Türkiye'de koşu organizasyonlarının büyümesi, konaklama, ulaşım, yeme-içme, perakende ve hizmet sektörlerine katkı sağlarken uluslararası spor turizmi açısından da yeni fırsatlar oluşturuyor.
Özellikle yabancı sporcuların ve beraberindeki ziyaretçilerin harcamaları, maratonların düzenlendiği şehirlerde ekonomik hareketliliği artırırken İstanbul başta olmak üzere Türkiye'nin uluslararası koşu takvimindeki konumunun güçlendirilmesi hedefleniyor.
Türkiye Atletizm Federasyonu Başkanı Ahmet Karadağ, AA muhabirine, bir koşu organizasyonunun ekonomik büyüklüğünü belirleyen temel unsurların katılımcı sayısı (sporcu, refakatçi ve izleyiciler), konaklama, ulaşım, yeme-içme harcamaları, kayıt ücretleri, sponsor-reklam gelirleri, organizasyon harcamaları (güvenlik, sağlık, lojistik, ekipman, personel), şehrin tanıtım etkisi ve yerel işletmelere sağlanan ek gelirler olduğunu söyledi.
Karadağ, "Son yıllarda yol koşuları ve farklı mesafelerdeki organizasyonlara olan ilginin belirgin şekilde arttığını görüyoruz. Bu artışı son derece olumlu değerlendiriyoruz. Koşu kültürünün yaygınlaşması, daha fazla kişinin spora yönelmesi ve yerel yönetimlerle özel sektörün organizasyonlara desteği bu gelişimde önemli rol oynuyor." dedi.
Türkiye genelinde olduğu gibi İstanbul'da da son yıllarda düzenlenen yol koşusu, halk koşusu ve tematik koşu organizasyonlarının sayısında artış yaşandığına dikkati çeken Karadağ, "Özellikle 5 bin, 10 bin, yarı maraton ve maraton mesafelerindeki etkinlikler hem katılımcı sayısı hem de organizasyon çeşitliliği açısından önemli bir gelişim gösterdi. Atletizm Federasyonu olarak, ulusal ve uluslararası standartlara uygun, güvenli ve kaliteli organizasyonların artmasını destekliyoruz." diye konuştu.
Karadağ, şu değerlendirmede bulundu:
"Büyük maraton ve yol koşularında yapılan ekonomik etki araştırmalarına göre şehir dışından ve yurt dışından gelen katılımcıların, konaklama, yeme-içme, ulaşım, alışveriş ve turistik harcamaları ölçülerek organizasyonun şehir ekonomisine katkısı hesaplanmaktadır. Kısa bir gösterge olarak, Türkiye'deki büyük organizasyonlarda şehir dışından gelen bir katılımcının ve beraberindekilerin şehir ekonomisindeki toplam harcamanın ortalaması 5 bin-15 bin lira, yabancı sporcularda ise konaklama süresine bağlı olarak bunun çok daha üzerine çıkabildiği değerlendirilmektedir. Bu nedenle günümüzde yalnızca katılımcı sayısı değil, 'sporcu başına ekonomik katkı' ve 'ziyaretçi harcaması' göstergeleri de organizasyonların başarısını ölçen önemli kriterler arasında."
Türkiye'de koşu organizasyonlarının daha büyük bir spor ekonomisi oluşturabilmesi için spor turizmi, sponsorluk yatırımları, uluslararası katılım, dijital kayıt ve ölçüm sistemleri ile organizasyon kalitesinin geliştirilmesinin büyük önem taşıdığını vurgulayan Karadağ, federasyon olarak önceliklerinin daha fazla kişinin koşu sporuna katılımını sağlamak, uluslararası standartlarda organizasyon sayısını artırmak, şehirlerin spor turizmi potansiyelini güçlendirmek ve sürdürülebilir bir koşu ekosistemi oluşturmak olduğunu söyledi.
Türkiye Atletizm Federasyonu Başkanı Ahmet Karadağ, "Gelecek dönemde hedefimiz, Türkiye'nin uluslararası takvimde daha fazla prestijli yarışa ev sahipliği yapması ve koşu organizasyonlarının ekonomik ve sosyal etkisini artırmasıdır." ifadelerini kullandı.
"Bu organizasyonların ülkenin ve şehrin tanıtımına önemli katkısı bulunuyor"
Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Serap Mungan Ay da Türkiye genelinde olduğu gibi İstanbul'da da koşu organizasyonlarının arttığını belirterek bunların şehir ekonomisine doğrudan ve dolaylı katkılarının olduğunu söyledi.
Ay, katılımcı sayısının birim anlamda en önemli faktör olduğuna işaret ederek, "Çünkü özel organizasyonlarda da federasyonun yaptığı ya da federasyonun yönlendirdiği organizasyonlarda katılımcı sayısı ne kadar artarsa ilgi artıyor, o koşunun marka değeri artıyor. Örneğin İstanbul Maratonu ya da İstanbul Yarı Maratonu gibi bu koşuların bilinirliğini her geçen gün artmakta. Bunu küresel hale getirmek gerekiyor. Bir Londra veya bir New York Koşusu gibi koşulara göre bu organizasyonlarımız biraz daha alt sıralarda ama her geçen gün katılımcı sayısında bir artış var." dedi.
