Yeni Zelanda'da seçim yarışı başa baş: Hükümetin kaderini koalisyon görüşmeleri belirleyebilir

Yeni Zelanda'da cumartesi günü düzenlenen genel seçimlerde oy sayımı başladı. Seçim Komisyonunun açıkladığı verilere göre oyların yüzde 35,3'ünün sayıldığı aşamada, iktidardaki Ulusal Parti (National Party) ile ana muhalefetteki İşçi Partisinin (Labour Party) oy oranları yüzde 30'a yakın seyretti. İki parti arasındaki fark yalnızca birkaç bin oy olarak kaydedildi.

Seçim Komisyonunun projeksiyonuna göre Ulusal Partinin liderliğindeki üç partili iktidar koalisyonu, parlamentodaki çoğunluğunu yalnızca bir sandalye farkla koruyabilecek.

Ekonomik durgunluk ve seçmenlerin iki büyük partiye yönelik memnuniyetsizliğinin belirleyici olduğu seçimlerde, hükümetin geleceğine ilişkin belirsizlik sürüyor.

İktidar koalisyonunun küçük ortaklarından ACT Partisinin lideri David Seymour, mevcut koalisyonun yeniden hükümet kurup kuramayacağına ilişkin soruya, "Bunun netleşmesi için biraz zaman geçmesi gerekeceğini düşünüyorum" yanıtını verdi.

İşçi Partisinin de aralarında bulunduğu sol eğilimli partiler ise Ulusal Parti öncülüğündeki koalisyonun yaklaşık 50 yıl sonra tek dönem görev yapan ilk hükümet olmasını hedefliyor.

Seçim sonuçlarının birbirine oldukça yakın olması nedeniyle küçük partilerin yeni hükümetin kurulmasında belirleyici rol oynaması bekleniyor.

YENİ HÜKÜMETİN KURULMASI HAFTALAR SÜREBİLİR

Yeni Zelanda Seçim Komisyonu, yerel saatle 22.00'ye (TSİ 12.00) kadar oy kullanılan merkezlerin yüzde 50'sinden ön sonuçların açıklanmasını bekliyor.

Ancak kesin sonuçların 27 Kasım'da duyurulacak olması ve olası koalisyon görüşmeleri nedeniyle yeni hükümetin kurulması haftalar sürebilir.

Yeni Zelanda'da 1996 yılından bu yana uygulanan karma üyeli nispi temsil sistemi, koalisyon hükümetlerini yaygın hale getiriyor.

Seçmenler bu sistemde hem bir siyasi partiye hem de kendi seçim bölgelerindeki milletvekili adayına oy veriyor. Parlamentoda 71 seçim bölgesi sandalyesi ve en az 49 parti listesi sandalyesi bulunuyor.

Hükümet kurabilmek için bir partinin veya koalisyonun parlamentoda çoğunluğu elde etmesi gerekiyor.

YURT DIŞI OYLARI DENGELERİ DEĞİŞTİREBİLİR

Yurt dışında yaşayan seçmenlerin ve kayıtlı oldukları seçim bölgesi dışında oy kullananların oylarını da kapsayan özel oylar, 27 Kasım'a kadar sayıma dahil edilmeyecek.

Geçmiş seçimlerde özel oyların genellikle sol eğilimli partilerin lehine sonuçlar verdiği, sağ partilerin ise bu oyların sayılmasının ardından destek kaybettiği görüldü.

Bu nedenle özel oyların hem parlamentodaki sandalye dağılımında hem de İşçi Partisi ile Ulusal Parti adayları arasında farkın az olduğu seçim bölgelerinde belirleyici olabileceği değerlendiriliyor.

EKONOMİK KRİZ SEÇİMİN ANA GÜNDEMİ OLDU

Seçimlerde iki büyük partiye yönelik halk desteğinin tarihsel olarak düşük seviyelerde kalması dikkat çekti.

Seçmenlerin, ekonomik durgunluğa çözüm bulunması ve eskiyen altyapının yenilenmesi konusunda büyük partilere duyduğu güvenin azaldığı belirtiliyor.

Uzun süren ekonomik daralmanın ardından toparlanmakta zorlanan Yeni Zelanda'da büyüme düşük seviyelerde seyrederken, hane halkı bütçeleri üzerindeki baskı devam ediyor.

İşsizlik oranı yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 5,7'ye yükselerek son 11 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Ekonominin yanı sıra sağlık hizmetleri, hastanelerin durumu ve konut fiyatlarının karşılanabilirliği de seçmenlerin öncelikli sorunları arasında yer aldı.

Konut fiyatlarının genel olarak istikrara kavuşmasına rağmen barınma maliyetleri önemli bir sorun olmayı sürdürüyor.

MAORİ SEÇMENLERİN ENDİŞELERİ

Ülkenin yerli halkı Maoriler açısından ise hükümetin topluluğun koşullarını iyileştirmeyi amaçlayan geçmiş politikaları geri çekme girişimleri önemli bir seçim gündemi oluşturdu.

Maori seçmenler ayrıca Yeni Zelanda'nın kurucu belgelerinden Waitangi Antlaşması'nın kamu politikaları üzerindeki etkisinin azaltılmasına yönelik girişimlerden endişe duyuyor.

Seçimlerin kesin sonuçlarının açıklanmasının ardından başlayacak koalisyon görüşmeleri, ülkenin yeni hükümetinin belirlenmesinde kritik rol oynayacak.

7 Kasım 2026'da yapılan genel seçimlerde oy sayımı ilerledikçe Ulusal Parti ile İşçi Partisi arasındaki yarışın başa baş sürdüğü görüldü.

Oyların yaklaşık yüzde 90'ının sayıldığı aşamada Ulusal Parti yüzde 29,3, İşçi Partisi ise yüzde 29,1 düzeyindeydi.

Yeni hükümetin kurulmasında küçük partilerin ve 27 Kasım'da açıklanacak kesin sonuçların belirleyici olması bekleniyor.