Görmüşsünüzdür, bir süredir bir grup maden işçisi Ankara'da eylemde... Bir kısmı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın, bir kısmı da madenin sahibi olan şirketin merkezinde açıklamalar yapıyor. İki madenin de sahibi Yıldızlar SSS Holding. Madenlerden biri Eskişehir Mihalıççık'ta... Burası 2016'da FETÖ soruşturması kapsamında kayyum atanan Naksan Holding'in Adularya'sı... Yıldızlar SSS Holding'le adı Doruk Madencilik oldu. Bir süre Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu yönetimindeydi. 2022'de Yıldızlar SSS Holding burayı satın aldı. Eti Gümüş de yine aynı holdingin 2004 yılında özelleştirme kapsamında devletten devraldığı yer...
2025'ten bu yana iki madenin adını da işçilerin ödenmeyen maaşları, kıdem tazminatı ve diğer alacakları nedeniyle yaptıkları işçi eylemlerinde görüyoruz. Esasında eylemler yeni başlamadı. Nisan'dan bu yana çeşitli platformlarda sürüyor. O dönemde işçiler, ödenmeyen ücretleri, kıdem ve ihbar tazminatları nedeniyle defalarca Ankara'ya yürüyüş ve protesto eylemleri düzenledi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın çabalarıyla maden işçilerinin önemli bölümünün ücret, kıdem tazminatı ve diğer alacakları haziran ayı başında ödendi. Hatta Bağımsız Maden-İş sendikası sosyal medyasından "Kazandık" paylaşımı dahi yaptı. Ancak daha sonra sendika yönetimi, işçilere geçmiş tarihlerde ücretsiz izne çıkarıldıkları dönemler için ücret ödenmesi, geç ödenen kıdem tazminatlarının gecikme faizinin de hesaplanarak tahsil edilmesi ve altı işçinin sendikal tazminatı gibi yeni alacakları öne sürerek yeniden eylemleri başlattı.
(Bu arada, şunu da hatırlatmakta fayda var. Bugün Bağımsız Maden-İş Sendikası'nın eylemlerde daha çok sesi çıkıyor. İşçiyi de çoğu zaman istismar ediyorlar. Aslında madenlerde yetkili sendika Türk-İş'e bağlı Maden-İş... Yani toplu iş sözleşmesinin muhatabı onlar...)
Peki bu olaylar yaşanırken devlet ne yapıyor, diyebilirsiniz.
Anlatayım...
İşçilerin haklarını alamadığını söylediği Yıldızlar SSS Holding bir süredir Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın radarında... Edindiğim bilgilere göre, 27 Ekim 2023 tarihinde Yıldızlar SSS Holding bünyesinde toplam 310 maden ruhsatı varken, bugün bu sayı 124'e düşmüş durumda. Yani aradan geçen 3 yılda şirketin 186 ruhsatı iptal edildi. Bugün mevcut 124 ruhsatın yalnız 67'si için işletme izni var. İşletme izni bulunan 67 ruhsatın 59'una da faaliyet durdurma yaptırımı uygulandı. 2022 yılı sonrasında da 'işçi ödemeleri konusunda sicili bozuk' Yıldızlar SSS Holding bünyesindeki şirketlere yeni bir maden ruhsatı verilmedi.
Ayrıca...
Biliyorsunuz, yerli kömür üretimini ve yerli kömürden elektrik üreten santralleri desteklemek amacıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı şirketlere bir teşvik sunmuştu. Bu teşvikin amacı, ithal kömürün piyasadaki haksız rekabetinin dengelenmesini, üretim merkezlerinde istihdamın korunmasını, bölgesel ekonominin canlanmasını amaçlıyordu. Yerli kaynakları desteklemek için çıkarılan bu teşvik mekanizmasına göre, 2029 yılı sonuna kadar yerli kömürden elektrik üreten santrallere kilovatsaat başına 7.5 dolar/cent alım garantisi sağlanıyor. Ancak bu desteklerden yararlanmanın temel şartı, işçi haklarının korunması ve çalışanların alacaklarının zamanında ödenmesi... Yıldızlar SSS Holding, işçi alacaklarını zamanında yerine getirmediği için bu teşvik kapsamı dışında çıkarılmış durumda
Dolayısıyla, devlet işçinin hakkını gasp eden kim olursa olsun gözünün yaşına bakmıyor. Bir taraftan maden bölgelerinde istihdamın korunması için süreci hassas yürütmeye çalışırken, diğer taraftan da maden emekçilerinin alın terine göz dikenlere karşı yaptırım uyguluyor.
