Zeytin ve zeytinyağı sektörü ihracatta hedefsiz bir sezona giriyor

Türkiye'de 2026-2027 sezonunda sofralık zeytin ve zeytinyağında yüksek rekolte beklenirken, dünya genelindeki üretim artışı ve düşük fiyatlar nedeniyle sektör ihracatta hedefsiz ve zorlu bir döneme girdi. Türkiye'nin zeytin ve zeytinyağı ihracatı, 2026 yılının ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28 azalarak 381 milyon dolardan 273 milyon dolara geriledi. Geçen yılın ilk 9 ayında 121 bin ton olan ihracat miktarı, bu yılın aynı döneminde 87 bin ton seviyesinde gerçekleşti. Alt ürün grupları incelendiğinde, siyah zeytin ihracatı miktar bazında yüzde 14 azalarak 48 bin 100 tona, değer bazında ise yüzde 9 düşüşle 127 milyon dolara indi. Yeşil zeytin ihracatı yüzde 19 azalışla 14 bin 400 tona, ihracat geliri de yüzde 11 düşüşle 41,3 milyon dolara geriledi. Küresel fiyat hareketleri ve kısıtlamalardan etkilenen zeytinyağında ihracat miktarı yüzde 53 azalarak 15 bin 700 tona, gelir yüzde 48 düşüşle 82,1 milyon dolara düştü. Prina yağı ihracatı da yüzde 40 gerileyerek 8 bin 600 ton ve 22,8 milyon dolar olarak kayıtlara geçti.

Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı M. Emre Uygun, sahadan gelen verilerin yeni sezonda yüksek rekolteye işaret ettiğini belirterek, "Üretimdeki artışı ihracat başarısına dönüştürmek istiyoruz ancak artan maliyetler, finansmana erişim güçlükleri ve uluslararası pazarlardaki ticari engeller yeni sezon öncesindeki zorluklar olarak öne çıkıyor" dedi.

Yüksek rekoltenin sektör için önemli bir fırsat sunduğunu ancak küresel rekabetin de arttığına dikkati çeken Uygun, şunları kaydetti:

"Dünya genelinde en büyük üretici ülkeler İspanya, İtalya, Yunanistan ve Tunus’ta da yüksek rekolte bekleniyor. Bu durum Türk zeytinyağının ihracat şansını azaltıyor. OLIVEtoLIVE UR-GE projemiz, uluslararası fuarlarımız, sektörel ticaret heyetlerimiz ve ambalajlı, katma değerli ürünlere odaklanan ihracat stratejimizle 2027 yılında ihracatımızı ayakta tutmaya çalışacağız. Orta vadede sektör ihracatımızı 1 milyar dolara taşımak istiyoruz."

ABD ve Avrupa Birliği (AB) pazarlarında karşılaşılan gümrük vergileri ve kota uygulamalarının büyümenin önündeki temel engel olduğunu aktaran Uygun, sektörün rekabet gücünü artıracak düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

Hedef pazarlara yönelik taleplerini sıralayan Uygun, "ABD pazarında Türk ürünlerine uygulanan yüzde 12,5 oranındaki ilave gümrük vergisinin kaldırılması gerekiyor. Avrupa Birliği’nde ise mevcut 100 tonluk zeytinyağı kotasının en az 60 bin tona çıkarılmasını talep ediyoruz. Birleşik Krallık ile yürütülen serbest ticaret anlaşması görüşmelerini de yakından takip ediyoruz. Zeytin ve zeytinyağımızın Birleşik Krallık pazarına sıfır gümrük vergisiyle girişinin sağlanmasını bekliyoruz. Yeni sezonda yüksek rekolteyi ihracat artışına dönüştürmek için pazara erişim olanaklarımızı geliştirmeli, katma değerli ve ambalajlı ürün ihracatımızı artırmalıyız" ifadelerini kullandı.