Tam bağımsızlık ve Atatürk

Asya ve Afrika milletlerine sömürgecilikten kurtulma konusunda yol gösteren Kurtuluş Savaşı’nı yönetmiş Atatürk’ün en temel ilkesi, hiç şüphesiz, tam bağımsızlıktır ve emperyalizmi sorgulamayan bir Atatürkçülük yorumu, eksik bir yorumdur.

Atatürk’ün hayatını “Tek Adam” adlı eserde en güzel şekilde anlatan, kendi hayat hikâyesini de birkaç devrin ve birkaç ülkenin hikâyesiyle birlikte harikulade bir akıcılık ve çarpıcılıkla kaleme alan Şevket Süreyya Aydemir, “İnkılap ve Kadro” adlı eserinde, Türk devriminin en büyük talihsizliğinin, dönemin İstanbul aydınlarınca yeterince sahiplenilmemesi olduğunu söyler. Dolayısıyla Aydemir’e göre, dünyadaki büyük devrimlerden farklı olarak Türk Devrimi, sanatçılar ve ideologlarca yeterince desteklenmemiştir. Aydemir’e göre, Onuncu Yıl Marşı da olmasaydı, Türk Devrimi sanatsal alanda da sahipsiz kalmış olacaktı (Emre Kongar, “Atatürk” adlı kitabında, Aydemir ve arkadaşlarının o dönemde çıkardığı Kadro Dergisi’nin dünyayı ezen-ezilen ülkeler çelişkisiyle açıklama konusunda dünyada çok özel bir yere sahip olduğunu vurgular).

Aydemir’in kitabını üniversiteye başladığım sırada okumuştum ve üniversite öğrencisi olduğum 90’ların ikinci yarısı ve sonraki yıllar bana pek çok örnekle Aydemir’in haklılığını, hatta az bile söylediğini gösterdi.

Türk Devrimi’nin karşılaştığı en önemli talihsizlik, sınırlı sayıdaki aydınların da 40’ların sonlarından itibaren çok başka yerlere savrulması olmuştur. Atatürk konusundaki çalışmaları kaynak eser olarak kabul edilen Falih Rıfkı Atay, Türkiye’nin ABD’nin dümen suyuna girmesini simgeleyen Amerikan Missouri zırhlısının 1946’daki İstanbul ziyareti nedeniyle yazdığı yazıda, “ABD bayrağındaki yıldızlardan birinin de Türk ulusunun talih yıldızı” olduğunu söyleyecekti. Atay’ın kitaplarıyla yetişmiş bizler için bunu okumak acı verici olsa da Türkiye’deki Amerikancılığın Bayar’larla, Menderes’lerle sınırlı olmadığını görmek zorundayız.

Oysaki Atatürk’ün en temel ilkesi tam bağımsızlıktır. “Nutuk”u okuduğumuzda, Atatürk’ün hiçbir konuda “ya şu ilke ya da ölüm” demediğini, buna karşılık daha ilk sayfalardan, “Ya istiklal ya ölüm” dediğini görürüz. Üstelik tam bağımsızlığın sadece siyasi bağımsızlık değil, ekonomik, mali, ticari alanlarda tam bağımsızlığı içerdiğini Atatürk, “Nutuk”ta pek çok örnekle tekrar tekrar vurgular.

UMUT VAR

Ne var ki Atatürkçülüğü (veya Kemalizmi) tam bağımsızlık eksenli düşünen Aydemir, Doğan Avcıoğlu, Attilâ İlhan, Erol Manisalı gibi aydınların sayısı sınırlı olunca veya bu aydınlar etkisiz hale getirilmeye çalışılınca ortalık, “Atam ne de güzel bakıyor”dan başka bir şey söyleyemeyenlere kalıyordu. İlginçtir, Atatürkçülük rüzgârının estiği 90’larda bir kişi, “Küreselleşme çağında Atatürk ilkeleri eskidi” dediğinde kıyametler kopuyor, fakat bir başkası “Atatürk’ün gösterdiği yolda küreselleşmeye uyacak, AB’ye gireceğiz” dediğinde alkışlanıyordu. Bu kişilerin neoliberalizmin üzerine Atatürkçülük sosu eklemekten başka bir şey yapmadığı, Atatürk’ün gösterdiği yolun Brüksel’e çıkmayacağı görülmüyordu.

Geldiğimiz noktada, tam bağımsızlığın önemini bilen Atatürkçü aydınların bir görevi, 21. yüzyıldaki Kemalizmi tam bağımsız Türkiye ekseninde yorumlamak ve sahte Atatürkçülüğün prim yapmasına engel olmaktır. Şu anda hayattaysak birşeyleri değiştirmek için umut var demektir.