Việt Nam chuẩn bị ứng phó El Nino mạnh có thể gây hạn hán nghiêm trọng

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, El Nino đã hình thành và được dự báo tiếp tục tăng cường trong những tháng tới. Xác suất xuất hiện El Nino rất mạnh giai đoạn từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027 lên 63%. Nếu kịch bản này xảy ra, Việt Nam có thể đối mặt với một trong những đợt El Nino mạnh nhất kể từ năm 2015-2016.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Trưởng phòng Quản lý vận hành và tưới tiêu, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết trong bối cảnh còn nhiều yếu tố bất định, giải pháp quan trọng nhất lúc này là tận dụng tối đa mùa mưa để tích nước.

"Ngay từ mùa mưa năm nay, chúng ta phải tích trữ lượng nước lớn nhất có thể. Đây là giải pháp quan trọng nhất để chủ động ứng phó với hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô tới", ông nói.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu các địa phương xây dựng kịch bản ứng phó với hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn theo từng cấp độ rủi ro. Trên cơ sở dự báo và cân đối nguồn nước, các địa phương được yêu cầu xây dựng kế hoạch sử dụng nước, điều chỉnh lịch thời vụ và chuẩn bị phương án cấp nước sinh hoạt cho người dân ở những vùng có nguy cơ thiếu nước cao.

Với kịch bản hạn hán ở mức cao hoặc cực đoan, ưu tiên hàng đầu là bảo đảm nước sinh hoạt, duy trì nguồn nước cho các vùng cây trồng có giá trị kinh tế cao.

Trường hợp nguồn nước không bảo đảm, địa phương có thể xem xét dừng sản xuất tại một số khu vực để giảm thiểu thiệt hại cho nông dân. Bên cạnh đó, các giải pháp chuyển đổi cây trồng, áp dụng tưới tiết kiệm và cấp nước khẩn cấp cũng được chuẩn bị cho những vùng có nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng.

Một bài toán khác đặt ra cho ngành thủy lợi là vừa tích nước tối đa để ứng phó El Nino, vừa bảo đảm an toàn công trình trước nguy cơ mưa lũ. "Mục tiêu là vận hành hồ chứa kịp thời để tích nước, nhưng vẫn phải bảo đảm an toàn công trình và ứng phó với các tình huống mưa lũ cực đoan", ông Nguyễn Hồng Khanh, Phó cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, nói.

Hiện dung tích hồ thủy lợi ở nhiều khu vực vẫn cao hơn trung bình nhiều năm. Bắc Bộ đạt khoảng 65,4% dung tích thiết kế, cao hơn trung bình nhiều năm 7%; Bắc Trung Bộ đạt 54%, cao hơn 3%; duyên hải Nam Trung Bộ đạt 58%, cao hơn 3%; Đông Nam Bộ đạt 49,3%, cao hơn tới 10,5%.

Việt Nam từng trải qua đợt El Nino lịch sử 2015-2016 với hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng trên diện rộng. Riêng Đồng bằng sông Cửu Long có hơn 400.000 ha lúa và cây trồng bị ảnh hưởng, hàng trăm nghìn hộ dân thiếu nước sinh hoạt, trong khi nhiều hồ chứa ở miền Trung xuống mức thấp kỷ lục.

Theo ông Hùng và ông Khanh, điều lo ngại nhất không phải là một năm hạn nặng mà là tình trạng thiếu nước kéo dài qua nhiều năm liên tiếp. "Thực tế, với kinh nghiệm của chúng tôi thì không sợ El Nino mạnh bằng El Nino kéo dài. Vì thiếu nước tích lũy, năm nay thiếu một ít, năm sau thiếu một ít, cộng dồn lại sẽ thành thiếu rất lớn", ông Hùng nói.