Norveç Nobel Komitesi, 2026 Nobel Barış Ödülü'nün, barışın ve uluslararası hukukun geliştirilmesine yönelik çabalarından dolayı Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) eski yargıcı Navanethem "Navi" Pillay'a verdi.
Ödül Komitesi tarafından yapılan açıklamada, “2026 Nobel Barış Ödülü, olağanüstü bir cesaret ve dürüstlükle daha kapsamlı bir küresel hukuk düzenine giden yola öncülük eden bir isme veriliyor. Bu yılın ödül sahibi Navi Pillay; savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım suçlarının yargı önüne çıkarılmasını sağlamada kilit bir rol oynamıştır” denildi.
Öte yandan son iki yıldır özellikle ödülü almak istediğini yineleyen ABD Başkanı Donald Trump geçtiğimiz gün yaptığı açıklamada, "Kararlarının ne olacağını bilmiyorum. Benim gibi insanlara bu ödülü verme eğiliminde olmadıkları biliniyor. Ödülü alsam da almasam da ben çok şey başardım ve bence bu (ödülün kendisine verilmemesi), onlar için büyük bir itibar kaybı olur" değerlendirmesini yapmıştı.
Bugüne kadar 8 savaşın sona ermesini sağladığını savunan Trump, eski ABD Başkanı Barack Obama'ya "hiçbir şey yapmadan" Nobel Barış Ödülü verilmesine karşın kendisine bu ödülün verilmediğini kaydetti.
Geçen yıl Nobel Barış Ödülü'nü alan Maria Machado'nun bu ödülü kendisine takdim ettiğini hatırlatan Trump, "Geçen sefer ödülü muhteşem bir insan olan genç bir hanımefendiye verdiler ve o da bunu asıl benim hak ettiğimi söyledi ve ödülü bana verdi" diye konuştu.
Serinin son ödülü olan Ekonomi Bilimleri dalındaki Nobel Anma Ödülü'nün sahibi de 12 Ekim'de kamuoyuna duyurulacak.
Bu yıl Nobel ödüllerinin para ödülü, ödülün tek bir kişiye, bir gruba ya da bir kuruluşa verilmesine bakılmaksızın 12 milyon İsveç kronu olarak belirlendi. Bu miktar yaklaşık 1.09 milyon euroya karşılık geliyor.
Ödüller, Nobel geleneğinin en önemli tarihlerinden biri olan 10 Aralık'ta düzenlenecek törenle sahiplerine takdim edilecek. Tören tarihi, Nobel ödüllerinin kurucusu, İsveçli sanayici ve dinamitin mucidi Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümüne denk geliyor. Nobel, 1896 yılında hayatını kaybetmişti.
1941 yılında Güney Afrika'da doğan Navanethem "Navi" Pillay, uluslararası insan hakları hukuku alanında önemli görevler üstlenmiş Güney Afrikalı hukukçudur. Apartheid rejimi döneminde siyasi tutukluların haklarını savunan Pillay, uluslararası yargı kurumlarında görev alarak insan hakları ihlalleriyle mücadele etti.
Harvard Üniversitesi'nde hukuk eğitimi alan Pillay, Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesinde yargıçlık ve başkanlık yaptı. Uluslararası Ceza Mahkemesinin ilk yargıçları arasında yer aldı. 2008-2014 yıllarında ise Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri olarak görev yaptı.
Temmuz 2021'de BM İnsan Hakları Konseyi bünyesinde oluşturulan, İşgal Altındaki Filistin Toprakları, Doğu Kudüs ve İsrail'e ilişkin Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonunun başkanlığına getirildi.
Pillay başkanlığındaki komisyon, İsrail'in Gazze'deki saldırılarını ve uluslararası hukuk ihlallerine ilişkin iddiaları araştırdı. Hazırlanan raporlarda sivillere yönelik saldırılar, açlığın savaş yöntemi olarak kullanılması, zorla yerinden etme ve sağlık altyapısının hedef alınması gibi eylemlere ilişkin bulgular ortaya konuldu.
Komisyon, 16 Eylül 2025'te yayımladığı raporda İsrail'in Gazze'de Filistinlilere karşı soykırım işlediği sonucuna ulaştığını açıkladı. Pillay, uluslararası hukukun uygulanması ve sorumluların hesap vermesi çağrısında bulundu.
İsrail'in taraflılık suçlamalarıyla karşı karşıya kalan Pillay, komisyonun bağımsızlığını savundu. Temmuz 2025'te yaş ve sağlık sorunları nedeniyle istifasını sunan Pillay'ın görevi 3 Kasım 2025'te sona erdi.
