Cục máu đông: Nguyên nhân gây đột quỵ và cách phòng ngừa

Theo Verywell Health, cục máu đông (huyết khối) là một phần trong cơ chế cầm máu, giúp cơ thể ngăn mất máu khi bị tổn thương. Tuy nhiên, nếu hình thành bên trong mạch máu mà không có chấn thương hoặc không được cơ thể loại bỏ, huyết khối có thể cản trở dòng máu lưu thông, gây biến chứng nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ.

Theo Times of India, ở người mắc bệnh rung nhĩ, nhiều cục máu đông gây đột quỵ có nguồn gốc từ tiểu nhĩ trái - một túi nhỏ nhô ra từ tâm nhĩ trái. Khi tim đập bình thường, máu được lưu thông liên tục.

Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) cho rằng rung nhĩ khiến tâm nhĩ rung lên hỗn loạn thay vì co bóp nhịp nhàng, làm máu dễ ứ đọng trong tim và tăng nguy cơ hình thành huyết khối. Nếu cục máu đông bong ra khỏi tim và theo dòng máu lên não, nó có thể làm tắc động mạch não, dẫn đến đột quỵ thiếu máu não.

Người mắc rung nhĩ có nguy cơ đột quỵ cao hơn nhiều lần so với người không mắc bệnh. Rung nhĩ không phải lúc nào cũng gây triệu chứng rõ rệt. Theo Mayo Clinic, một số người có thể cảm thấy tim đập nhanh, hồi hộp, khó thở, chóng mặt hoặc mệt mỏi bất thường. Tuy nhiên, cũng có trường hợp hoàn toàn không có triệu chứng và chỉ được phát hiện sau khi xảy ra đột quỵ.

Mặc dù tim là nguồn gốc của nhiều cục máu đông gây đột quỵ ở người rung nhĩ, nhưng không phải mọi trường hợp đột quỵ đều bắt nguồn từ tim. Huyết khối cũng có thể hình thành trong các động mạch lớn, đặc biệt là động mạch cảnh ở cổ - nơi cung cấp máu cho não, theo Healthline. Khi các mảng xơ vữa trong thành mạch bị tổn thương hoặc nứt vỡ, cục máu đông có thể xuất hiện và làm cản trở lưu lượng máu lên não.

Nguy cơ hình thành huyết khối thường cao hơn ở người lớn tuổi, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, béo phì hoặc hút thuốc lá. Ít vận động trong thời gian dài hoặc phải nằm lâu sau phẫu thuật cũng có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện cục máu đông.

Để giảm nguy cơ hình thành cục máu đông, mỗi người nên duy trì vận động thường xuyên, giữ cân nặng hợp lý và không hút thuốc lá. Hút thuốc có thể thúc đẩy tình trạng viêm trong cơ thể, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối.

Ngoài ra, kiểm soát tốt các bệnh mạn tính, đặc biệt là bệnh tim mạch, cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa cục máu đông. Hạn chế ngồi hoặc nằm bất động trong thời gian dài vì điều này có thể làm chậm lưu thông máu.

Với những người từng bị huyết khối hoặc trải qua phẫu thuật liên quan đến điều trị cục máu đông, bác sĩ thường khuyến khích đi bộ sớm sau mổ để cải thiện tuần hoàn và giảm nguy cơ tái phát. Một số trường hợp có thể được bác sĩ chỉ định dùng thuốc chống đông hoặc áp dụng các biện pháp hỗ trợ tuần hoàn phù hợp nhằm giảm nguy cơ hình thành huyết khối tái phát.