaldırırken mevcut aşırı sağcı hükümet mensuplarının temel politikasıyla örtüşüyor.

Netanyahu karşıtı sağ-seküler kanadın temsilcilerinden İsrail Evimiz lideri Avigdor Liberman, Batı Şeria'ya ilişkin demografik çoğunluğu göz önüne alan toprak değişimini savunuyor.

İlk kez 2004'te gündeme gelen "Liberman Planı", İsrail içinde Filistin nüfusunun yoğun yaşadığı Ümmül Fehim kenti ve Kfar Kasım, Tayibe yerleşimlerini de içine alan Vadi Ara bölgesinin Filistin'e bırakılması karşılığında işgal altındaki Batı Şeria'da Maale Adumim, Guş Etzion ve Ariel gibi yasa dışı yerleşimlerin İsrail'e katılmasını öneriyor.

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Arap partilerinin bulunduğu ve dışarıdan destek verdiği bir koalisyona karşı çıkan Liberman, 27 Ekim seçimleri öncesi Filistin Yönetimi ve Oslo Anlaşmaları'nın feshedilmesi, C bölgelerinin ilhak edilmesi, A ve B bölgelerinin yönetim ve güvenliğinin Ürdün'e bırakılması fikrini gündeme getirdi.

Liberman'ın "İsrail-Ürdün Konfederasyonu" olarak isimlendirdiği öneri İsrail ordusunun bölgedeki işgalini sürdürmesini öngörüyor.

Siyonist muhalefette iki devletli çözümü savunan tek parti: Demokratlar

Muhalefet bloğundaki Demokratlar Partisi ise Arap partileri haricinde iki devletli çözümü ve İsrail vatandaşı Filistinlilerin siyasal süreçlere katılımını savunan tek parti olarak öne çıkıyor.

Batı Şeria'nın ilhakının "Siyonist rüyayı tehlikeye atacağını ve İsrail'i bir ayrımcı devlete dönüştüreceğini" söyleyen Demokratlar lideri Yair Golan, kaçak yerleşim birimlerinin boşaltılmasının ve Filistin Devleti'nin kurulmasının gerektiğini söylüyor.

- Muhalefetten Gazze Şeridi'ne saldırılara prensipte destek

Muhalefet liderleri, İsrail ordusunun Gazze Şeridi'ne "Hamas'ın ortadan kaldırılması söylemiyle" saldırıları ilkesel olarak destekleyerek Netanyahu hükümeti ile aynı çizgide yer aldı.

Muhalefetin son 3 yılda Gazze'ye ilişkin temel eleştirisi, Netanyahu'nun kendi siyasi istikbali için İsrailli esirlerin serbest bırakılmasını sağlayacak bir ateşkes anlaşmasını imzalamaması oldu.

Muhalefetin öncülüğünde, Gazze'deki esirler için Tel Aviv'de binlerce kişinin katılımıyla ilk kez 11 Kasım 2023'te gerçekleşen kitlesel gösteriler, son İsrailli esirin cenazesinin teslim edildiği 27 Ocak 2026 tarihine kadar 2 yıl 3 ay boyunca sürdü.

Muhalefet liderleri Gazze Şeridi'nde 74 binin üzerinde Filistinlinin yaşamını yitirmesine anlamlı bir tepki göstermezken, ABD Başkanı Donald Trump'ın önerdiği Gazze Planı'na büyük ölçüde destek veriyor.