Heinrich Mueller prawdopodobnie pochowany na cmentarzu żydowskim w Berlinie

Według ustaleń historyków oraz władz Berlina, na podstawie dostępnych dokumentów i badań, za „bardzo prawdopodobne” uznaje się, że Heinrich Mueller został pochowany w jednej ze zbiorowych mogił na terenie dawnego cmentarza żydowskiego przy Grosse Hamburger Strasse.

„Nie ma jednak co do tego ostatecznej pewności” – oświadczył sekretarz stanu do spraw kultury w rządzie landu Berlin Alexander Strassmeir, odpowiadając na interpelację klubu SPD w berlińskim parlamencie.

Władze miasta korzystały z wiedzy Miejsca Pamięci Niemiecki Ruch Oporu, archiwum landu Berlin oraz gminy żydowskiej. Z dokumentów wynika, że na terenie cmentarza pochowano ponad 2000 osób w 16 zbiorowych grobach, z czego ponad połowa zmarłych pozostaje niezidentyfikowana.

Gmina Żydowska w Berlinie, powołując się na prawo do wiecznego spoczynku zmarłych, stanowczo wyklucza możliwość ekshumacji, przeniesienia lub kremacji zwłok. Jak podkreślają przedstawiciele gminy, byłaby to ingerencja w spokój zmarłych Żydów i Żydówek pochowanych w tym miejscu.

Kim był Heinrich Mueller?

Heinrich Mueller (1900-1945) był jednym z głównych architektów terroru nazistowskiego. Jako szef Gestapo odpowiadał za prześladowania politycznych przeciwników reżimu oraz Żydów. 20 stycznia 1942 roku uczestniczył w konferencji w Wannsee, podczas której omawiano organizację deportacji i masowych mordów europejskich Żydów.

Dokładna data śmierci Muellera nie jest znana. Z dokumentów wynika, że jego ciało odnaleziono w sierpniu 1945 roku w pojedynczym grobie na terenie Ministerstwa Lotnictwa Rzeszy, a następnie przeniesiono w inne miejsce.

Kontrowersje i relacje świadków

O możliwym pochówku Muellera na cmentarzu żydowskim pisał w 2013 roku niemiecki tygodnik „Die Zeit”. Historyk Johannes Tuchel, szef Miejsca Pamięci Niemiecki Ruch Oporu, powoływał się na dokumenty archiwalne oraz zeznania grabarza, który miał zidentyfikować zwłoki. Zwracał jednak uwagę, że grabarz został przesłuchany przez policję tylko raz.

W latach 50. członek Volkssturmu Walter Lueders twierdził, że widział ciało Muellera w ogrodzie kancelarii Rzeszy. W 1955 roku zachodnioniemiecka placówka gromadząca informacje o poległych żołnierzach otrzymała od władz NRD informację, że ciało Muellera znajduje się na cmentarzu żydowskim w dzielnicy Mitte.

Cmentarz żydowski przy Grosse Hamburger Strasse powstał w 1672 roku. W 1943 roku, na rozkaz władz nazistowskich, został zniszczony i stał się miejscem pochówku cywilnych i wojskowych ofiar wojny. Po wojnie, aż do zjednoczenia Niemiec w 1990 roku, teren ten znajdował się w granicach NRD.