İstanbul'da gerçekleştirilen 48. İstanbul Maratonu'na ilişkin Ay, "2026'daki son koşuda yaklaşık 143 ülkeden yaklaşık 46 bin katılımcı yer aldı. Katılımcı sayısı arttıkça organizasyona katılım için ödenen ücretler de artıyor. Bunun yanı sıra, bu organizasyonların ülkenin ve şehrin tanıtımına önemli katkısı bulunuyor. Katılımcıların konaklama ve ulaşım harcamaları var. Güvenlik başta olmak üzere organizasyon kapsamında istihdam edilen çok sayıda kişi bulunuyor. Yarış popüler hale geldikçe, yarış öncesinde hem maliyetler hem de gelirler artıyor. Aynı zamanda organizasyonun büyümesiyle birlikte sponsorların ilgisi de artıyor." diye konuştu.
Serap Mungan Ay, şöyle devam etti:
"2026 sonuna kadar maratonlar, yol koşuları ve yerel-yöresel koşuların ekonomiye toplam etkisinin 8-9 milyon dolar civarında olacağını düşünüyoruz. Geçen yıl Türkiye’de 100'ü aşkın koşu düzenlenmişti. Bu yıl ise 200'ü aşkın koşunun gerçekleştirileceği biliniyor. Geçen yıl bu organizasyonların toplam ekonomik etkisi yaklaşık 4-5 milyon dolar seviyesindeydi. Bu yıl ise hem düzenlenen koşu sayısında hem de ekonomiye sağlanan katkıda çok büyük bir artış yaşandı. Bu artışın her geçen gün devam ettiğini ve koşuların ekonomik etkisinin katlanarak büyüdüğünü gözlemliyoruz."
İstanbul dışında Antalya, İzmir ve Kapadokya gibi bölgelerde gerçekleştirilen koşuların büyük değer taşıdığına işaret eden Ay, turizmin en yoğun olduğu dönemler yerine yılın diğer mevsim ve aylarında düzenlenen bu organizasyonların ekonomik döngü açısından önemli olduğunu söyledi.
Ay, son olarak Kapadokya'da gerçekleştirilen bir koşu organizasyonu dolayısıyla kentteki otellerin doluluk oranlarının yüzde 100'e yaklaştığını belirtti.
"Organizasyonların dolaylı ekonomik etkileri büyük"
Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Spor Yöneticiliği Bölümü'nden Doç. Dr. Arif Çetin ise dünyada olduğu gibi Türkiye'de de son zamanlarda yol koşularının popüler hale geldiğini ifade etti.
Çetin, yurt dışında yapılan araştırmalarda Londra Maratonu'nda normal kontenjanın çok üzerinde talepler olduğunu, 2025 yılında 840 bin talep varken bu yıl 1 milyon 130 bin sayısına çıktığını ve dünyada maraton koşmak isteyen bir popülasyonun var olduğunu söyledi.
Dünyada artan koşu organizasyonları ve bunlara ilginin Türkiye'ye de yansımalarının görüldüğünü anlatan Çetin, "Aslında bizim koşu pazarımızı İstanbul Maratonu ve İstanbul Yarı Maratonu domine ediyor. İstanbul Yarı Maratonu'nda bu sene 14 bin, bir önceki yılda ise 12 bin katılımcı sayısı vardı. Yaklaşık yüzde 15'lik artış söz konusu. Yine İstanbul Maratonu'nda yaklaşık 46 bin kişilik katılımcı var. Dolayısıyla bunlar Türkiye standartlarında iyi skor." dedi.
Çetin, bu koşuların yalnızca bir spor etkinliği olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, "Örneğin İstanbul Maratonu'nda yaklaşık 9 bin kişi görev yaptı. Bunun yanı sıra sponsorlar da bulunuyor ve etkinliklere önemli destek sağlıyor. Organizasyonların dolaylı ekonomik etkileri de oldukça büyük. Yurt dışından gelen katılımcıların yanı sıra onlara eşlik eden refakatçiler de geliyor. Bu kişiler konaklama, ulaşım ve diğer alanlarda harcama yapıyor." şeklinde konuştu.
Türkiye'de koşu organizasyonlarının arttığına ve bunların ekonomik yansımalarının görülmeye başlandığına işaret eden Çetin, "Türkiye'de 2025 yılında 131 tane özel yol yarışları yapıldı. Bu sene ocak-eylül dönemi içerisinde ise 106 faaliyet yapıldı. Yapılan bir araştırmaya göre İstanbul Maratonu dünyanın en iyi ilk 50 maratonu içerisinde. Dolayısıyla aslında bir markamız var. Bu markayı daha da büyütebilmek ve yabancı misafirlerin sayısının artırılması için özellikle tüm kurumlarımızın katılımıyla ortak bir çalışma yapılması lazım." değerlendirmesinde bulundu.
