Unijne zakazy dotyczące tytoniu pod znakiem zapytania. Bruksela dostała czerwoną kartkę

Jak ustaliła dziennikarka RMF FM, unijna Rada ds. Przeglądu Regulacji, która kontroluje jakość analiz przygotowywanych przez Komisję Europejską, wydała negatywną opinię wobec proponowanych przepisów. A to może oznaczać opóźnienie kontrowersyjnej reformy.

Polska ma w tej sprawie szczególnie dużo do stracenia. Jest jednym z największych producentów wyrobów tytoniowych w Europie i odpowiada za około 40 procent unijnej produkcji. W całym sektorze pracuje około 10 tysięcy osób. Nowe przepisy mogą oznaczać dla polskich firm poważne ograniczenia w produkcji i sprzedaży nie tylko papierosów, ale także produktów alternatywnych. Stawką są również miejsca pracy, inwestycje i przyszłość krajowych plantatorów tytoniu.

Rada kwestionuje zmiany w dwóch dyrektywach

Według informacji RMF FM unijna Rada ds. Przeglądu Regulacji zakwestionowała ocenę skutków planowanych zmian w dwóch dyrektywach: tytoniowej oraz dotyczącej reklamy wyrobów tytoniowych. Eksperci wskazali, że Komisja Europejska nie pokazała wystarczająco przekonująco, jak nowe ograniczenia wpłyną na rynek, przedsiębiorstwa i konsumentów.

Rzeczniczka Komisji Europejskiej potwierdziła w odpowiedzi dla RMF FM, że opinia Rady była negatywna. Zaznaczyła jednak, że jest to wewnętrzna procedura przygotowywania projektu i dlatego nie może jej oficjalnie komentować.

Z informacji RMF FM wynika, że szczególnie istotny jest brak wystarczającego uzasadnienia naukowego dla niektórych założeń dotyczących nowych produktów nikotynowych. Komisarz ds. zdrowia Olivér Várhelyi przekonywał wcześniej, że e-papierosy mogą być równie szkodliwe, a nawet bardziej szkodliwe niż tradycyjne papierosy. Tymczasem w przedstawionej analizie nie znalazło się wystarczające potwierdzenie dla założeń, na których KE chce oprzeć nowe regulacje.

Nie oznacza to oczywiście, że nowe produkty są nieszkodliwe. Nikotyna uzależnia, a korzystanie z tych produktów wiąże się z ryzykiem dla zdrowia. Problem polega jednak na tym, że KE powinna wykazać, jakie są różnice między poszczególnymi produktami i na jakich dowodach opiera proponowane ograniczenia.

To już drugi sygnał ostrzegawczy dla komisarza Várhelyiego. Wcześniej Rada negatywnie oceniła ewaluację funkcjonowania obowiązujących przepisów, czyli analizę tego, jak dotychczasowe regulacje sprawdzają się w praktyce. Teraz zastrzeżenia ekspertów dotyczą oceny skutków ich przyszłej zmiany.

Projekt może się opóźnić

Pod znakiem zapytania stanął więc termin przedstawienia projektu. Komisarz Várhelyi planował zaprezentować propozycje jeszcze w grudniu. Jak usłyszała dziennikarka RMF FM w Komisji Europejskiej, harmonogram prac legislacyjnych ma jedynie orientacyjny charakter, a propozycje są przedstawiane wtedy, gdy są wystarczająco dopracowane. Nie ma więc gwarancji, że projekt zostanie zaprezentowany jeszcze w tym roku.

Planowane ograniczenia mogą dotyczyć między innymi smaków i aromatów, saszetek nikotynowych, jednolitych opakowań oraz możliwości wprowadzania na rynek nowych produktów. Dla Polski to szczególnie ważne, ponieważ krajowy przemysł produkuje zarówno tradycyjne wyroby tytoniowe, jak i nowe produkty nikotynowe. Większe ograniczenia mogą wpłynąć na rozwój tej części rynku, a także na polskie uprawy tytoniu i firmy przetwórcze.

Wśród państw członkowskich są zarówno zwolennicy zdecydowanego zaostrzenia przepisów, między innymi Holandia, Belgia, Dania i Niemcy, jak i kraje bardziej sceptyczne, które domagają się przede wszystkim rzetelnej oceny skutków gospodarczych i zdrowotnych. Polska nie przedstawiła dotąd jednoznacznego stanowiska wobec całego pakietu.