Vì sao video robot trục trặc thu hút lượng lớn người xem?

Video robot trục trặc thu hút lượng người xem đông đảo vì mang đến sự hài hước, cảm giác hả hê và an tâm rằng con người vẫn giỏi hơn.

Tại World Humanoid Robot Games (WHRG) ở Bắc Kinh ngày 22-26/8, sự kiện được ví như Thế vận hội Robot hình người với hơn 2.000 cỗ máy từ 16 quốc gia tranh tài ở nhiều nội dung như chạy, bóng đá, bóng bàn và bài kiểm tra mô phỏng công việc thực tế. Nhiều robot thể hiện xuất sắc, thậm chí phá kỷ lục của con người, chẳng hạn Tiangong Ultra hoàn thành cự ly chạy 100 m trong 8,64 giây, bỏ xa kỷ lục thế giới 9,58 giây của vận động viên nổi tiếng Usain Bolt.

Tuy nhiên, đại hội WHRG không chỉ thu hút người xem nhờ những màn trình diễn ấn tượng mà còn nhờ loạt sự cố hài hước. Những robot loạng choạng như người say hay đâm sầm vào tường chắn mang lại cho người xem tràng cười sảng khoái.

"Nếu máy giặt hỏng, chẳng ai cười cả", giáo sư Dennis Hong, Giám đốc Phòng thí nghiệm Robot và Cơ khí thuộc Đại học California Los Angeles, nói với Wall Street Journal. "Nhưng khi robot giao hàng trượt ngã khỏi cầu tàu, hoặc robot hình người ngã sấp mặt vì nhảy sai động tác, mọi người không chỉ thấy hài hước mà có thể còn một chút hả hê kiểu: Thấy chưa? Con người vẫn giỏi hơn".

Ngay cả Hong, người đang miệt mài cải tiến robot, cũng tìm thấy niềm vui trong những video có tiêu đề như "Xếp hạng những pha thất bại hài hước nhất của robot". "Ông cũng cười chứ. Một số thực sự rất buồn cười, nếu đó không phải là robot của chúng tôi", ông nói.

Changliu Liu, phó giáo sư từ Viện Robot thuộc Đại học Carnegie Mellon, thường xuyên cho sinh viên xem một video tổng hợp sự cố robot trên YouTube. Video bắt đầu với một robot hình người bước xuống cầu thang với vẻ tự tin, nhưng sau đó bước hụt và ngã nhào như cây đổ, đầu văng ra. Những tràng cười liên tục vang lên, sau đó bùng nổ khi một robot nhỏ mặc áo cầu thủ sút bóng hụt và ngã ngửa.

Theo Wall Street Journal, một trong những yếu tố "hút view" là chuyển động kỳ lạ khi robot gặp sự cố. Các chi vốn được lập trình cho một số chuyển động cụ thể lại vung vẩy theo cách hỗn loạn bất ngờ. Người máy ngã nhào mà không có phản xạ tự vệ.

Ngoài ra, Time nhận định, cảm giác hả hê trước thất bại của robot được thúc đẩy bởi nỗi sợ hãi về tương lai. Chứng kiến khuyết điểm của chúng khiến con người cảm thấy còn rất lâu mới bị robot thay thế.

Ở nhiều khía cạnh, cảm giác này có thể so sánh với niềm vui khi người dùng thấy AI tạo sinh mắc lỗi. Việc không thể đánh vần từ "strawberry" (dâu tây) từng khiến ChatGPT, chatbot AI chủ lực của công ty Mỹ OpenAI, bị chế giễu khắp Internet. Với robot hình người, cảm giác này càng được khuếch đại khi chúng là "bản nhái" của nhân loại.

"Tôi nghĩ đã có sự thay đổi. Trước đây, robot chủ yếu mang đến sự thích thú", Hong nhận xét, nói thêm rằng những người từng háo hức chờ đợi "người hầu của tương lai" giờ lại coi chúng là "kẻ tấn công, cướp việc làm tiềm năng" và đề cao cảnh giác.

