Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các chương trình phát triển phải bảo đảm sinh kế, không để người nghèo, lao động yếu thế chịu thiệt thòi.
Chiều 25/8, làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan về chính sách an sinh xã hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản hình thành hệ thống an sinh đa tầng, bao trùm, số hóa, bảo đảm mức tối thiểu cho mọi người dân. Đến năm 2045, hệ thống phải tiếp cận chuẩn mực các nước phát triển, cung cấp dịch vụ chất lượng, có nền tài chính bền vững, quản trị minh bạch và ứng phó nhanh với rủi ro.
Sàn an sinh tối thiểu phải bảo đảm người dân được chăm sóc y tế thiết yếu, có thu nhập cơ bản và điều kiện phát triển. Trẻ em được hỗ trợ học tập; người trong độ tuổi lao động được trợ giúp khi mất việc, mất sinh kế, thai sản, gặp tai nạn hoặc khuyết tật; người cao tuổi có thu nhập và được chăm sóc thiết yếu.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, chính sách an sinh phải được xây dựng trong mối quan hệ giữa các thành viên và thế hệ trong gia đình. Việc làm, thu nhập của cha mẹ ảnh hưởng trực tiếp đến điều kiện sống, chăm sóc và học tập của con; sức khỏe, đời sống của người cao tuổi cũng tác động đến cả gia đình. Hiệu quả chính sách vì vậy phải được đánh giá bằng lợi ích mang lại cho từng người, sự bền vững của gia đình và tương lai thế hệ sau.
Tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau" phải được cụ thể hóa bằng kết quả có thể kiểm tra. Người dân không được rơi xuống dưới mức sống tối thiểu mà không được phát hiện; trẻ em không phải bỏ học vì nghèo; người khuyết tật đặc biệt nặng phải có người chăm sóc; gia đình gặp thiên tai phải được hỗ trợ kịp thời.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Chính phủ nhanh chóng xây dựng Cơ sở dữ liệu an sinh xã hội quốc gia, kết nối với dữ liệu dân cư, bảo hiểm, thuế, việc làm, y tế, giáo dục, nhà ở và thiên tai, đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và quyền riêng tư.
Mỗi người dân sẽ có hồ sơ an sinh theo vòng đời; hoàn cảnh và nhu cầu hỗ trợ của từng gia đình được đánh giá đầy đủ. Các chương trình trùng lặp cần được rà soát, hợp nhất, giảm đầu mối và thống nhất tiêu chí, song vẫn dành dư địa để địa phương giải quyết vấn đề đặc thù.
Bảo hiểm xã hội phải được mở rộng cùng với xây dựng thị trường lao động bao trùm. Các gói bảo hiểm cần linh hoạt về mức đóng, thời gian đóng và cách thức tham gia, có chính sách hỗ trợ người thu nhập thấp. Người dễ bị tổn thương, yếu thế, hoàn cảnh khó khăn cần được giới thiệu việc làm. Những gia đình có người cao tuổi, người khuyết tật được nghiên cứu hỗ trợ sinh kế, ưu tiên vay vốn lãi suất thấp để tạo việc làm, tăng thu nhập.
Các cơ quan phải đặc biệt quan tâm trẻ em sống xa cha mẹ, do ông bà chăm sóc và gia đình có nhiều người phụ thuộc, không để khó khăn của một thế hệ trở thành thiệt thòi của thế hệ sau. Một số địa phương có thể nghiên cứu thí điểm bảo hiểm chăm sóc dài hạn.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng định hướng xây dựng chiến lược quốc gia về kinh tế chăm sóc, kết hợp y tế, phục hồi chức năng, công tác xã hội và chăm sóc tại gia đình, cộng đồng. Mạng lưới chăm sóc ban ngày, chăm sóc tạm thời, trợ giúp người khuyết tật, chăm sóc giảm nhẹ và hỗ trợ sức khỏe tâm thần cần được phát triển. Mô hình nhà xã hội dành cho người cao tuổi độc thân, cô đơn, không nơi nương tựa cũng cần được xây dựng, bảo đảm họ không phải sống trong nhà tạm, dột nát.
Người khuyết tật phải được tạo điều kiện tiếp cận công trình công cộng, giao thông, giáo dục, y tế và dịch vụ số. Hệ thống an sinh đồng thời phải nâng khả năng thích ứng với thiên tai, dịch bệnh và quá trình chuyển đổi xanh.
Mỗi địa phương được yêu cầu xây dựng bản đồ rủi ro, lập danh sách hộ dễ bị tổn thương và chuẩn bị phương án hỗ trợ. Khi thiên tai xảy ra, dữ liệu, ngân sách và hệ thống thanh toán phải được kích hoạt ngay, rút ngắn thời gian hỗ trợ từ nhiều tuần xuống còn vài ngày đối với trường hợp đủ căn cứ.
Các chương trình phát triển, thu hồi đất và sắp xếp sản xuất phải tính đến việc làm, thu nhập, sinh kế của người dân; có phương án đào tạo lại, hỗ trợ di chuyển, bảo hiểm thất nghiệp và tạo việc làm tại chỗ. "Không để người nghèo và người lao động yếu thế phải gánh chịu phần bất lợi của quá trình phát triển", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói, khẳng định mục tiêu là mọi người dân Việt Nam, dù ở đâu và trong hoàn cảnh nào, đều được bảo vệ trước rủi ro, tiếp cận dịch vụ thiết yếu và có cơ hội phát triển.
