„Natychmiast”
Komisja Europejska przygotowała plan dalszych negocjacji akcesyjnych dla Ukrainy. Z dokumentu, do którego dotarł serwis Politico, wynika, że Bruksela oczekuje od Kijowa zdecydowanie szybszego wdrażania reform dotyczących praworządności i wzywa do „natychmiastowego przyspieszenia tempa reform”.
Ukraina musi spełnić najważniejsze wymogi w zakresie praworządności do połowy 2027 roku. Dopiero po spełnieniu tych warunków będzie mogła zamknąć kolejne etapy negocjacji dotyczących członkostwa w UE.
Ukraina daleko za Mołdawią
Dokument pokazuje, że Ukraina i Mołdawia coraz bardziej oddalają się od siebie w drodze do członkostwa w UE. Choć oba kraje rozpoczęły negocjacje akcesyjne w tym samym czasie, Bruksela zakłada, że Mołdawia będzie robić znacznie szybsze postępy na drodze do członkostwa w UE. W 2027 roku Kiszyniów może zakończyć negocjacje w ponad 20 obszarach, podczas gdy Ukraina - tylko w siedmiu.
Ukraina złożyła wniosek o członkostwo 28 lutego 2022 roku, cztery dni po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji. W czerwcu 2022 roku Ukraina i Mołdawia otrzymały status państw kandydujących. Dwa lata później, w czerwcu 2024 roku, oba kraje oficjalnie rozpoczęły negocjacje akcesyjne.
Od tego czasu Ukraina zakończyła szczegółową analizę zgodności swojego prawa z przepisami unijnymi. W październiku rozpoczęła również rozmowy dotyczące rynku wewnętrznego, konkurencyjności i wzrostu gospodarczego.
Siedem obszarów negocjacji w 2027 roku
Komisja Europejska wskazuje siedem dziedzin, w których Ukraina mogłaby zakończyć negocjacje w 2027 roku.
W pierwszej połowie roku byłaby to edukacja i kultura. W drugiej połowie Ukraina miałaby zakończyć negocjacje w sześciu kolejnych dziedzinach:
ochrony własności intelektualnej;
zatrudnienia i polityki społecznej;
polityki przemysłowej;
badań naukowych;
stosunków zewnętrznych;
polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.
Zakres planowanych zmian jest znacznie mniejszy niż w przypadku Mołdawii. Aby zostać członkiem Unii Europejskiej, Ukraina musi dostosować swoje prawo i działanie instytucji państwowych do unijnych wymogów w 35 obszarach. Dotyczą the m.in. rolnictwa, bezpieczeństwa żywności, zasad konkurencji, niezależności sądów i polityki zagranicznej.
Komisja Europejska podkreśla, że przeprowadzenie tych reform jest skomplikowanym procesem, który wymaga czasu, konsultacji i odpowiednich środków. Aby ułatwić Ukrainie realizację tego zadania, Bruksela powołała specjalną grupę, która ma wspierać ukraińskie władze w przygotowaniu i wdrażaniu niezbędnych zmian.
Wojna utrudnia reformy
Jedną z głównych przeszkód pozostaje trwająca rosyjska agresja. Wojna nakłada na ukraiński rząd i parlament dodatkowe obowiązki, utrudniając jednocześnie przyjmowanie i wdrażanie przepisów wymaganych w procesie akcesyjnym.
Komisja nie wyznacza daty zakończenia negocjacji z Ukrainą. Podobnie ostrożnie podchodzi do terminów w przypadku Mołdawii i Albanii. Wyjątkiem jest Czarnogóra, dla której przewidziano czerwiec 2027 roku jako termin podpisania traktatu akcesyjnego.
Plan dla Ukrainy określono jako dokument otwarty, który może być aktualizowany wraz z postępami reform. Oznacza to, że Kijów może zakończyć negocjacje w większej liczbie obszarów wcześniej, jeżeli tempo zmian okaże się szybsze od zakładanego.
Bruksela chce otworzyć kolejne bloki negocjacyjne
Komisja Europejska oczekuje również, że do końca 2026 roku rozpoczną się rozmowy w sprawie dwóch kolejnych klastrów negocjacyjnych, które pozostają zablokowane. Chodzi o klaster 4, obejmujący kwestie ekologii i zrównoważonego transportu, oraz klaster 5, dotyczący zasobów, rolnictwa i spójności.
Według dokumentu Ukraina spełniła wymagane warunki do rozpoczęcia tych rozmów. Komisja wzywa konferencję akcesyjną do podjęcia wszelkich starań, aby otworzyć oba klastry jeszcze przed końcem roku.
Ich uruchomienie umożliwiłoby Kijowowi prowadzenie negocjacji w kolejnych obszarach. Dalsze postępy będą jednak uzależnione od realizacji reform i decyzji państw członkowskich UE.
Członkostwo Ukrainy bez konkretnej daty
Nawet zakończenie negocjacji we wszystkich obszarach nie oznacza automatycznego przyjęcia do Unii. Ukraina będzie musiała przejść kolejne etapy, w tym uzgodnić traktat akcesyjny, który następnie będzie wymagał zatwierdzenia i ratyfikacji.
Dodatkowym wyzwaniem pozostaje kwestia bezpieczeństwa. Unijne przepisy nie zakazują wprost przyjmowania państwa prowadzącego wojnę, jednak członkostwo Ukrainy rodziłoby trudne pytania dotyczące jej terytorium i zobowiązań pozostałych państw UE w zakresie wzajemnej pomocy.
Ewentualne porozumienie pokojowe nie rozwiązałoby automatycznie wszystkich tych problemów. Nie zwolniłoby również Ukrainy z obowiązku przeprowadzenia wymaganych reform.
Przekaz Brukseli jest więc jasny: Ukraina pozostaje na drodze do członkostwa, ale musi przyspieszyć zmiany, przede wszystkim w zakresie praworządności. Na razie Komisja Europejska nie chce jednak wskazywać, kiedy Kijów mógłby ostatecznie dołączyć do Unii.