Liu cho biết, bà nhận thấy nỗi lo lắng đó thể hiện rõ tại các sự kiện trình diễn, khi một số người trẻ mà bà muốn truyền cảm hứng lại quan tâm hơn đến việc lừa gạt máy móc. "Khi làm được điều gì đó khiến robot trục trặc, họ thấy rất tự hào về bản thân", bà nói.

Trên mạng xã hội, điều tương tự cũng xảy ra với những video về robot hỏng. Cuối tháng trước, tài khoản Breaking911 đăng trên X video ghi lại sự cố của H1, robot hình người do công ty Trung Quốc Unitree phát triển, trong lúc tập chạy cho đại hội WHRG. Cỗ máy đâm sầm vào gờ chắn bảo vệ, bật ra và ngã ngửa, phần eo thậm chí tóe lửa như phorsk bông.

Video thu hút 21 triệu lượt xem chỉ sau một ngày. Trong khi một số bình luận bày tỏ sự kinh ngạc trước khả năng chạy của robot, số khác chế giễu cỗ máy không thể dừng lại khi tăng tốc quá đà.

"Sự cố cho thấy một trong những thách thức kỹ thuật mà robot hình người phải đối mặt: tốc độ chỉ hữu ích nếu máy móc có thể duy trì thăng bằng, hướng đi và khả năng điều khiển", tài khoản Michael nhận xét.

"Một ngày nào đó, những robot này có thể thay thế chúng ta, nhưng không phải hôm nay", tài khoản Mario Nawfal bình luận.

Dù vậy, không phải ai cũng xem video robot trục trặc chỉ để tìm niềm vui. Giáo sư Hong khuyến khích sinh viên đón nhận các sự cố như một cách học tập, và nên dùng dây an toàn, đệm lót trên sàn khi thử nghiệm robot. Trong khi đó, Liu xem video không chỉ để chẩn đoán nguyên nhân sự cố, mà còn để cân nhắc những điều tệ hơn có thể xảy ra trong môi trường thực tế.

Một trong những khía cạnh Liu tập trung nghiên cứu là an toàn giữa người và robot. Bà cho biết, nhu cầu về các tiêu chuẩn chứng nhận ngày càng tăng khi robot hình người bước ra khỏi những màn biểu diễn lập trình sẵn để tiến vào thế giới khó lường của con người. "Khi robot rời sân khấu và hòa mình vào đám đông, vấn đề bắt đầu xảy ra", bà nói.

Nghiên cứu của Hong hay Liu sẽ rất cần thiết khi trong tương lai, robot được dự đoán xuất hiện tràn ngập trong các gia đình, nhà máy, trang trại, thậm chí chiến trường. Tháng 1 năm nay, tỷ phú Elon Musk, CEO Tesla, dự đoán robot sẽ trở nên phổ biến khắp nơi, tạo ra sự bùng nổ cho nền kinh tế toàn cầu. "Dự đoán của tôi là số lượng robot sẽ nhiều hơn con người", Elon Musk nói tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos (Thụy Sỹ), đồng thời mô tả thế giới sẽ có hàng tỷ robot, hỗ trợ nhiều công việc bao gồm cả chăm sóc trẻ em và người già.

Theo các nhà phân tích tại ngân hàng đầu tư Barclays, thị trường robot hình người hiện trị giá khoảng 2-3 tỷ USD. Barclays dự đoán, thị trường sẽ tăng lên ít nhất 40 tỷ USD năm 2035, thậm chí có thể lên tới 200 tỷ USD, khi robot AI xâm nhập những lĩnh vực thâm dụng lao động như sản xuất. Ngân hàng đầu tư Morgan Stanley dự đoán, đến 2050, hơn một tỷ robot hình người sẽ hoạt động và thị trường có thể trị giá 5 nghìn tỷ USD.